De impact van kunstmatige intelligentie op de arbeidsmarkt is een van de meest besproken thema’s voor 2026. Verwachtingen lopen uiteen van grootschalige baanverdringing tot juist productiviteitsgroei en nieuwe functies. Beleidsmakers, werkgevers en onderzoekers kijken daarbij vaak als eerste naar bekende bronnen zoals de cijfers van het UWV en het CBS.
Die statistieken zijn waardevol, maar ze vertellen niet het hele verhaal. Wie de invloed van AI écht wil begrijpen, moet verder kijken dan macroniveau-indicatoren en aandacht hebben voor wat er onderliggend gebeurt op functieniveau.
Het risico van ‘ecological fallacies’
In de statistiek bestaat het begrip ecological fallacy: de denkfout waarbij conclusies op macroniveau worden doorgetrokken naar het microniveau, terwijl daar juist heel andere dynamieken spelen.
Toegepast op de arbeidsmarkt betekent dit het volgende: het kan zijn dat het totaal aantal banen, werkloosheidscijfers of sectorverdelingen nauwelijks veranderen, terwijl binnen organisaties en functies ingrijpende verschuivingen plaatsvinden. Wie alleen naar de totalen kijkt, mist daardoor een belangrijk deel van de werkelijkheid.
De grootste verandering voltrekt zich niet tussen banen, maar binnen banen
Job van den Berg AI-expert
Wat we waarschijnlijk wél (en niet) in de cijfers gaan zien
Onze verwachting is dat de arbeidsmarktstatistieken in 2026 geen extreme schokken zullen laten zien. Het aantal banen zal vermoedelijk niet massaal instorten en veel mensen blijven formeel gewoon in dienst bij dezelfde werkgever. Dat betekent echter niet dat AI weinig impact heeft. Integendeel. De grootste verandering voltrekt zich niet tussen banen, maar binnen banen.
Functies blijven bestaan, taken veranderen
AI zorgt ervoor dat takenpakketten verschuiven. Routinematige, administratieve en analytische werkzaamheden worden steeds vaker ondersteund of deels overgenomen door AI-systemen. Tegelijkertijd neemt het belang toe van:
interpretatie en besluitvorming
creativiteit en probleemoplossend vermogen
communicatie en mensgericht werk
regie over processen en technologie
Het gevolg is dat functieprofielen inhoudelijk veranderen, terwijl functietitels en contractvormen vaak hetzelfde blijven. Op papier verandert er weinig; in de praktijk verandert er veel.
Waarom dit nauwelijks zichtbaar is in standaardstatistieken
Traditionele arbeidsmarktdata zijn vooral gericht op aantallen: banen, contracten, sectoren en werkloosheid. Ze zeggen weinig over de inhoud van werk. Kwalitatieve verschuivingen in taken, vaardigheden en verantwoordelijkheden blijven daardoor grotendeels buiten beeld.
Dat maakt het risico reëel dat we achteraf concluderen dat AI “wel meevalt” voor de arbeidsmarkt, terwijl professionals ondertussen hun werk ingrijpend hebben moeten herontwerpen.
Lees ook dít artikel - Door AI gaan er in Europa tot 2030 ruim 200.000 banen verdwijnen bij banken, weet Morgan Stanley
Waar we wél op moeten letten
Wie de impact van AI serieus wil nemen, moet zich minder richten op alleen macro-indicatoren en meer op:
veranderingen in functieprofielen
verschuivende skill-eisen
herinrichting van taken binnen teams
de manier waarop mens en AI samenwerken in dagelijkse processen
Juist deze onderliggende ontwikkelingen bepalen hoe werk er in de praktijk uitziet en welke aanpassingen nodig zijn in opleiding, HR-beleid en organisatie-inrichting.
Ontvang elke week - op maandag - het beste van BusinessWise in je mailbox, ook over technologie, ook over AI. Schrijf je hier nu gratis in:
