Voordat ik dieper in het nieuws van de dag over Tata Steel duik, wil ik eerst even een definitie geven van een idiot. Want een idiot is de nieuwe geuzennaam. Idiots zijn de durfals, de changemakers, de echte doeners met grote ambities en plannen. Die daarom door de wereld vaak direct voor gek verklaard worden.
Donald Pols: de ultieme 'idiot' met een missie
En Donald Pols, die gisteren aankondigde over te stappen van Milieudefensie naar Tata Steel, is zo’n idioot: een eretitel die hij krijgt voor zijn uitzonderlijke moed om de handen uit de mouwen te steken en die onmiddellijk door zijn vorige organisatie voor gek wordt verklaard. Omdat idiots vaak gewoon niet begrepen worden en dus verketterd. Maar ik geef bij deze de moedige Donald de titel “idiot”.
Zoals Steve Jobs al verklaarde: ,,Here's to the crazy ones. The misfits. The rebels. The troublemakers. The round pegs in the square holes. The ones who see things differently. They're not fond of rules. And they have no respect for the status quo. You can quote them, disagree with them, glorify or vilify them. About the only thing you can't do is ignore them. Because they change things. They push the human race forward. And while some may see them as the crazy ones, we see genius. Because the people who are crazy enough to think they can change the world, are the ones who do.”
Inmiddels houd ik me al 30 jaar actief bezig met duurzaamheid. In die periode heb ik het onderscheid leren maken tussen echt impact maken en er alleen maar over praten.
In die 30 jaar heb ik geleerd hoe moeilijk het is om het bestaande economische systeem een klein beetje te veranderen. Om grote bedrijven langzaam maar zeker te laten veranderen en tegelijkertijd de aandeelhouders tevreden te houden.
Daar zijn moedige leiders voor nodig die weten waar ze voor staan en niet zwichten voor tegenwind. En die moedige leiders, durf ik te stellen, zijn er maar weinig.
Lees ook: Winst boven wereld: de hypocrisie van impactinvesteerders, volgens Leen Zevenbergen
De supertanker keren: van praten naar doen
Praten, schoppen en actie voeren kan soms van betekenis zijn, maar helpt over het algemeen meer als je je handen uit de mouwen steekt en echt meewerkt. Als je echt met je voeten in de klei gaat staan en bereid bent risico te lopen.
Bovendien is het vaak moeilijk te begrijpen dat, als we de grote bedrijven niet meekrijgen, we nooit echte verandering zullen bereiken. Het is veel makkelijker om in een klein bedrijf superduurzaam te zijn dan om een grote supertanker van koers te laten veranderen.
Maar als die grote supertankers niet omgaan, missen die kleintjes hun functie.
De echte verandering, de echte changemakers zoals ze weleens genoemd worden, zitten bij de kleine en middelgrote bedrijven. Daar zitten de ondernemers die snel kansen zien en die gedreven door prachtige normen en waarden vaak een enorme impact maken met hun bedrijven.
En die impact straalt af op de consumenten en dus vervolgens op de grotere bedrijven.
Inspiratie van de kleintjes: Het Danone-effect
Het is dus veel makkelijker voor bedrijven als Dopper, Chalé Spirulina en Paper on the Rocks om impact te maken dan voor bedrijven als Albert Heijn of Tata Steel.
In mijn 12 jaar als oprichter van B Lab Europe, waar momenteel in Europa zo’n 5.000 B Corps actief zijn, heb ik vaak discussies meegemaakt over wie er wel en wie er niet bij ons clubje duurzame bedrijven mocht horen. Voor dat je het weet wordt dit dan een intellectueel en elitair clubje van westerlingen die het allemaal beter weten. Die bedrijven uitsluiten die veel meer moeite hebben om duurzaam te worden.
Het is soms moeilijk te begrijpen dat er van dappere dodo’s als Tonys Chocolonely, Fairphone, Auping en andere duurzame iconen een enorme inspirerende werking uitgaat naar de grotere multinationals.
Toen Danone besloot om een 10-jarig traject in te gaan om B Corp te worden ontstond er grote onrust onder de kleinere bedrijven. Want Danone deed toch nog zo ontzettend veel verkeerd, met plastic verpakkingen, behandeling van boeren en veel meer.
Maar Danone was geïnspireerd door al die vele kleine bedrijven en wilde intrinsiek ook gaan veranderen. Wetende dat het oorspronkelijke manifest van het in 1919 door Isaac Carasso opgerichte en naar zijn zoon Daniel vernoemde bedrijf bol stond van verduurzaming.
Nu zijn we 10 jaar later en heeft Danone enorme stappen richting verduurzaming gemaakt. Is het bedrijf klaar? Nee, nog lang niet, maar het is structureel de goede kant op aan het bewegen. Onder leiding van ervaren mensen die het aansturen van een supertanker voorzichtig kunnen combineren met het veranderen en winstgevend blijven.
Vanuit de zijlijn roepen en schreeuwen wat er aan een bedrijf niet klopt en dat het niet 100% duurzaam is (hetgeen overigens geen enkel bedrijf is) levert natuurlijk lang zoveel niet op dan erin te stappen, je mouwen op te stropen en te gaan helpen.
Donald Pols heeft besloten, nadat hij Tata Steel succesvol aan het denken heeft gezet, om met zijn diehard Zuid-Afrikaanse mentaliteit de handen uit de mouwen te steken.
De moedige stap naar Tata Steel
Donald Pols heeft het bijna ongeloofwaardig moedige besluit genomen om te gaan doen wat hij al jaren predikt. Hij gaat tot echte actie over. Hij stapt in het bedrijf dat de grootste vervuiler van Nederland is.
Daar worden diverse signalen mee afgegeven.
Ten eerste dat Tata Steel nu iemand aan durft te nemen die geen “nee” accepteert. Iemand met een immens netwerk en ervaring om te verduurzamen. Iemand met een rechte rug.
Naast Tata Steel geeft Donald Pols ook aan dat hij daadwerkelijk gelooft dat hij als directeur duurzaamheid bij Tata Steel iets groots kan gaan betekenen. Hij ziet dus kansen en dat stemt hoopvol.
Lees ook: Weg met zwak leiderschap: waarom de wereld juist snakt naar ‘idioten’
De kortzichtige reactie van Milieudefensie
Dan een derde signaal, het meest trieste van de dag. Milieudefensie sluit elk contact met Donald Pols en neemt per direct afscheid. Dat is dom, kinderachtig en bijzonder kortzichtig.
De NGO Milieudefensie, die overigens geweldig werk doet, maakt hiermee een cruciale fout.
Als je in het verleden ontslag nam bij Philips werd je verketterd, onmiddellijk de deur gewezen en wilde het bedrijf nooit meer iets met je te maken hebben.
Als je daarentegen destijds afscheid nam van IBM, werd je met alle égards behandeld, werd je lid van een prachtig ‘alumni’-programma en bouwde IBM een immens netwerk van ambassadeurs en toekomstige klanten. Slim, lange termijn gericht en inspirerend voor de mensen die het bedrijf verlieten.
Philips hield er geen klant aan over.
Datzelfde zie je nu bij Milieudefensie. In plaats van blij te zijn dat er nu eindelijk iemand van hen dapper gaat meeduwen aan het verbeteren van Tata Steel, worden alle deuren direct dichtgesmeten. Dat gaat dus wel voor een lekkere communicatie zorgen. Domheid.
Het was voor iedereen, voor Donald, voor Tata Steel, voor Milieudefensie en voor Nederland, veel beter geweest als door de verrassende overstap de banden juist waren hersteld. Maar die visie is dus nog niet overal doorgedrongen.
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
