Naked quitting, ontslag nemen zonder nieuwe baan, is een groeiende wereldwijde trend. In onderzoek van HR- en payrollplatform Deel onder 1.000 Nederlanders noemt 31 procent van de naked quitters afnemende motivatie en werkplezier als reden voor vertrek. Wie vertrekt zonder vangnet, doet dat zelden impulsief, zegt Alice Burks, Global Director of People Success bij Deel. „Naked quitting is in essentie het verlaten van een organisatie zonder een volgende stap.”
De kans op zo’n vertrek is groter aan het begin van het jaar. Dat is typisch een periode waarin veel mensen zich afvragen of ze nog wel op hun plek zitten. Cijfers van Nationale Vacaturebank laten zien dat januari de populairste periode is om van baan te wisselen. Geen toeval, aldus werkpsycholoog Wouter Vrooland. „Aan het begin van het jaar zie je vaak een golf van twijfel. Door feestdagen en afstand tot het dagelijkse werk krijgen mensen ruimte om te evalueren. Het nieuwe jaar voelt als een schone lei.”
Lees ook: Waarom je je baan toch echt in januari níet moet opzeggen
Fijner leven
Volgens Deel nam liefst 25 procent wel eens ontslag zonder zekerheid over wat daarna komt. 64 procent kiest liever voor een tijdelijk werkloos maar gelukkig bestaan dan vast te blijven zitten in een stressvolle job. Burks: „Vaak gaat het om mensen die hun rol zijn ontgroeid, terwijl er intern geen nieuw perspectief is. Een tijdelijke reset voelt dan logischer dan nog een paar jaar doorgaan op halve kracht.”
Vrooland noemt dat een positieve ontwikkeling. „In mijn ervaring blijven mensen uit vrees voor verandering of onzekerheid juist vaak langer zitten dan goed voor ze is. Ik vind dit daarom bijzonder opbeurende cijfers; ik maak eruit op dat mensen steeds beter in de gaten krijgen hoe belangrijk hun welzijn en mentale gezondheid zijn.”
Quiet quitting, mentaal afhaken terwijl je toch blijft, noemt Burks veelal schadelijker, niet alleen voor de werknemer maar ook voor de organisatie. „Dat ondermijnt energie, prestaties en teamdynamiek. Naked quitting is verstorend, maar tenminste wel duidelijk. Het is een zichtbaar signaal waar je iets mee kunt.”
Lees ook: Quiet quitting: waarom vertrekken je beste mensen zonder dat je het doorhebt?
Als een vertrek als verrassing komt, is er eerder iets misgegaan in het leiderschap
Alice Burks Deel
Vertrouwen brokkelt zelden in stilte af
Het mag goed nieuws zijn voor het algemeen welzijn en de keuze voor geluk, maar voor werkgevers is naked quitting ook een uitdagende ontwikkeling en vooral een signaal. Voor executives is vooral relevant dat naked quitting zelden een plotselinge beslissing is, aldus Burks. „Mensen worden niet wakker en zeggen: ik stop vandaag. Het is bijna altijd het eindpunt van een lang intern proces.”
Dat proces ontspoort vaak bij een gebrek aan respons. „Een vertrouwensbreuk ontstaat wanneer iemand signalen deelt, maar zich niet gehoord voelt. Als een vertrek als verrassing komt, is er eerder iets misgegaan in het leiderschap. Managers moeten signalen leren lezen en het gesprek voeren vóórdat het escaleert. Dat is waar vertrouwen wordt opgebouwd óf verloren.”
Blijfgesprekken
Bij Deel zelf gebruiken ze stay-interviews, vertelt Burks. „In deze blijfgesprekken met mensen die nog niet weg zijn vraag je wat hen bindt, waar ze energie van krijgen en wat hen zou kunnen doen vertrekken. Het is een proactieve manier om retentieproblemen zichtbaar te maken. Een stay-interview beoordeelt impliciet je organisatie. Het gaat over hoe mensen het werken hier ervaren.”
