Ik begin het nieuwe jaar met een ongemakkelijke bekentenis. Voor het nieuwe boek dat ik aan het schrijven ben, voor deze column en zelfs voor enkele cartoons die we onlangs maakten, gebruikte ik AI. Met plezier ook. En ja: daarmee verving ik een deel van het werk dat ik vroeger helemaal zelf deed, of dat ik had uitbesteed aan cartoonisten, tekstschrijvers en designers.
Dat schuurt. En dat moet het ook.
Want als we eerlijk zijn, zien we hier iets gebeuren wat veel groter is dan 'weer een nieuwe tool'. Creatieve professionals ervaren op dit moment de voorhoede van een verschuiving die straks ook accountants, administrateurs, juristen, marketeers en HR-professionals raakt. Niet omdat ze slecht zijn in hun vak. Maar omdat een groot deel van hun werk, net als bij creatieven, productiewerk is geworden. En productie wordt goedkoop. Razendsnel goedkoop.
De creatieve professional als voorbode
Cartoonisten, copywriters en designers merken het als eersten. Opdrachtgevers zeggen: 'Ik heb alvast iets gegenereerd.' Of: 'Kun je dit even finetunen?' Of nog irritanter: 'We hebben minder budget, want AI helpt ons al een eind.'
Dat voelt als degradatie. Soms ís het dat ook. Maar het is vooral een signaal. Want precies hetzelfde gesprek komt eraan voor accountants ('de AI heeft de analyse al gedaan'), juristen ('het eerste contract ligt er al'), HR ('de AI heeft de cv's alvast gescreend').
Creatieve professionals zijn de kanaries in de kolenmijn van het AI-tijdperk. Niet omdat ze zwakker of minder goed zijn, integendeel. Maar wel omdat hun werk stiekem altijd al draaide om output. En output is nu schaalbaar.
Dé les van deze tijd, een inzicht dat bij mij keihard binnen kwam, is misschien wel deze: AI kan alles maken, maar niets verliezen.
De menselijke waarden en eigenschappen boven AI
AI kan schrijven. Tekenen. Analyseren. Adviseren. Maar AI is geen mens. En kan dus zijn menselijke waarden en eigenschappen niet verliezen:
Geen reputatie
Geen reputatie
Geen klant
Geen vertrouwen
Geen nachtrust
Geen goed humeur
En precies dát is waar de waarde verschuift. Een cartoon van AI heeft geen naam. Geen reputatie. Geen opdrachtgever die afhaakt. Geen kritiek die blijft hangen. Maar een mens heeft dat allemaal wel.
Creativiteit wordt pas waardevol omdat er iets op het spel staat. Omdat iemand zegt: 'dit is van mij'. Omdat een keuze consequenties heeft. Omdat smaak, timing en lef niet neutraal zijn. Dat is de paradox van deze AI-revolutie: ze maakt creatieve output goedkoop, maar verhoogt de waarde van creatieve verantwoordelijkheid.
Creativiteit niet zien als productie, maar als richting geven
Deze column romantiseert dat niet. Ik ben ook absoluut niet naïef. En dat zou niemand moeten zijn. Ik zou ook nooit ondernemende mensen, die hun droom najagen door juist het vak te kiezen waarvan ze houden, willen diskwalificeren. Ik ben juist dol op mensen die hun hart volgen. Raadt het iedereen, ook mijn eigen kinderen, zelfs aan!
In een wereld waarin iedereen alles kan maken, wordt het verschil niet bepaald door wie de meeste output levert, maar door wie durft te kiezen, richting geeft en verantwoordelijkheid draagt.
Arko van Brakel
Maar er gaat wel iets veranderen. Want in een wereld waarin iedereen alles kan maken, wordt het verschil niet bepaald door wie de meeste output levert, maar door wie durft te kiezen, richting geeft en verantwoordelijkheid draagt. Dat geldt voor mensen met een creatief beroep. En straks net zo hard voor accountants, advocaten en HR-professionals. En nog tientallen beroepsgroepen.
Lees ook: Arko van Brakel: 'Krijgt jouw chatbot binnenkort ook een cao?'
