Geld komt op de allereerste plaats en daarna komt er heel lang niks, vervolgens komt geld op de tweede en derde plaats en wellicht, wellicht, komt er een bedrijf met een maatschappelijk doel.
Wat is het ware doel van een bedrijf?
Een beroemde geleerde van Oxford University, professor Colin Mayer, heeft ooit een heldere definitie van bedrijven gegeven: een bedrijf bestaat om winst te maken door het aanpakken van een maatschappelijk probleem. En tegelijkertijd niet een probleem te veroorzaken dat de maatschappij geld kost.
En precies die tweede zin in de definitie veroorzaakt de nodige problemen. Kijk bijvoorbeeld naar het oppompen van gas in Groningen, het mijnen van kolen in Limburg, het storten van PFAS in rivieren, het uitstoten van CO2 en het produceren van sigaretten – en zo kan ik nog wel even doorgaan met een enorme lijst van zogenoemde externalities.
Storten van PFAS, wat tot op de dag van vandaag nog steeds gebeurt, zijn kosten waarvoor de maatschappij opdraait - en niet de vervuiler
Leen Zevenbergen
Externalities, waar ik lang geleden als student economie niks van begreep, zijn kosten die een bedrijf veroorzaakt maar afwentelt op de maatschappij. Terwijl de logica zou zijn dat het veroorzakende bedrijf voor die kosten opdraait of voor de schadelijke maatschappelijke effecten zelfs wordt gestraft.
Het storten van PFAS, wat tot op de dag van vandaag nog steeds gebeurt, leidt tot kosten waarvoor de maatschappij opdraait en niet de vervuiler. Zeer merkwaardig. Gooi maar eens een volle vuilniszak voor de ogen van een agent op straat. Benieuwd hoe dat afloopt.
Terug naar de titel van dit expertblog. Duurzaamheid is voorbij en impact maken is ook alweer een beetje ouderwets. Slappe politici, graaiende investeerders en zakelijke leiders zonder ruggengraat hebben zuchtend van opluchting alweer enige tijd geleden afscheid genomen van het werken aan een betere wereld. Of ze nu Trump geloven of meewaaien met de domme rechtse wind die hij veroorzaakt, weet ik niet. Maar overduidelijk is dat planeet en natuur al lang niet meer centraal staan in het beleid van bedrijven, investeerders en overheden. Helaas.
Lees ook - Een zakelijk event produceert 3,5 kilo afval per bezoeker: hoe kun je dit duurzamer organiseren?
Waarom wereldwijde klimaatdoelen en SDG’s falen
Laat me een paar voorbeelden geven. Ooit nog wat gehoord over de SDG’s? Weet u nog, de Sustainable Development Goals die de Verenigde Naties in 2015 aankondigden en die we in 2030 zouden halen? De Paris Agreement werd door 196 landen getekend.
Van de doelstellingen ligt 35 procent op koers en is 15 procent zelfs achteruitgegaan. Met nog vier jaar te gaan lijkt het erop dat we zelfs niet in de buurt komen van de gestelde doelen. Bovendien scheppen bedrijven er al lang niet meer over op en zie je de doelen nog zelden terug in jaarverslagen.
Het is wilde waanzin dat we een angst voor oorlog belangrijker vinden dan de weg-ebbende angst voor het vernietigen van onze leefomgeving
Leen Zevenbergen
Daarnaast hebben we natuurlijk de natuur, het klimaat, onze leefomgeving, dieren en planten. In de ogen van de Trumpianen is de aandacht daarvoor allemaal onzin en woke en zelfs in sommige Amerikaanse staten strafbaar. Maar in hoog tempo gaat de leefomgeving achteruit. Tja, we hebben daar tenslotte geen geld meer voor want we moeten ons bewapenen, we moeten ons voorbereiden op een oorlog die komen gaat - althans als we de angst-aanjagers mogen geloven.
Het is wilde waanzin dat we een angst voor oorlog belangrijker vinden dan de weg-ebbende angst voor het vernietigen van onze leefomgeving.
