Dat sommige medicijnen in Nederland niet worden toegelaten terwijl ze in omringende landen wél beschikbaar zijn, vindt hij onaanvaardbaar. Met zijn manier van leidinggeven, menselijk, transparant en duidelijk, blijft hij trouw aan de waarden die zijn ouders hem bijbrachten. Het besef dat je verantwoordelijkheid hebt en aandacht moet hebben voor anderen, drijft hem nog iedere dag in zijn werk.
In de artikelenreeks De (v)oorsprong gaat Fenna de Man op zoek naar de persoonlijke oorsprong van leiders en de rol die die speelt in hun zakelijke succes. De interviews laten zien dat wie je bent onlosmakelijk verbonden is met hoe je leidt, keuzes maakt en waarde creëert. Het (er)kennen van je oorsprong zet je op voorsprong.
Lees ook dit interview met Marcel van Wing, oprichter van The Flower Farm.
Opgroeien met verantwoordelijkheid
Al van jongs af aan leerde Holl van zijn ouders wat het betekent om verantwoordelijkheid te nemen en oog te hebben voor anderen. Zijn vader was kinderarts, zijn moeder eerst apothekersassistente en later verpleegkundige. Hard werken en iets betekenen voor anderen was vanzelfsprekend.
„Mijn ouders hadden een sterk gevoel dat je verantwoordelijkheid hebt richting de maatschappij. Je kijkt niet alleen naar jezelf, maar ook naar wat er om je heen gebeurt.”
Zijn ouders waren daarom actief in de gemeenschap en namen zelfs een pleegkind in huis. Vooral zijn moeder benadrukte het belang van oprechte interesse in anderen.
„Zij wees me erop hoe belangrijk het was om interesse te tonen en niet te veel over jezelf te praten. Er heerste een ‘maak jezelf niet groter’-mentaliteit. Dat kwam denk ik voort uit haar bescheidenheid. We hadden het goed thuis en daar waren we ons van bewust, daardoor hadden we ook oog voor mensen die het minder goed hadden en hulp konden gebruiken.”
‘Je kunt ook té bescheiden zijn, dan red je het niet’
Die lessen over bescheidenheid en verantwoordelijkheid neemt Holl mee in zijn professionele leven. Tegelijkertijd leerde hij dat bescheidenheid ook grenzen heeft. Zijn ouders belichaamden daarin twee uitersten. „Mijn moeder is soms iets te bescheiden. Mijn vader laat zich juist vrij duidelijk horen.”
Als mensen begrijpen wat we doen en waarom we het doen, ontstaat er vertrouwen
Erik Holl Johnson & Johnson
De balans daartussen zoeken blijft voor hem een uitdaging. Zijn oma formuleerde dat ooit kernachtig: „Je kunt ook té bescheiden zijn. Dan red je het niet.”
Holl is zich ervan bewust dat het een valkuil voor hem kan zijn om zijn mening te snel te vormen onder druk. Als hij merkt dat dit gebeurt, zoekt hij het gesprek opnieuw op om het veilige gevoel te herstellen. „Als je als leider te snel je mening geeft, stoppen anderen met praten. Dan mis je misschien de beste ideeën.”
Interesse in mensen als leiderschapsstijl
De aandacht voor anderen vormt de basis van zijn leiderschapsstijl. „Oprechte aandacht, authenticiteit en duidelijkheid, dat zijn voor mij de belangrijkste elementen van leiderschap.”
Dat betekent dat medewerkers moeten weten waar ze aan toe zijn. „Als mensen begrijpen wat we doen en waarom we het doen, ontstaat er vertrouwen. Dat geeft veiligheid in een organisatie.”
Binnen Johnson & Johnson wordt die benadering ondersteund door het credo van het bedrijf, waarin verantwoordelijkheid richting patiënten, medewerkers, samenleving en aandeelhouders centraal staan. „Die volgorde is bewust gekozen. We beginnen bij de patiënt, daarna de medewerker en de maatschappij. Pas daarna komen de aandeelhouders. Maar uiteindelijk moeten we natuurlijk wel een gezond bedrijf runnen.”
Het blijft niet bij een mooi credo aan de muur. Jaarlijks worden de waarden geëvalueerd en laten leiders zich spiegelen door de feedback van collega’s.
Een commerciële sector in een publieke wereld
De farmaceutische industrie bevindt zich volgens Holl in een bijzondere positie: een commerciële sector die opereert binnen een publiek zorgsysteem. „Wij moeten geld verdienen om te kunnen blijven investeren in innovatie. Maar dat geld komt uiteindelijk uit het zorgbudget.”