Déjà vu, maar dan in de fast-forward
Ik heb dit eerder meegemaakt. Midden jaren negentig, begin internet. Websites. E-mail. Online marketing. Ook toen verdwenen banen, althans daar maakten we ons zorgen over. Ook toen riepen we: "Dit gaat anders werken." En ook toen bleek: wie zich aanpaste, groeide harder dan ooit. Maar er is één groot verschil met toen: dit gaat sneller. Veel sneller. AI democratiseert vakmanschap. Niet perfect, maar goed genoeg. En 'goed genoeg' is vaak precies waar markten op kantelen. Helaas, misschien wel. Maar dat doet niet terzake: Het gebeurt. En daar moeten we mee dealen.
De ongemakkelijke waarheid dat er makers zullen zijn die hun werk zien verdwijnen
Arko van Brakel
En daarom is de ongemakkelijke waarheid dat er makers zullen zijn die hun werk zien verdwijnen. Rollen gaan verschuiven. Tarieven staan onder druk. Zekerheden verdwijnen. Maar wat blijft en schaarser wordt, is creativiteit die durft te kiezen. Die betekenis toevoegt. Die niet alleen iets maakt, maar ergens voor staat. AI kan genereren. Maar alleen mensen kunnen dragen wat ze loslaten in de wereld.
Dus ja: sommige taken, rollen en banen verdwijnen. Punt. Maar goed nieuws is er ook: professionals die hun vak opnieuw durven definiëren, worden beter dan ze ooit waren.
Niet door harder te werken. Maar door slimmer samen te werken. Onder anderen met AI.
Van uitvoerder naar richtinggever
Voor veel professionals betekent dit: niet alleen maken, maar ook betekenis geven. Niet alleen leveren, maar ook positioneren. En niet alleen mooi, maar ook steeds vaker: moedig!
Voor accountants betekent dit dat de draai die ze meestal al jaren gelden hebben ingezet, nog belangrijker wordt: van boekhouder naar vertrouwenspersoon en duider. Voor juristen is het misschien iets lastiger, maar liggen er kansen in de beweging van contractenmaker naar risico- en waardenbewaker. En voor de HR-professional is het misschien wel een beweging van procesmanager naar cultuur-, skills- en team-architect.
AI wordt je copiloot. En jij blijft verantwoordelijk voor de koers.
Lees ook: 'Terwijl jij nog twijfelt, zijn anderen al aan het bouwen', waarom je AI nú moet omarmen
Mijn goede voornemens die misschien ook voor belang zijn voor jou in het AI-tijdperk
Voor dit jaar heb ik een paar goede voornemens:
Alles wat repeterend is, automatiseer ik. Zonder schuldgevoel
Alles wat richting, smaak, waarden en consequenties heeft, pak ik zelf beet. Want dat definieert mij
Ik leer AI beter kennen dan mijn concurrenten. Niet uit angst, maar uit nieuwsgierigheid
Ik investeer in visie, niet alleen in vaardigheden
Ik durf vaker 'nee' te zeggen tegen wat kan, om 'ja' te zeggen tegen wat klopt.
Optimisme met open ogen
Nee, dit wordt geen zachte landing voor iedereen. Ja, dit gaat voor sommigen pijn doen. En ja, sommige beroepen zoals we ze kenden, verdwijnen.
Maar dit is óók een kans om werk menselijker te maken. Minder productie. Meer betekenis. Minder riedels en stokpaardjes. Meer echte gesprekken. Minder 'u vraagt, wij draaien'. En meer, veel meer 'waar staan we eigenlijk voor?' Zonder een praatclub te worden, overigens. Want we moeten aan de bak.
AI maakt ons dus niet overbodig. Het maakt ons als het goed is verantwoordelijker. En misschien is dat wel precies wat deze tijd nodig heeft.
Mijn goede voornemen is dus om het jaar te beginnen met open ogen, een rechte rug en een gezonde dosis lef. En met de wil om samen te werken met AI. Niet om mensen te vervangen, maar om betere professionals te worden dan we gisteren waren.
Dat is geen naïef optimisme. Ook geen naïeve hoop. Want hoop is geen strategie. Voor leiders en ondernemers is hoop vooral: uitgestelde teleurstelling. Nee. Dit is een plan. Een strategie. Welke strategie kies jij?
Ik wens je een gezond, succesvol en leerzaam 2026!
Ontvang elke week - op de maandag - het beste van BusinessWise in je mailbox, ook de expertblogs van Arko van Brakel. Schrijf je hier nu gratis in:
