Leiderschap

Hoe hackers en AI-deepfakes via WhatsApp de bestuurskamer binnendringen

Instant messaging zet de deur wijd open voor cyberrisico’s, spionage en blunders op het hoogste niveau.
Instant messaging zet de deur wijd open voor cyberrisico’s, spionage en blunders op het hoogste niveau.The Telegraph
Leestijd 5 minuten

De telefoon van Andy Burnham pingt met wat lijkt op een sms-bericht van de stafchef van de Amerikaanse president. Hij antwoordt plichtsgetrouw. Maar er is een probleem: Burnhams antwoord gaat niet naar Susie Wiles, de hoogste adviseur in het Witte Huis, maar naar een onbekende bedrieger die haar telefoon lijkt te hebben gehackt, schrijft The Telegraph.

Het tijdstip en de aard van de berichten tussen de premier en de imitator, waarover maandag bericht werd, blijven onbekend. Maar gelukkig zijn er volgens Downing Street ‘geen berichten van betekenis’ uitgewisseld en is het incident ‘snel gemeld’.

Wie denkt dat alle officiële communicatie tussen premiers, presidenten en ministers van Buitenlandse Zaken strak gecontroleerd en zorgvuldig gereguleerd is, heeft het mis. WhatsApp en andere diensten voor instant messaging hebben de manier veranderd waarop de mensen die de wereld besturen met elkaar communiceren.

AI-stemimitatie misleidt bijna de directie van Ferrari

In de zomer van 2024 ontving een bestuurder bij Ferrari een reeks WhatsApp-berichten en spraakmemo’s van iemand die zich voordeed als de CEO van het bedrijf Benedetto Vigna. De nep-Vigna gebruikte een via AI gegenereerde imitatie van Vigna’s stem en vroeg geld over te maken voor een geheime overname. De manager kreeg argwaan toen de ‘CEO’ aandrong op maximale geheimhouding en stelde een controlevraag over een specifiek boek dat de echte Vigna hem recent had aangeraden. De oplichter kon de vraag niet beantwoorden en verbrak meteen de verbinding.

De verschuiving van veilige telefoontjes naar vluchtige appjes

Vroeger konden wereldleiders alleen persoonlijk contact leggen door naar elkaars hoofdsteden te vliegen of door het omslachtige proces te doorlopen van het regelen van telefoongesprekken, waarvoor agenda’s op elkaar afgestemd en uitgebreide briefings voorbereid moesten worden. Al dat soort zaken gebeurt nog steeds, natuurlijk, maar instant messaging biedt een oneindig veel snellere en eenvoudigere manier om zaken te doen.

Bijna elke dag stellen ambtenaren van het departement een stuk of zes WhatsApp-berichten op die de minister van Buitenlandse Zaken naar collega’s overal ter wereld verstuurt. Die zijn doorgaans volkomen onschuldig: een pas aangetreden collega welkom heten of een andere feliciteren met een verkiezingszege.

Hooguit vragen de berichten een minister een Britse kandidaat voor een functie bij een internationale organisatie te steunen of een verklaring over een onderwerp te onderschrijven.

Naarmate relaties zich ontwikkelen, wisselen ministers natuurlijk volop informele berichten uit zonder officiële inbreng.

Als een van deze boodschappen was gelekt of per ongeluk naar een bedrieger was gestuurd, zou de uitkomst vermoedelijk niet meer dan lichte schaamte hebben veroorzaakt. Burnhams uitwisselingen met Wiles, waarover nieuwssite Politico als eerste berichtte, lijken in deze onschuldige categorie te vallen, althans volgens Downing Street.

Lees ook: Al twaalf bedrijven getroffen: vijf vragen over het grote datalek bij CEVA Logistics

Digitale klonen in de Teams-vergadering

Topman Mark Read, CEO van reclame-imperium WPP, werd in 2024 digitaal gekloond. Oplichters zetten via Teams een nepvergadering op met een deepfake van Read, zowel van zijn beeld als zijn stem, en een nep-COO om een regionale directeur te overtuigen een nieuwe joint venture te financieren. De fraude mislukte doordat de medewerker argwaan kreeg door het afwijkende gedrag van de nep-directie en tijdens de vergadering de chatfunctie opvroeg, waardoor de aanval werd verijdeld.

