Dolf van den Brink: na 28 jaar een verrassend afscheid in de boardroom
Als je 28 jaar voor dezelfde werkgever hebt gewerkt, neem je een besluit om weg te gaan niet zomaar. Daar gaat veel wikken en wegen aan vooraf. En al helemaal als je de hoogste in rang bent, zoals Dolf van den Brink bij Heineken.
Met zijn aankondiging om te vertrekken verraste hij begin dit jaar vriend en vijand. Hoe is dat zo gekomen? Waarom gooit iemand in de bestuurlijke kracht van zijn leven, op 52-jarige leeftijd, die bovendien net een nieuwe strategie heeft gelanceerd voor de komende vijf jaar, het bijltje erbij neer?
De verborgen dynamiek achter een zakelijk persbericht
Om een antwoord te vinden op die vragen keek ik allereerst naar het persbericht dat de bierbrouwer uitstuurde. Dat is een vrij zakelijk bericht, waaruit wel blijkt dat Van den Brink niet met slaande deuren vertrekt. Peter Wennink, voorzitter van de raad van commissarissen, spreekt warme woorden over de kwaliteiten van Van den Brink. Het feit dat hij geen opvolger kan aankondigen, doet echter vermoeden dat hij net zo overvallen is door deze ontwikkeling als de mensen die er minder dicht bovenop zitten.
De ware achtergronden van iemands vertrek worden zelden of nooit volledig naar buiten gebracht, simpelweg omdat ze schadelijk zijn voor zowel de organisatie als het betroffen individu
Rob Huisman Bestuursadviseur
Een aantal van mijn moeilijkste en gevoeligste gesprekken als bestuursadviseur voerde ik op momenten dat er vroegtijdig afscheid genomen moest worden van iemand in de leiding. De bekendmaking van zo’n vertrek is bijna altijd een tour de force. Daar gaat vaak een vervelende periode aan vooraf, met veel pijn en problemen. Bij Heineken speelde de afgelopen jaren nogal wat. Twee jaar geleden, kort na de lancering van BusinessWise, heb ik daarover ook mijn licht laten schijnen in een gesprek met Roelof Hemmen.
Over die tegenwind lezen we natuurlijk niets in het persbericht van begin dit jaar. De ware achtergronden van iemands vertrek worden zelden of nooit volledig naar buiten gebracht, simpelweg omdat ze schadelijk zijn voor zowel de organisatie als het betrokken individu. Als de beslissing eenmaal is gevallen, voelt de communicatie als een galgenmaal waar niemand trek in heeft.
Tegen die achtergrond is het persbericht van Heineken vrij degelijk en redelijk helder. Alleen wordt niet duidelijk waarom Dolf van den Brink er een punt achter zet. De altijd goedlachse Van den Brink is een sympathieke communicator, die geliefd is bij de meeste van de 85.000 werknemers. Waarom zou hij dan toch opstappen? En waarom nu?
Het interview in Forum: Handelen in 'damned if you do' dilemma’s
In mijn zoektocht naar meer achtergrond stuitte ik op een interview in Forum, het huisblad van werkgeversorganisatie VNO-NCW. Eind vorig jaar sprak Van den Brink daarin met Antoinnette Scheulderman, op een moment dat zijn naderende afscheid nog bij niemand bekend was. In dat gesprek laat hij zich wat meer in de kaarten kijken als het gaat om de dynamiek en complexiteit van zijn functie. Je proeft dat de eindverantwoordelijkheid hem niet in de koude kleren is gaan zitten.
Van den Brink worstelt met de dilemma’s die op zijn bureau landen, vertelt hij. ,,De vraagstukken die uiteindelijk bij de CEO terechtkomen, zijn de damned if you do, damned if you don’t-dilemma’s. Want wat je ook besluit: érgens gaat het pijn doen’’, zegt hij. Schrok u daarvan? ,,Het overviel me een beetje. Tot dan toe kreeg ik binnen het bedrijf steeds een verantwoordelijker functie, waardoor het schaakbord waarop je opereert bij elke stap groter en complexer wordt. Maar ik weet nu: de CEO heeft een ánder schaakbord.’’
De harde realiteit van de beurskoers: 20 procent waardeverlies
Daarmee geeft Van den Brink een inkijkje in de door hem ervaren complexiteit van zijn baan. Over die dynamiek zegt hij verderop in het interview twee keer iets waarmee hij volgens mij de kern raakt van zijn afwegingen rond zijn naderende afscheid. ,,Kijk naar onze beurskoers: de absolute winst, in euro’s gemeten, stagneert al een aantal jaar. Rendement op kapitaal is belangrijk.’’ Even later zegt hij, in lijn met die uitspraak: ,,Als CEO word je namelijk door de beurskoers elke seconde van de dag de maat genomen.’’
Als je ruim vijf jaar lang het vuur uit je sloffen loopt en de beurswaarde kachelt in die periode met zo’n 20 procent achteruit, dan gaat er iets niet goed
Rob Huisman Bestuursadviseur
De beurskoers vertelt dus een verhaal. Op het moment dat Van den Brink in de zomer van 2020 begint als hoogste baas van Heineken, schommelt het aandeel rond de 85 euro. Begin dit jaar, het moment waarop hij de knoop doorhakt om te stoppen, noteert het aandeel rond de 70 euro. Dat is geen bemoedigende ontwikkeling. Als je ruim vijf jaar lang het vuur uit je sloffen loopt en de beurswaarde in die periode met zo’n 20 procent achteruitkachelt, gaat er iets niet goed.
Tel daarbij op dat de inflatie sinds 2020 uitkomt op zo’n 25 procent, en je begrijpt dat een langetermijnaandeelhouder van Heineken in de tussentijd bijna de helft van zijn besteedbaar vermogen heeft zien verdampen. Dat zijn geen makkelijk te verteren cijfers voor een CEO. In mijn ervaring levert dit vroeg of laat altijd spanningen op in de boardroom. Dat Heineken een stabiele grootaandeelhouder heeft in de vorm van een familie, doet daar weinig aan af.
EverGreen 2030: wanneer een nieuwe strategie niet genoeg is
Van den Brink heeft die druk gevoeld, dat kan haast niet anders. Dat de nieuwe strategie, die hij eind 2025 met veel trompetgeschal lanceerde, niet voor een ommekeer op de beurs zorgde, zal hem extra aan het denken hebben gezet.
Ik kan me vergissen, maar mijn vermoeden is dat bij Dolf van den Brink juist daar de bron van zijn twijfel en teleurstelling ligt. En dat hij mede door dit gebrek aan waardering tot de slotsom is gekomen dat het tijd is om het stokje dit jaar over te geven.
Ontvang elke week - op maandag - het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in en maak kans op een Apple Watch!
