Kabinet-Jetten: pensioenleeftijd naar 70 jaar
We hebben het allemaal wel meegekregen: we moeten langer doorwerken. In de nieuwe plannen van het kabinet-Jetten staat zelfs dat de pensioenleeftijd één op één wordt gekoppeld aan de levensverwachting. Waar er voorheen nog een demping zat, gold dat als de levensverwachting met een jaar steeg, we acht maanden langer moesten doorwerken.
Over de systematiek kun je een discussie voeren, maar het feit blijft dat we hoe dan ook langer moeten doorwerken. Daarom wordt duurzame inzetbaarheid, en employability, nog belangrijker. Zeker met de structurele krapte op de arbeidsmarkt, onder andere door vergrijzing.
Lees ook: Meer vrije tijd? ‘Op het werk verspillen we enorm veel tijd’
Onderzoeken laten zien dat het ziekteverzuim door psychische klachten niet pas op latere leeftijd toeneemt, maar juist al sterk speelt bij jongeren en (jong)volwassenen
Louis Goulmy
Zorgtaken naast je werk
Daarnaast heeft het inzetten op het verlagen van verzuim en het verhogen van de inzetbaarheid een positief effect op de arbeidsproductiviteit en de groei daarvan. Dat is noodzakelijk om het werk gedaan te krijgen en tijd vrij te spelen. Niet alleen zijn er straks minder werkenden per gepensioneerde, ook wordt steeds vaker een beroep gedaan op mantelzorgers.
Inmiddels is 1 op de 3 mensen mantelzorger. Dat komt neer op bijna 5 miljoen mensen. Van deze mantelzorgers geeft een groot deel aan structureel moe te zijn (56 procent) en 26 procent zit tegen een burn-out aan. Dan hebben we het nog niet eens gehad over werkende ouders.
Onderzoeken laten zien dat ziekteverzuim door psychische klachten niet pas op latere leeftijd toeneemt, maar juist al sterk speelt bij jongeren en jongvolwassenen. Waar we voor oudere werknemers steeds meer aandacht hebben om langer te kunnen doorwerken, bijvoorbeeld via een generatiepact (80 procent werktijd, 90 procent salaris, 100 procent pensioen), is het ziekteverzuim als gevolg van werk juist het hoogst bij mensen tussen de 25 en 35 jaar. Niet bij ouderen. Dat verzuim is de afgelopen tien jaar zelfs toegenomen.
In deze levensfase, grofweg tussen de 25 en 45 jaar, vormt de combinatie van werk en privé regelmatig een uitdaging. Psychische redenen zijn daarbij de belangrijkste oorzaak van langdurig ziekteverzuim. Waar het bij mannen vaker gaat om fysieke klachten, zoals klachten aan het bewegingsapparaat, heeft verzuim bij vrouwen vaker te maken met mentale en stressgerelateerde klachten. ,,Bij vrouwen wordt relatief meer verzuim door stressklachten geregistreerd dan bij mannen", stelt Arboned.
Lees ook: Waarom ‘empty labour’ onze werkweek onnodig langer maakt
The double burden
Vrouwen die parttime werken hebben hier ook vaker mee te maken. Veel verzuim is niet direct werkgerelateerd, maar hangt grotendeels samen met de scheve verdeling tussen betaald en onbetaald werk. Dit wordt ook wel de double burden genoemd. Dat heeft directe gevolgen voor collectieve sectoren, zoals de zorg en het onderwijs.
Deze periode duurt, mede door de stijgende levensverwachting, steeds langer. Zodra kinderen zelfstandig en volwassen worden, neemt de zorg voor ouders toe. Dat is fundamenteel anders dan vroeger, toen nog sprake was van het kostwinnersmodel, veelal gebaseerd op de man als kostwinner en de zogenoemde ideale werkersnorm.
Zeker in Nederland is dat vandaag de dag anders. De arbeidsparticipatie is hoog en veel mensen hebben een baan. Mannen werken daarbij vaker fulltime (70 procent), terwijl vrouwen vaker in deeltijd werken. Dit verklaart ook waarom we, ten opzichte van het Europees gemiddelde, een kortere werkweek hebben.
Langdurig verzuim
Juist in de periode tussen de 25 en 45 jaar, waarin mensen zich ook professioneel ontwikkelen, staan de mentale en fysieke gezondheid onder druk. In deze levensfase lopen mensen grotere risico’s op langdurig verzuim of zelfs uitval, waarbij vaak ook sprake is van roze verzuim, ook wel presenteïsme genoemd. Mensen die doorwerken maar onvoldoende inzetbaar zijn, blijven langere tijd minder productief en hebben bovendien een hogere kans om alsnog langdurig uit te vallen.
De Raad van Volksgezondheid en Samenleving waarschuwde hier al voor met het rapport ‘Op de rem’. „Die druk ligt in de ‘hypernerveuze samenleving’. Deze tot rust brengen is geen luxe, het is keihard nodig voor onze toekomst.”
Volgens hen vraagt dit niet om individuele oplossingen, maar om collectieve actie. Dat sluit aan bij wat onderzoekers van de universiteit van Oxford bepleiten: individuele interventies blijken niet effectief en zijn bovendien duur. De onderzoekers roepen dan ook op om ambitieuzer te zijn als het gaat om het verbeteren van het welzijn van werkenden.
Lees ook: Minder verloop, verzuim én genderongelijkheid: de voordelen van de 4-daagse werkweek
Onderzoek in Portugal op basis van de 4-daagse werkweek toonde aan dat 8 tot 9 procent de vrije dagen gebruikte voor scholing
Louis Goulmy
De 4-daagse werkweek
Uiteraard pleit ik daarom voor een 4-daagse werkweek, of een 6-urige werkdag, waar recent onderzoek naar is gedaan in Noorwegen en Zweden. Employability betekent ook dat we, naast onze fysieke en mentale gezondheid, aantrekkelijk willen blijven voor de arbeidsmarkt door het opdoen van kennis en vaardigheden. Daaruit volgt de noodzaak van een leven lang leren. De vraag is alleen of we daar voldoende ruimte voor hebben. Onderzoek in Portugal naar de 4-daagse werkweek toonde aan dat 8 tot 9 procent van de deelnemers hun vrije dag gebruikte voor scholing. Tijdsarmoede leidt bovendien tot een ongezonde levensstijl, minder beweging en een lager welzijn.
Door vooraf te investeren in fysieke en mentale gezondheid kunnen organisaties en medewerkers in alle levensfases er samen voor zorgen duurzaam inzetbaar te blijven. Als je het mij vraagt begint dat niet pas na je 50e maar al ruim ervoor.
Ontvang elke week - op maandag het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in en maak kans op een Apple Watch!