Dat leidt regelmatig tot discussie over prijzen van medicijnen en de rol van farmaceutische bedrijven. „Het is eigenlijk best bijzonder. Wij maken geneesmiddelen waardoor mensen langer en beter leven, maar toch heeft de sector geen sterk imago.”
De geschiedenis speelt daarin een rol. Jaren geleden waren er discussies over belangenverstrengelingen tussen farmaceutische bedrijven en artsen. „Er is sinds die tijd heel veel veranderd, maar het beeld blijft soms hangen.”
Daarnaast erkent hij dat de sector zelf ook steken heeft laten vallen. „Wij zijn als industrie niet altijd goed geweest in communiceren. We zijn heel goed in wetenschap en innovatie, maar minder in het laten zien wat we doen en waarom.”
De strijd om innovatieve medicijnen in eigen land
De maatschappelijke verantwoordelijkheid van zijn werk wordt het meest zichtbaar wanneer nieuwe medicijnen patiënten niet bereiken. Holl noemt een recente situatie rond een innovatieve behandeling voor een vorm van bloedkanker die nog niet beschikbaar is in Nederland, terwijl het in veel andere Europese landen wel wordt vergoed.
„Als artsen zeggen dat een middel echt een grote meerwaarde heeft, dan voel ik de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat het bij patiënten terechtkomt.” Die discussies kunnen intens zijn. Patiënten en hun dierbaren nemen soms rechtstreeks contact op met het bedrijf. „Je krijgt brieven van patiënten over hoe nu verder?” Dat raakt hem diep.
„Ik stop niet met vechten totdat zo’n middel beschikbaar komt. Dat is onze verantwoordelijkheid. Ik word er goed voor betaald en ik ben verantwoordelijk. Als ik mijn doel niet haal, wordt dat meegenomen in mijn beoordeling.”
Meerwaarde voor patiënten altijd boven financieel gewin
Het ontwikkelen van nieuwe geneesmiddelen vergt enorme investeringen en jaren onderzoek, en slechts een klein deel haalt de markt. „Om te kunnen blijven investeren in de medicijnen van morgen, moeten we inkomsten genereren met de middelen van vandaag.”
„Wereldwijd hanteert Johnson & Johnson verschillende prijsniveaus: in rijkere landen vragen we hogere prijzen, zodat medicijnen ook beschikbaar blijven in landen met minder middelen. Nederland wil soms voor een dubbeltje op de eerste rij zitten, terwijl we een van de rijkste landen ter wereld zijn.”
Kritische beoordeling van nieuwe medicijnen is belangrijk, maar Holl is van mening dat innovaties die echt een meerwaarde bieden, patiënten nooit onthouden mogen worden. Om aan te tonen dat de meerwaarde voor patiënten altijd boven financieel gewin gaat, geeft Holl een voorbeeld.
„Tijdens corona ontwikkelde onder andere Johnson & Johnson een Covid-vaccin tegen kostprijs. Het was het juiste om te doen. Andere bedrijven hebben het meer commercieel aangepakt en er veel geld mee verdiend. Dat is een keuze maar doet uiteindelijk waarschijnlijk geen goed aan het imago.”
Volgens Holl ligt de focus in Nederland vaak te veel op kosten, terwijl geneesmiddelen slechts vijf procent van het totale zorgbudget vormen. „Het gaat om het grotere plaatje: patiënten die geholpen moeten worden.”
Juist daarom blijft zijn leiderschapsstijl gericht op mensen, op duidelijkheid en op verantwoordelijkheid nemen: het draait om impact maken voor de patiënt, terwijl de organisatie gezond blijft en medewerkers betrokken zijn.
Je moet niet alleen vragen wat het bedrijf voor jou kan doen, maar ook wat jij kunt doen voor het bedrijf en daarmee voor de patiënt
Erik Holl Johnson & Johnson
De les uit zijn oorsprong
Als de algemeen directeur één les uit zijn jeugd mag noemen die hem als leider en mens op voorsprong heeft gezet, dan is het de balans tussen bescheidenheid en verantwoordelijkheid. Hij neemt de uitspraak van Kennedy als rode draad: „Vraag niet wat het land voor jou kan doen, maar wat jij voor het land kunt doen.” Zo beschouwt hij verantwoordelijkheid nemen als kern van zijn leiderschap.
„Maak jezelf niet groter dan je bent, maar durf wel verantwoordelijkheid te nemen. Je moet niet alleen vragen wat het bedrijf voor jou kan doen, maar ook wat jij kunt doen voor het bedrijf en daarmee voor de patiënt.”
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