Politiek uitstelgedrag: van CSRD tot emissievrije auto’s
De gevolgen van bovenstaande verdwijnende urgentie zie je terug in allerlei uitgestelde doelen, zoals het oorspronkelijke doel om al in 2030 zero emissie auto’s te produceren. Inmiddels is dat doel door uitmuntende autolobby en zwakke politici uitgesteld naar 2035 en geven we Chinezen zo vrij spel om hun huidige voorsprong met electrische auto’s verder uit te bouwen. Bravo!
Ook de regels om te rapporteren over verduurzaming, vastgelegd in CSRD en CSDD, zijn inmiddels uitgesteld en vervangen door een zogenoemd omnibus-pakket. Zogenaamd om de regelgeving te versimpelen, maar het mag duidelijk zijn dat dat argument dus het spreekwoordelijke kind met het badwater heeft weggegooid. Goed werk van de lobbyisten en zwakke ruggen van politici.
Is het dan nog steeds niet duidelijk dat harde en duidelijke maatregelen nodig zijn om de wereld leefbaar en eerlijk te houden? Blijkbaar zijn deze doelen te veel lange termijn en passen ze niet in de korte termijn-verkiezingsdoelen van politici. Korte termijnbeloften zijn belangrijker dan een lange termijn-toekomst. Helaas.
Pas als het kalf verdronken is dempt men de put, zoals het gezegde terecht gaat.
De harde waarheid over 'impact investeerders'
En hoe zit het dan met de eerder genoemde impactinvesteerders? Welnu, ook daar is het droef gesteld.
Impact maken houdt veel risico in. Daarom vluchten de meeste zelfbenoemde impact investeerders (helaas geen beschermde titel) in projecten waar prachtige spreadsheets van te maken zijn, zoals investeringen in zonnepanelen of windmolens.
Maar zodra het ook maar een klein beetje riekt naar risico, en dat is al snel zo bij de spreadsheet-cowboys, dan haken investeerders af. Want geld gaat voor impact, dat mag duidelijk zijn.
Moedige en impactvolle plannen en bedrijven kampen momenteel met een groot probleem. Het wordt namelijk pijnlijk duidelijk wie 'impact investeerders' echt zijn. Het zijn gewoon investeerders die geen risico willen lopen. Ze willen vooral veel geld verdienen. Om impact of duurzaamheid geven ze geen snars. Dit inzicht dringt nu massaal door. Ik ben daar behoorlijk kwaad over.
Werkelijk dagelijks hoor ik weer dramaverhalen van superleuke, degelijke, innovatieve ondernemers. Zij willen hun bedrijf inzetten als business for good, precies volgens de definitie van professor Colin Mayer. Toch worden ze door investeerders als kleine schoolkinderen behandeld. Dat zijn vaak mensen die zelf nog nooit een bedrijf hebben gerund. Ze missen elke ondernemende spirit en zien werkelijk alles als een risico. Eerlijk is eerlijk: ze zitten puur als bewakers op een pot geld. Hun enige echte doel is ontluisterend: we zijn al heel rijk en we willen nóg meer.
Het is een wereldwijd fenomeen, dat natuurlijk blij meebeweegt met de klimaat-ontkenning, oorlog-angst aanwakkering en politieke regel-uitstel beweging die gaande is. ‘Fijn toch, dat warme klimaat’. Tja, dat hier onlangs vanwege de jarenlange droogte weer 1200 hectare bos afgebrand is en dat we zelfs in Nederland steeds moeilijker drinkwater kunnen produceren interesseert ons niet. Want dat voelen we nog niet.
Tijd om de realiteit onder ogen te zien
Uitstel en afstel duwen duurzaamheid en impact naar de achtergrond. Misschien een pessimistische boodschap, maar pas als we de werkelijkheid onder ogen durven te zien kunnen we ons inrichten en instellen op een mooie, eerlijke en gezonde toekomst.
Het kan wel, maar op dit moment bewegen we in de verkeerde richting.
Ontvang elke week - op maandag - het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in en maak kans op een Apple Watch!
