Van Oorschot leidt een IT-bedrijf waarin systemen en processen de mensen dienen, en niet andersom. In een wereld die gedreven wordt door data en structuur, kiest zij voor vertrouwen en warmte als fundament van samenwerking. ,,Ik kan heel goed alles alleen, maar ik kan ook heel mooi verbinden. Dus ik ben niet afhankelijk van mensen, maar wel sterker mét mensen.’’
Het is precies die spanning die haar leiderschap tekent: tussen vrijheid en verantwoordelijkheid, tussen autonomie en verbinding.
In de artikelenreeks De (v)oorsprong gaat Fenna de Man op zoek naar de persoonlijke oorsprong van leiders en de rol die die speelt in hun zakelijke succes. De interviews laten zien dat wie je bent onlosmakelijk verbonden is met hoe je leidt, keuzes maakt en waarde creëert. Het (er)kennen van je oorsprong zet je op voorsprong.
Lees ook dit interview met Marcel van Wing (The Flower Farm): ‘Het grootste startkapitaal dat je kunt krijgen is het vertrouwen van je ouders’
én dit interview met Erik Holl, algemeen directeur van Johnson & Johnson Innovative Medicine Nederland.
Waarom protocollen plaatsmaken voor buikgevoel
Dat gevoel van verbondenheid loopt als een rode draad door haar leven en ondernemerschap. Ze voelt constant of iets nog stroomt. ,,Ik voel altijd kriebels in mijn buik. Als ik dat niet voel, dan ga ik kijken: waarom kriebelt het niet? Waarom brandt mijn vuurtje niet?’’
Die manier van leven zie je ook terug in hoe ze werkt: creatief, verbindend en menselijk. Altijd met tempo en ruimte voor avontuur. ,,Wat ik heel fijn vind aan ondernemen, is om creatieve ideeën meteen om te kunnen zetten in actie. Dus als ik langs drie stuurgroepen moet met 27 vergaderingen en een hoop handtekeningen, dan sla ik ook dood.’’
Tegelijkertijd ontdekte ze dat vrijheid niet betekent dat je alles alleen hoeft te doen. „Als je alles alleen doet, moet je ook dingen doen die je heel slecht liggen.” Juist daarom kijkt ze graag naar waar mensen in hun kracht staan en maakt ze dankbaar gebruik van kwaliteiten van anderen, zeker als die haarzelf minder goed liggen.
Waarom ze haar eigen salaris verlaagde
Van Oorschot groeide op in een traditionele Nederlandse nieuwbouwwijk uit de jaren tachtig. „Met een tweekapper in een doodlopende straat, zonder verkeer. Met moeders van dezelfde leeftijd, kinderen van dezelfde leeftijd. Allemaal samen op het pleintje spelen. Dat was echt warm en heel fijn.”
Haar vader werkte als assistent-accountant. Haar moeder zorgde thuis voor het gezin. Als kind kwam Van Oorschot tussen de middag thuis in een vertrouwd ritueel: een gedekte tafel en samen boterhammen smeren. Die gewoonte zet ze later ook door bij Anderis, waar samen lunchen vanzelfsprekend is.
Financieel was er geen overvloed, maar dat voelde nooit als een probleem. „We hebben geleerd dat niet alles kan. En dat is helemaal prima.” Sterker nog, ze zoekt dat gevoel juist bewust op. „Je kunt als ondernemer natuurlijk je eigen salaris bepalen. En ik heb dat bedrag helemaal teruggeschroefd. Naar zo minimaal mogelijk, omdat ik het heel fijn vind als ik iets niet kan kopen. En dan denk: dat kan volgende maand. Dat gevoel van verlangen vind ik heel fijn.”
Dat verlangen komt voort uit een periode waarin alles mogelijk leek. „We zijn echt dik over de honderd man groot geweest. Ik was nog jong en we kregen veel dividend. Dan kan ineens echt alles. Ik dacht: dat is gaaf.”
Maar het bracht haar niet dichter bij geluk. Hoewel ze van die periode heeft genoten, voelde ze zich ook eenzaam. Ze herinnert zich twee mensen die vertelden over een vakantie waarvoor ze jarenlang hadden gespaard. „Ik wilde terug naar dat gevoel. Dat je verlangt naar iets waar je voor moet sparen.”
‘Waar ben ik gelukkig? Met een tent en een kampvuur aan het water’
De invloed van haar moeder, die opgroeide op een boerderij met twaalf kinderen, is groot. Alles werd gedeeld, dingen werden samen gedaan. ,,Mijn moeder en oom kregen één sinaasappel mee naar school en die moesten ze samen delen in de pauze.’’
Die eenvoud leeft door in hoe Van Oorschot kijkt naar geluk. „Waar ben ik gelukkig? Met een tent en een kampvuur aan het water. Waar een kreeftje loopt en een visje zwemt. Daarin zit de essentie van het leven.”
Van haar moeder erft ze ook haar verbondenheid met de natuur. Nog steeds leeft Van Oorschot sterk volgens dat natuurlijke ritme. „Ik ben voor vijf uur wakker. Ik zie iedere ochtend de zon opkomen. Dat vind ik heel magisch.”
“Bij Anderis is de basis vertrouwen. Niet eerst aantonen dat je te vertrouwen bent”
Maartje van Oorschot Anderis
De enige gezinsregel die nu het fundament is van haar IT-bedrijf
Thuis kregen de kinderen veel vrijheid, vooral Van Oorschot. „Ik was wel een beetje de rebel van ons drie. Mijn zus las de regels. Mijn broer bedacht de regels. En ik zocht de gaten tussen de regels.”
Haar ouders probeerden dat niet te veranderen. „We maakten één afspraak. We worden nooit boos en je krijgt nooit straf, zolang je gewoon eerlijk vertelt wat je gedaan hebt.” Dat gaf veiligheid. „Dan hoef je ook niet met leugens rond te lopen. Dan kun je heel zuiver blijven vanbinnen.”
Dat vertrouwen vormt vandaag ook de basis van haar leiderschap: „Bij Anderis is vertrouwen de basis. Niet eerst aantonen dat je te vertrouwen bent.”
Van extra vakantiedagen tot samen brood smeren
Het familiegevoel uit haar jeugd neemt ze bewust mee in haar bedrijf. Bij Anderis voelen mensen zich veilig, merkt ze, omdat vertrouwen het vertrekpunt is. Maar daar schuilt volgens haar ook een risico in: doorslaan in empathie.
Ze gelooft sterk in maatwerk voor medewerkers, juist omdat een mensenleven dynamisch is en je daar als werkgever in mee moet proberen te bewegen.
„Iemand kan een uitdaging hebben op een project, een zwangere vrouw thuis hebben en midden in een verbouwing zitten. Dan kun je van alles vinden. Of je observeert gewoon en zegt: ik zie dat jij richting ‘leeg’ gaat. Wat heb je nodig?”
Soms zit de oplossing in iets heel kleins. „Dan zegt iemand: ik zou wel vakantie willen, maar ik heb geen vakantiedagen meer. Dan is het een kleine moeite om iemand even wat ruimte te geven.”
Zelfs op kantoor zie je haar behoefte om rekening te houden met mensen terug. Net als vroeger lunchen collega’s samen aan tafel met brood uit de vriezer en beleg. Zelfs in kleine dingen zit die aandacht: in de koelkast staan meerdere soorten boter, simpelweg omdat ze rekening wil houden met ieders voorkeur.
‘Mijn vader ziet beren op de weg’
Waar haar moeder vrijheid en vertrouwen brengt, brengt haar vader structuur. „Mijn vader was van de structuur, financiën en planning.” Ook bracht hij voorzichtigheid, want hij ziet veel beren op de weg.
Toen zij aan haar vader vertelde dat ze een bedrijf ging starten, zat Nederland midden in economisch zware tijden. „Mijn vader moest bij klanten vertellen dat ze misschien failliet gingen. En ik kwam thuis vertellen: pap, ik ga een bedrijf starten. Hij dacht: oh mijn God.”
Toch ziet ze die voorzichtigheid inmiddels ook als kracht. „Die beer mag er af en toe wel even zijn. Ik zie het als een sanity check.” Bij haar vader bepaalt de angst soms de keuze, zegt ze. Bij haar werkt het anders: meer als een klein adviseurtje dat even oppopt en daarna weer verdwijnt.
“Daardoor begrijp ik dat privé niet los te koppelen is van werk”
Maartje van Oorschot Anderis
Het familietrauma dat haar leerde hoe werkgeverschap níét moet
Toen Van Oorschot zestien was, kreeg haar jongere broer een ernstig ongeluk tijdens scoutingkamp. Hij viel van een kabelbaan met zijn hoofd op een steen en raakte in coma. Zij was degene die haar ouders moest vertellen dat hij misschien het ziekenhuis niet zou halen. Haar broer overleefde het, maar hield niet-aangeboren hersenletsel over aan het ongeluk.
Die periode heeft haar blik op mensen blijvend veranderd. „Daardoor begrijp ik dat privé niet los te koppelen is van werk.” Haar vader moest destijds vakantiedagen opnemen om voor het gezin te zorgen. In zijn contract stonden daar maar twee dagen voor en uiteindelijk nam hij ontslag.
Dat is haar altijd bijgebleven: de enorme impact op het hele gezin en een werkgever die zich aan de regels hield in plaats van te kijken naar wat haar vader nodig had. „Ik denk dat ik daarom maatwerk wil leveren en daar soms ver in ga.”
De ultieme leiderschapsles: in elke fout zit de ruimte om te groeien
Als ze één les uit haar oorsprong moet noemen die haar het meest heeft gevormd als leider, hoeft ze niet lang na te denken. „Alles komt altijd goed, zoals mijn moeder altijd zegt.” Niet omdat alles vanzelf goed gaat, maar omdat overal iets in zit om van te leren. „Zelfs als we iets helemaal verprutst hebben, dan zit daar nog steeds een les in die ons beter maakt. Je moet alleen wel durven kijken.”
Die houding herkent ze ook bij haar vader. Hij ziet van nature veel beren op de weg, maar tegelijk heeft hij een eigenschap die haar enorm inspireert: zodra hij zich kan verbinden met een doel, verandert alles. „Hij gaat zich verbinden met een doel waar hij zich met zijn hart mee kan verbinden. Dan kun je jezelf echt uit een dal trekken.”
Dat principe houdt hem, ondanks zijn ongeneeslijke ziekte, nog steeds in beweging. Daar heeft ze veel bewondering voor. Voor Van Oorschot is het een verlengstuk van alles wat ze eerder heeft geleerd: dat verbinding en warmte uiteindelijk zwaarder wegen dan omstandigheden.
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
