Waarom weet een econoom zeker dat Oranje het WK 2026 wint?

Plotseling verschijnt er een glimmend voorwerp in beeld. „Kijk, deze staat op mijn bureau’’, zegt Joachim Klement op AD.nl , terwijl hij een FIFA-wereldbeker in zijn handen houdt ter grootte van een bidon. „Ik ben absoluut voetbalgek.’’

Klement, een Duitse econoom die eruitziet als een Duitse econoom (altijd in pak met stropdas), werkt in het dagelijks leven voor een grote investeringsbank in Londen. Daar, in een glimmende toren, doet hij wat heel veel mensen daar doen: de markt onderzoeken, aandelenkoersen bestuderen, beleggingsadvies geven.

Reuze interessant, vindt hij zelf, maar hoe spannend hij die materie ook probeert te verkopen in de blogs die hij bijhoudt, niets haalt het bij de aandacht voor het rapport dat hij onlangs weer heeft uitgebracht.

Over iets totaal anders: het WK voetbal.

Voorspelling klopt keer op keer

Klement is bekend geworden als de man die sinds 2014 elke vier jaar voorspelt welk land het WK gaat winnen. Dat doen wel meerdere bedrijven, zul je nu denken; en ja, dat klopt. Maar waar de meeste van die experts na vier weken schoorvoetend moesten bekennen dat hun verwachtingen toch niet helemaal zijn uitgekomen, hoefde Klement niet op zoek naar excuses.

Steeds zat hij goed. WK na WK. Eerst in 2014 (Duitsland), toen in 2018 (Frankrijk) en ten slotte in 2022, toen iedereen dacht dat hij nu wel zou falen, won Argentinië - precies zoals hij had voorspeld.

Zo werd de in Stuttgart geboren Bayern München-fan de menselijke evenknie van octopus Paul, de achtarmige inktvis die furore maakte tijdens het EK 2008 en het WK 2010 door in zijn aquarium in Oberhausen meerdere wedstrijden correct te voorspellen aan de hand van zijn ‘keuze’ tussen twee bakken water met een schaaldier erin.

Niet zo vreemd dus, dat heel de wereld benieuwd was voor welk land Klement dit WK gaat. Het antwoord kwam een paar weken geleden, toen hij één dag had uitgetrokken („Langer kan ik niet maken tegenover mijn baas’’) om te analyseren wie dit jaar de wereldbeker zou winnen.

De uitkomst bleek vanuit oranjeperspectief zeer bemoedigend: ,,Want ik ga voor Nederland’’, zegt hij. ,,Dit ligt misschien gevoelig in Duitsland, maar ik juich toch ook voor jullie.’’

Hoewel CNN, BBC, The New York Times en twee radiostations uit Colombia inmiddels al contact hebben opgenomen, kostte het weinig moeite om de meestervoorspeller te spreken. Na één minuut volgde een reactie op de vraag van het AD of hij geïnterviewd kon worden over zijn prognoses: „Zeker!’’

Nu is het zover. Met een headset over zijn kalende kruin zit Klement achter zijn laptop. Hij vertelt over zijn achtergrond („Ik werk al dertig jaar in Londen’’) maar vooral over zijn voorspellingen.

Over zijn formule, over de factor geluk („Onderschat dat niet’’) en het feit dat zijn collega’s bij de bank het wel grappig vinden dat hij eens per vier jaar overal opduikt.

„Ik vind het ook helemaal niet erg dat ik als een clown of goeroe word gezien. Die aandacht is best leuk.’’

‘Het ergste gebeurde: ik zat goed, de voorspelling klopte’

Het hele verhaal is een uit de hand gelopen grap, vertelt hij. „In 2014 wilde ik iets ludieks doen rond het WK. Wij economen doen altijd of we overal verstand van hebben en alles kunnen voorspellen, dus ik dacht: ik zal laten zien dat we daar hopeloos in falen. Maar het ergste gebeurde: ik zat goed, de voorspelling klopte.’’

Vier jaar later voelde hij zich daarom verplicht om nog zo’n rapport te maken. ,,Dan zou iedereen zien dat ik in 2014 geluk had.’’ Grinnikend: ,,Niet dus.’’

Voor wie nog twijfelt: Klement is geen octopus die instinctief richting een mossel zwemt. Zijn analyses leunen op een combinatie van economische kennis en de uitkomst van eerdere studies van anderen.

Het is een lang verhaal, maar kort gezegd speelt een handvol factoren een belangrijke rol: het bruto nationaal product per inwoner, de populatie van een land, de gemiddelde temperatuur en de plek op de FIFA-ranking.

Dit alles houdt verband met elkaar. „China en India zijn enorm, maar zullen het WK nooit winnen. Om voetballers te ontwikkelen heb je ofwel goede infrastructuur nodig, en ook een klimaat waarin je dat heel het jaar kan doen. Bij hen is dat een moeilijk verhaal.’’

Daarom scoren landen als Nederland, Engeland, Frankrijk en Duitsland beter in zijn model. ,,Maar ook Argentinië. Daar hebben ze bovendien weer een grote middenklasse van arbeiders. Ook dat is een belangrijke voorwaarde om succesvol te zijn.’’

Rijkdom helpt, maar te rijk zijn kan tegen een land werken. „Dan heb je mooie accommodaties, maar kiezen kinderen sneller voor andere sporten of hun spelcomputer. Daarom wint Zwitserland niets meer bij het skiën. Bergen genoeg, maar de beste willen zijn in skiën? Die kinderen missen de honger.’’

Landen in Afrika? Kunnen die gezien het klimaat en het nationaal inkomen dan wel een WK winnen? ,,Op termijn wel, maar dat is dan vooral omdat hun spelers in Europa zijn opgeleid.’’

Kwestie van geluk (?)

Via de eerder genoemde variabelen kan Klement voor 55 procent de uitkomst van een wedstrijd voorspellen. ,,De rest is een kwestie van geluk. In 2018 had ik drie van de vier halvefinalisten fout, maar die ene die ik goed had was Argentinië. De uiteindelijke winnaar, die ik dus ook goed had.’’

Dit WK is hij voor het eerst uitgekomen bij een outsider voor de titel. ,,Duitsland, Frankrijk en Argentinië waren niet de meest verrassende winnaars. Nederland zou dat voor sommige mensen wel zijn. In mijn ogen is Nederland het beste land dat nooit een WK heeft gewonnen.’’

In zijn lezenswaardige rapport beschrijft Klement met de nodige kwinkslagen hoe de route van Oranje er volgens hem uitziet. Nederland komt eenvoudig de poule door.

Dan zal het nipt van Marokko winnen, Canada wordt erna geen probleem en in de kwartfinale zal Nederland van Frankrijk winnen („Door een eigen goal’’), waarna in de halve finale een thriller tegen Spanje volgt: na 120 minuten zal Nederland dan de sterkste zijn.

WK-finale 2026: Nederland-Portugal

De finale volgens zijn model? Nederland-Portugal. Twee landen die volgens de bookmakers 3 en 7 procent kans hebben om het toernooi te winnen. De uitkomst? Een zege voor Nederland. ,,Bewaar de trofee goed voor ons Duitsers, want over vier jaar komen we hem zeker terugvragen’’, schrijft Klement.

Of het écht gaat gebeuren? Klement heeft geen idee. Hij adviseert niemand om geld in te zetten op basis van zijn prognoses. ,,Maar er zitten hier een aantal collega’s om mij heen die dat al wel hebben gedaan. Ik hoop dat ze het niet kwijt zijn.’’

Tekst: Fabian van der Poll.