NS en ProRail - verantwoordelijk voor het spoorwegnet van Nederland - trekken tijdens een dergelijke crisissituatie gezamenlijk op. Wanneer sprake is van grootschalige stroomuitval, komt de operationele treindienst direct tot stilstand, aldus Van Elferen. ,,Onze treinen zijn immers afhankelijk van stroom. Op de stations kunnen de processen nog enige tijd op aangepaste wijze plaatsvinden, maar uiteindelijk zal ook hier de normale bedrijfsvoering tot stilstand komen. Op vitale plekken hebben we fallback-opties.’’ Hij doelt onder meer op het gebruik van noodgeneratoren. ,,Deze worden gebruikt voor een aantal essentiële afdelingen, zoals de meldkamer (veiligheidscentrale) en afdelingen die zich bezighouden met het besturen van de treindienst.’’
Lees ook: Stroomuitval: 6 risico’s die ook bedrijven zouden moeten kennen
Wat doen Nederlandse bedrijven bij langdurige stroomuitval?
BusinessWise onderzoekt hoe grote bedrijven omgaan met langdurige stroomuitval. Het is immers niet langer een vergezocht doemscenario, maar een reële gebeurtenis die het Nederlandse bedrijfsleven gaat raken. Uit de meest recente Innovatie Monitor van de UvA blijkt dat het Nederlandse bedrijfsleven kwetsbaar is voor uitval van essentiële voorzieningen: het merendeel van de bedrijven blijkt al binnen een dag niet meer te kunnen functioneren zonder elektriciteit, telecom of andere ICT-diensten. In hoeverre zijn de grote bedrijven voorbereid? Is er een noodplan? Hoe ziet dat plan er dan uit? We benaderden circa 60 bedrijven, een derde kwam met een reactie. Sommige bedrijven wilden om veiligheidsredenen geen antwoord geven op de vragen.
Noodplan NS en ProRail
Het noodplan van NS en ProRail bij grootschalige stroomuitval bestaat volgens Van Elferen uit drie fases: de acute fase (eerste drie à vier uur), de downfase (geen stroom) en de opstartfase (terug naar een situatie met stroom). Tijdens de acute fase worden directe acties uitgevoerd om reizigers en personeel in veiligheid te brengen, bovendien worden ze geïnformeerd over de ontstane situatie. De NS vervoert dagelijks circa een miljoen reizigers. Ook wordt een inventarisatie gemaakt van gestrande treinen. De communicatie verloopt via noodkanalen.
Tijdens de downfase verlaten reizigers de treinen en stations. De focus ligt op veiligheid. De bezetting bij NS en ProRail zal minimaal zijn, bovendien wordt de voorbereiding op opstart in gang gezet. Communicatie zal tijdens deze fase steeds lastiger worden, aldus van Elferen.
De opstartfase is de fase wanneer de stroom terugkeert. Eerst wordt gekeken of aan alle randvoorwaarden is voldaan: veiligheid, voldoende personeel en materieel en ICT. Daarna volgt een gefaseerde opstart van de treindienst en de faciliteiten op stations.
Communicatie essentieel
Ook hebben NS en ProRail een zeer uitgebreid communicatieplan wanneer de stroom uitvalt. Dit plan richt zich op meerdere lagen. Zoals de noodcommunicatievoorziening (NCV): communicatie tussen OCCR (Operationeel Controle Centrum Rail in Urecht) en de regionale Verkeersleidingposten van ProRail. Dan is er GSM-R, die wordt gebruikt voor communicatie tussen treinpersoneel en de Verkeersleidingposten van ProRail. Ook wordt gebruik gemaakt van satellietcommunicatie: deze kan als back-up dienen wanneer de NCV uitvalt. Vaste telefonie kan als noodvoorziening gebruikt worden zolang de aggregaten werken. Verder worden de regionale rampenzenders ingeschakeld voor communicatie naar het publiek. Dan zijn er nog de voorbereide kernboodschappen voor reizigers, personeel en ketenpartners via de beschikbare kanalen.
Voorbereiding op een crisissituatie
Door middel van opleiden, trainen en oefenen bereidt de crisisorganisatie van NS en ProRail zich continu voor op crisissituaties, aldus Van Elferen. „Daarnaast leveren we input aan ketenpartners, zoals de veiligheidsregio’s.’’
Met oefeningen zijn we aan het inventariseren welke maatregelen we moeten treffen om in geval van een stroomstoring de kritische functies te blijven uitoefenen
Oscar van Elferen Woordvoerder NS
NS en ProRail beschikken vooralsnog niet over een ‘noodpakket’ met voorzorgsmaatregelen. ,,Wel zijn we naar aanleiding van oefeningen aan het inventariseren welke maatregelen we moeten treffen om in geval van een stroomstoring de kritische functies te kunnen blijven uitoefenen.’’
Grootschalige stroomuitval luchtvaart
KLM Royal Dutch Airlines beschikt eveneens over een interne crisisorganisatie, zegt woordvoerder Hugo Lantain. ,,Samen met een stuurgroep van sectorpartners bereidt KLM zich voor op uiteenlopende crisissituaties, waaronder grootschalige stroomuitval. Gezien de gevoeligheid van deze informatie kunnen wij geen uitspraken doen over de specifieke inrichting van onze processen en noodplannen. Uiteraard staan de continuïteit en veiligheid van onze operatie en dienstverlening daarbij altijd centraal.’’
Ook Schiphol is gevraagd naar een noodplan bij stroomuitval. ,,Om veiligheidsredenen kunnen wij geen details delen over mogelijke maatregelen’’, laat woordvoerder Doron Sajet weten.
Lees ook: Massale stroomstoring Spanje en Portugal, bij ons: ‘kans op 72 uur uitval is reëel’
Voorbereiden op een noodsituatie
Volgens de politiek en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) en de directeur van Netbeheer Nederland bestaat er een reële kans dat Nederland bij een noodsituatie 72 uur zonder stroom, water en internet kan komen te zitten. De overheid adviseert een noodpakket in huis te halen en 72 uur zelfredzaam te zijn. Maar wat doet het bedrijfsleven als het misgaat?
Jeroen Kreule volgt voor BusinessWise de crisisplannen van Nederlands grootste bedrijven, te lezen in meerdere artikelen op deze website.
Ontvang elke week - op maandag - het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in en maak kans op een Apple Watch!