Militaire geheimen gedeeld in de verkeerde Signal-groep

De meest serieuze zaken worden nog steeds telefonisch afgehandeld, desnoods via een beveiligde lijn, of persoonlijk.

Maar niet elke regering is even voorzichtig. Zoals te verwachten viel, heeft de regering van Donald Trump zich al snel een reputatie verworven als bijzonder roekeloos. In maart vorig jaar, toen Amerika op het punt stond de Houthi-rebellen in Jemen te bombarderen omdat zij de toegang tot de Rode Zee blokkeerden, vormden de hoogste verantwoordelijken een groep op Signal, een berichtenapp.

JD Vance, de vicepresident, Pete Hegseth, de minister van Oorlog, en Mike Waltz, destijds nationaal veiligheidsadviseur, wisselden standpunten en operationele details uit over een op handen zijnde militaire operatie, blijkbaar zonder acht te slaan op het feit dat journalist Jeffrey Goldberg van *The Atlantic* per ongeluk in hun groep was opgenomen.

Hij was toeschouwer toen Hegseth tekeer ging over ‘Europese profiteurs’ en verklaarde dat ‘dit net zo’n goed moment is als ieder ander om de Houthi’s te bombarderen’.

Gevoelige details volgden elkaar in hoog tempo op, waaronder verwijzingen naar specifieke doelwitten. Goldberg zag ervan af te publiceren totdat de operatie veilig was afgerond, waarna Waltz de verantwoordelijkheid op zich nam voor het per ongeluk opnemen van de journalist in de groep en later werd gedegradeerd tot Amerika’s ambassadeur bij de VN.

Lees ook: Hoe Trumps exportverbod op AI-wapen Mythos bedrijven raakt: ‘Bloedbad dreigt voor Europese cybersecurity’

App-diplomatie passeert de traditionele kanalen

Er is aan deze kant van de Atlantische Oceaan geen beveiligingslek van die omvang bekend. Maar de risico’s zijn duidelijk. Terwijl hij premier was, maakte Sir Keir Starmer in april bekend dat wereldleiders WhatsApp gebruikten voor gesprekken over gevoelige onderwerpen, waaronder Oekraïne.

,,Er zijn heel wat WhatsApp-groepen van verschillende groepen leiders’’, zei hij, eraan toevoegend dat deze contacten ,,in het bijzonder over Oekraïne’’ gingen.

Die onthulling liet ook zien hoe nieuwe technologie de al langer bestaande trend heeft versneld waarbij presidenten en premiers meer centrale controle over het buitenlandse beleid uitoefenen. Omdat staatshoofden en regeringsleiders rechtstreeks met elkaar in contact kunnen staan, blijft er minder werk over voor hun ministers van Buitenlandse Zaken.

Omdat ministers van Buitenlandse Zaken elkaar zo gemakkelijk berichten sturen, zullen hun ambassadeurs in elkaars hoofdsteden op hun beurt onvermijdelijk minder werk hebben.

Quad77

In 2024 werd Leon Farrant, de topman van een logistieke onderneming, doelwit van een gerichte aanval via WhatsApp en spraakberichten. Met behulp van AI-stemkloning benaderden oplichters hem en directieleden van partnerbedrijven met de exacte stem van een vertrouwde zakenpartner. Omdat de intonatie, woordkeuze en stem identiek waren aan die van de echte partner, werd het verzoek bijna ingewilligd voordat een korte controle via een traditioneel telefoontje de fraude aan het licht bracht.

Lees ook: 700.000 zakelijke accounts buitgemaakt: ShinyHunters hackt BCD Travel

De onvervangbare waarde van de persoonlijke ontmoeting

Maar er is één ritueel dat niet is veranderd. Internationale topontmoetingen zijn nog minstens zo talrijk als voorheen: in zijn eerste zes maanden als premier woonde Starmer er zeven bij en organiseerde hij er twee. Alles wijst erop dat ontmoetingen van aangezicht tot aangezicht van levensbelang blijven. Ten slotte zou zelfs de meest geraffineerde bedrieger er niet mee wegkomen door zich voor te doen als Donald Trump.

Waar zouden we zijn zonder mobiel? AFP
Waar zouden we zijn zonder mobiel?AFP

Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox, ook over leiderschap. Schrijf je hier nu gratis in:

Delen: