Roy Jakobs, topman van Philips, sprak afgelopen week in het FD zijn zorgen uit over de trend dat steeds meer Nederlandse corporates het hoofdkantoor vestigen in het buitenland of een buitenlandse CEO aanstellen. Volgens Jakobs is dit een zorgelijke ontwikkeling, omdat een buitenlandse CEO de Nederlandse belangen niet goed kan vertegenwoordigen bij internationale onderhandelingen.
In BusinessWise Weekly bespreken topondernemer Geert-Jan van der Snoek (managing partner bij Merx Enterprises) en Alexander Stolze (corporate well-beingexpert en interimmanager) onder meer de teloorgang van de Nederlandse CEO.
Bestaat de oer-Hollandse multinational nog wel?
Nederland heeft de afgelopen decennia verschillende grote multinationals voortgebracht, maar steeds meer van deze corporates verliezen de ‘oer-Hollandse status’ door het hoofdkantoor te verplaatsen naar het buitenland of het bedrijf te laten leiden door een buitenlander. „Alleen in de folklore bestaat de oer-Hollandse multinational nog”, oordeelt Stolze. „Als je kijkt naar wie nou echt de baas is in een bedrijf, zie je bij velen dat dat Amerikaanse of Chinese aandeelhouders zijn.”
De Nederlandstaligen schakelen moeiteloos over naar het Engels zodra er één internationale collega aanschuift
Alexander Stolze Corporate Well-being expert
Het is volgens Stolze onvermijdelijk dat de internationalisering van aandeelhouders doorsijpelt naar de werkvloer. „In veel Nederlandse corporates is Engels inmiddels de voertaal geworden. De Nederlandstaligen schakelen moeiteloos over naar het Engels zodra er één internationale collega aanschuift.”
Hij ziet het in zijn eigen werkende leven terug. Hoewel dit volgens de well-beingexpert vanuit het oogpunt van inclusiviteit te prijzen valt, vervaagt hiermee wel een deel van de oorspronkelijke bedrijfsidentiteit. „Hoe kunnen we echt Nederlandse bedrijven, intellectual property en gewoon een paar mooie boegbeeldorganisaties ook echt Nederlands houden?”
De blinde vlek van de internationale topbestuurder
Toch is het verdwijnen van de Nederlandse CEO meer dan slechts een symbolisch verlies. Van der Snoek benadrukt dat een Nederlandse topman vaak beter is ingebed in de Nederlandse samenleving. Volgens hem hebben Nederlandse bestuurders sneller de neiging om maatschappelijke verantwoordelijkheid te nemen en iets terug te geven aan het lokale ecosysteem, zoals de culturele sector, het Concertgebouw of goede doelen.
„Ik denk dat dat ook wel typisch is als je goede Nederlandse CEO’s hebt. Die hebben ook oog voor alles eromheen”, aldus Van der Snoek. Het is een onderbelicht stukje maatschappelijk leiderschap dat onder druk komt te staan bij de komst van buitenlandse executives.
De buitenlandse CEO’s, die wonen niet in Nederland. Door de fiscaliteit zijn ze gedwongen om in het buitenland te blijven wonen
Geert-Jan van der Snoek Managing-partner bij Merx Enterprises
De Van der Snoek ziet nog een ander probleem. „De buitenlandse CEO’s, die wonen niet in Nederland. Er zijn er wel die in Nederland wonen, maar door de fiscaliteit zijn ze gedwongen om in het buitenland te blijven wonen. Concreet betekent dat ze dus bijvoorbeeld twee dagen per week in Nederland zijn en de rest op afstand moeten doen.” Volgens Van der Snoek is het hierdoor moeilijk om een hechte binding met het team op te bouwen.
Tekst gaat verder onder de foto.
De Nederlandse bedrijfscultuur bewaken
Een buitenlandse bestuurder op de belangrijkste zetel binnen een bedrijf zorgt nog voor een ander probleem, volgens Van der Snoek. „Als een Nederlandse CEO naar het buitenland vertrekt, neemt hij vaak zijn team mee. Dat werkt ook zo omgekeerd.” Hij adviseert dat corporates lessen trekken uit de opleidingsprogramma’s van Shell, Unilever en de bankensector en zelf talent intern opleiden. De Nederlandse cultuur kan volgens hem dan bewaakt worden.
Van der Snoek gebruikt voetbalclub Ajax als voorbeeld om aan te tonen dat cultuur kan veranderen. „Bij Ajax is er nu een Spaanse trainer aangesteld die een Spaanse staff heeft meegenomen. Daarvoor was er een Italiaan met Italiaanse staff. Het risico hiervan is dat de club een bepaalde cultuur omarmt die bij vertrek van de trainer een groot gapend gat achterlaat.”
Als je een buitenlandse CEO aanstelt moet je een overwegend Nederlandse Raad van Commissarissen hebben die toeziet dat het écht hybride blijft
Geert-Jan van der Snoek Managing-partner Merx Enterprises
De metafoor van Ajax sluit aan bij het advies dat Van der Snoek aan iedere Nederlandse bestuurskamer geeft. „Ga voor een hybride vorm, als je een buitenlandse CEO aanstelt moet je een overwegend Nederlandse raad van commissarissen hebben die toeziet dat het echt hybride blijft.”
Lees ook: Bestuurschaos Ajax: ‘Zonder plan en duidelijke rollen is en blijft het crisis in een boardroom’
Diversiteit in de boardroom: meer vrouwen aan de top
Een ding zijn zowel Van der Snoek als Stolze het over eens: sturen op diversiteit zit niet alleen in Nederlandse of internationale CEO’s, maar ook in geslacht. Beide panelleden pleiten in BusinessWise Weekly voor meer vrouwelijke CEO’s. „Er zijn er veel te weinig”, aldus Stolze.
Van der Snoek vult aan: „We moeten ervoor zorgen dat in die hele opbouw, carrière, ontwikkeling en opleiding, alles goed staat, zodat zowel talentvolle mannen als vrouwen kunnen doorstromen en de pool groot genoeg wordt om uit te kiezen.”
Lees ook: ‘Help, de CEO is LinkedInfluencer geworden’
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