Komt daarin een zekere ontevredenheid naar voren, dan hoeft dat niet meteen problematisch te zijn, vindt Vrooland. „Frictie hoort bij werken. Een andere mening of een misser van een manager kan iedereen wel aan. Het wordt pas schadelijk als mensen zich langere tijd niet gezien of gewaardeerd voelen. Daar raakt de psychologie aan leiderschap. Waardering, aandacht en serieus genomen worden; dat zijn geen zachte factoren. Ze bepalen of iemand blijft of vertrekt.”
Tekst loopt verder onder de foto.
Mentale gezondheid als boardroom-thema
Dat bijna de helft van de Nederlanders bereid is ontslag te nemen voor het eigen mentale welzijn, maakt het volgens Burks een onvermijdelijk strategisch onderwerp. „De vraag is: hoe bouw je een prestatiecultuur die duurzaam is? Dus niet een sprint, maar een marathon. Welzijn en prestaties zijn geen tegenpolen; ze zijn partners.”
Ze noemt het ook economisch gezien slim om daar aandacht aan te besteden. „Verloop is extreem duur. Werving, onboarding en training verdampen als sneeuw voor de zon als mensen vertrekken wanneer ze zich niet gesteund voelden. Bovendien is er de stille prijs: vertrek verstoort teams. Collega’s verliezen een teamlid, de werkdruk verschuift en het kan een alarmsignaal worden. Als dat zich regelmatig herhaalt, tast het zelfs je werkgeversmerk aan.”
Lees ook: ‘Leiderschapstraining over mentale gezondheid moet standaard worden’
Een compliment, aandacht voor feedback… het lijkt klein, maar zonder dat vaart niemand wel
Wouter Vrooland Werkpsycholoog
Geen zitzakkenprobleem
Waarom blijft de kloof tussen intenties en realiteit zo groot? Volgens Burks investeren bedrijven vaak verkeerd. „Welzijn is geen gratis lunch of een zitzak. Dat zijn slechts versieringen. De kern zit dieper: giftige culturen draaien om een gebrek aan psychologische veiligheid, inclusiviteit en verbinding. Als mensen zich niet kunnen uitspreken, kunnen welzijnsprogramma’s zelfs cynisch aanvoelen.”
Vrooland onderschrijft dat. „Managers onderschatten hoe fundamenteel het is om mensen écht te zien. Een compliment, aandacht voor feedback… het lijkt klein, maar zonder dat vaart niemand wel.” Vertrek hoeft overigens niet altijd voorkomen te worden, voegt hij toe. „Beweging kan gezond zijn. Als iemand toe is aan iets anders, kan dat ruimte maken voor vernieuwing. Maar dan moet het wel een bewuste, gezonde keuze zijn, geen vlucht.”
Retentie begint bij de werving
Dat vertrekgedrag dwingt bedrijven om verder terug te kijken dan het ontslagmoment. „Als iemand voor naked quitting kiest, zegt dat ook iets over de kwaliteit van de aanname,” zegt Burks. „Heb je de juiste persoon aangenomen voor de rol én de cultuur? Retentie begint niet bij het exit-interview, maar bij werving. Want daar wringt het vaak. Als mensen een culturele mismatch ervaren, kan dat duiden op een te rooskleurig werkgeversverhaal of een onvoldoende scherpe selectie.”
Bedrijven zullen er iets mee moeten, want volgens Burks is naked quitting geen tijdelijk verschijnsel. „Jongere generaties zijn well-being natives. Ze zijn minder bereid te lijden voor hun werk. Naarmate Gen Z doorstroomt naar sleutelposities, zullen organisaties zich moeten aanpassen.”
Beluister onze podcast Hoe overleef ik werken met Gen Z: Burn-outs bij Gen Z: is een Mental Health Day dé gamechanger?
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
