‘Fear of People’s Opinion’: wat als de angst voor andere meningen het werk afremt?

In vergaderingen zwijgen, terwijl je een goed idee hebt? E-mails drie keer herschrijven voordat je ze verstuurt? Je steeds afvragen wat collega’s van je denken? Daarachter kan de angst voor negatieve beoordeling zitten, de angst voor de mening van anderen over jou. In het Engels wordt dat fenomeen pakkend afgekort als FOPO, Fear of People’s Opinion, schrijft Handelsblatt.

Wie zijn handelen voortdurend afstemt op wat anderen zouden kunnen denken, houdt zichzelf tegen en schaadt zijn eigen loopbaan. Wat helpt er tegen FOPO? We hebben de antwoorden op de belangrijkste vragen.

Wat betekent Fear of People’s Opinion?

FOPO beschrijft de lichamelijk merkbare zorg over wat anderen van ons denken, legt psycholoog en coach Hans-Georg Willmann uit. Je hartslag gaat omhoog, je bent gespannen of hebt een knoop in je maag. „Het liefst willen betrokkenen zo’n situatie vermijden of ervan wegvluchten,” zegt Willmann.

Een zekere spanning is normaal en bevordert de prestatie, zegt de coach. FOPO begint daar waar die spanning verlamt en iemand belemmert om zijn of haar potentieel te benutten. In het ergste geval kan FOPO uitmonden in een sociale angststoornis: „Betrokkenen belanden in een vermijdingsspiraal en zijn niet meer handelingsbekwaam.”

Lees ook: Fenna de Man: waarom de sterkste leiders wegblijven van kantoorpolitiek (en simpelweg zichzelf zijn)

Waar begint FOPO?

Waar ligt de grens met consideratie? Op het werk gaat het erom samen een taak uit te voeren. „Consideratie betekent dat je je richt op dit gezamenlijke proces,” legt de coach uit. Wie onder FOPO lijdt, past zich in plaats daarvan aan vermeende verwachtingen ten aanzien van de eigen persoon aan.

Het gevolg: betrokkenen denken meer na over de indruk die ze op anderen maken dan over de eigenlijke taak. „Dan gaat het niet om de inhoud, maar om het veiligstellen van de acceptatie van mijn persoon”, aldus Willmann.

Dit zijn de oorzaken van FOPO

Willmann noemt drie wortels die in elkaar grijpen. De eerste is de menselijke evolutie: mensen zijn geprogrammeerd om sociale verbondenheid te zoeken, uitsluiting uit de groep wordt als gevaarlijk geïnterpreteerd. Tot op de dag van vandaag vreest ons brein buitensluiting en ervaart het afwijzing als een existentiële bedreiging.

De tweede wortel ligt in de opvoeding: krijgen kinderen alleen erkenning als zij aan verwachtingen voldoen, dan nemen ze deze innerlijke drijfveer vaak mee hun werkend leven in. „Zulke ervaringen zijn vooral vormend wanneer lof en kritiek thuis inconsequent en volstrekt onvoorspelbaar waren,” zegt Willmann.

De derde wortel is de omgeving: een prestatiegerichte baan met leidinggevenden die inconsistente verwachtingen hebben en zich bijvoorbeeld kleinerend uitlaten, is ‘een ideale voedingsbodem voor FOPO’, aldus Willmann.

Welke situaties versterken FOPO?

Vergaderingen, presentaties, feedbackgesprekken, lezingen – elke situatie waarin je zichtbaar bent, iets moet presteren en je beoordeeld voelt, zegt Willmann. Ook concurrentiesituaties en de aanwezigheid van dominante personen kunnen symptomen uitlokken. Zelfs in alledaagse situaties kan de angst optreden: „Sommige betrokkenen vinden het zelfs moeilijk om in de kantine met collega’s te eten.”

Lees ook: Zweethanden bij het ‘rondje voorstellen’? Zo bouw je in 4 zinnen de perfecte introductie

De waarschuwingssignalen

Loopbaancoach en ondernemer Ragnhild Struss noemt verschillende waarschuwingssignalen: betrokkenen steken buitenproportioneel veel tijd in zekerheid inbouwen, doordat ze bijvoorbeeld e-mails of presentaties steeds opnieuw aanpassen. In direct contact wikken en wegen ze uiterst nauwkeurig wat ze tegen wie zeggen. Ze zwakken uitspraken af uit angst voor confrontatie en ergeren zich daar later aan.

Ook typisch: na gesprekken blijven de gedachten malen. „Mensen proberen voortdurend te reconstrueren welke indruk ze hebben gemaakt,” zegt Struss. Feedback op hun gedrag zien ze als een oordeel over hun waarde als mens. Zelfs lof kunnen ze niet aannemen, „omdat de innerlijke basis daarvoor ontbreekt.”

Vaak mijden betrokkenen daarom bewust zichtbaarheid, door bijvoorbeeld presentaties aan anderen over te laten of zich uit situaties die angst, spanning of paniek oproepen terug te trekken. „FOPO kan een echt carrièreknelpunt worden,” waarschuwt de coach.

Welke technieken helpen bij acute symptomen?

Bij acute symptomen raadt Struss aan om het eigen zenuwstelsel tot rust te brengen. „Langer uitademen dan inademen, twee tot drie ademhalingen lang,” adviseert ze. Dat verlaagt het stressniveau zonder dat anderen iets merken. Ook een korte time-out uit de situatie kan helpen: „Haal bijvoorbeeld even een drankje, orden je gedachten en maak jezelf steeds opnieuw duidelijk: ‘ik ben hier om de inhoud te dienen’.”

Voor vergaderingen en gesprekken raadt ze zogenoemde ‘joker-zinnen’ aan: korte, voorbereide formuleringen zoals ‘Ik zie hier een risico’ of ‘Ik heb een vervolgvraag’. Dergelijke zinnen maken het volgens de coach makkelijker om het gesprek te openen. Belangrijk is om te beginnen met kleine bijdragen, in plaats van te mikken op de perfecte inbreng.

Lees ook: Hoe de werkgever personeel kan helpen bij mentaal welzijn: ‘Luister echt, zonder meteen te willen fixen of advies te geven’

Is professionele hulp zinvol?

„Op de lange termijn gaat het erom het zelfwaarderingsgevoel te versterken en grenzen te stellen,” zegt Struss. Wie merkt dat de angst voor de mening van anderen het dagelijkse werkleven sterk beperkt, zou moeten onderzoeken welke veranderingen in de werkomgeving mogelijk zijn.

Is dat niet genoeg, dan raadt ze professionele ondersteuning aan. Of coaching of therapie de juiste weg is, hangt af van de ernst van de belasting. „Wie voortdurend lichamelijke stresssymptomen heeft, aanhoudend slecht slaapt of constant piekert, zou eerder therapie moeten overwegen.”

En wat als betrokkenen niet zeker weten welke vorm van hulp ze nodig hebben? Struss raadt een eerste gesprek met een professional aan: „Een goede coach of psycholoog kan inschatten welk traject passend is, en zal dat ook duidelijk zeggen.”

Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in en maak kans op een Apple Watch!