Op 15 september 2008 wemelde het op Wall Street van de goed geklede bankiers die hun kantoor verlieten. De kartonnen dozen vol kantoorprullaria onder hun armen verraadden dat ze niet naar hun bank zouden terugkeren, schrijft het AD.
Die bank, Lehman Brothers, was zojuist kopje-onder gegaan door de handel in rommelhypotheken. Dat zorgde voor de definitieve escalatie van de toenmalige kredietcrisis.
Terug naar 2008?
De huidige tijd lijkt verdacht veel op die van de jaren voorafgaand aan 2008, meent topbankier Jamie Dimon van JPMorgan Chase. De financiële sector neemt opnieuw onverantwoorde risico’s, zei hij dinsdag in een zaal vol investeerders.
Toen ging het om rommelhypotheken, nu om de mogelijke AI-zeepbel en de sterke toename van private credit, oftewel kredietverlening buiten de banken om. Oppassen geblazen dus, vindt Dimon.
Als die risico’s te hoog blijken, kan de bom een keer barsten en stort het hele zaakje in elkaar
Harald Benink Hoogleraar Tilburg University
‘Hogere kans’ op crisis
Lekker nieuws als je net je eerste huis hebt gekocht, of een nieuwe auto. Moeten we ons ook in Nederland zorgen maken over de alarmerende boodschap van de Amerikaanse topeconoom? Economen blijken daar verschillend naar te kijken, maar dát er risico’s zijn, daar is iedereen het over eens.
De kansen op een financiële crisis ‘nemen toe’, zegt Harald Benink, hoogleraar banking & finance aan Tilburg University. Het grote probleem zit volgens Benink vooral bij zogeheten non-banks, instellingen die geen bank zijn, maar wel krediet verlenen aan grote bedrijven. „Ze staan onder minder regulering dan gewone banken, maar die hebben er wel kredieten uitstaan. Ze zijn dus verweven met de bankensector.”
„Bij die non-banks merk ik overoptimisme”, zegt de hoogleraar, die een waarschuwing van het IMF van afgelopen najaar echoot. „Ze nemen veel risico’s tegen te lage rentes en risicopremies. Als die risico’s te hoog blijken, kan de bom een keer barsten en stort het hele zaakje in elkaar. Dan worden ook de banken geraakt.”
Minder schulden dan in 2008
Toch zijn er ook heus verschillen met 2008, merkt hoofdeconoom van ING Nederland Bert Colijn op. „De schuldgraden van huishoudens dalen al jaren. Nederlanders hebben tijdens de coronacrisis heel veel gespaard.”
Nederlanders hebben tijdens de coronacrisis heel veel gespaard
Bert Colijn, ING
„In de nasleep van de grote inflatieschok na corona zijn de inkomens van Nederlanders ook sterk gestegen”, legt Colijn uit. „Daardoor kunnen mensen leningen, zoals hypotheken, betaalbaar houden. Als er een marktcorrectie komt, zal de impact minder pijnlijk zijn dan wanneer zij veel geld hadden geleend.”
AI-bubbel
Dan het risico op het barsten van de AI-bubbel, waar ook veel experts voor waarschuwen. Al jarenlang worden er gigantische miljardensommen in AI-bedrijven geïnvesteerd, wat zich nog altijd niet vertaalt in dergelijke inkomsten. „Met een nieuwe techniek als AI zie je vaker dat beleggers overenthousiast worden”, zegt Benink.
De gespannen verwachtingen zouden volgens Benink dan ook te optimistisch kunnen zijn. „Dat kan leiden tot een correctie op de beurs. Ook kan het zijn dat AI-bedrijven minder makkelijk financiering kunnen ophalen, waardoor hun huidige investeerders ook geraakt worden.”
Lees ook: Leen Zevenbergen waarschuwt investeerders: ‘Deze AI-bubbel gaat tussen nu en twee jaar barsten’
Ook DNB waarschuwt
De Nederlandsche Bank (DNB) waarschuwt al langer voor de economie, die zou lijden onder geopolitieke spanningen en onzekerheid over bijvoorbeeld handelstarieven. Ook het feit dat beleggers soms wel erg grote sommen steken in beursbedrijven maakt de economie kwetsbaar voor – komt-ie weer – correcties. Op de waarschuwingen van Amerikaan Dimon wil de bank verder niet ingaan.
De Tweede Kamer toont ‘nauwelijks aandacht’ voor dit soort zaken, stelt hoogleraar Benink. „We hebben het de hele tijd over de weerbaarheid van onze defensie, maar kijken amper naar de financieel-economische weerbaarheid. Als er een crisis op ons afkomt, zijn we dan wel goed voorbereid?”
Niet te veel zorgen
Toch moeten we Dimons opmerkingen over een crisis niet te letterlijk nemen, denkt ING-econoom Colijn. „Ik zie zijn opmerking vooral als een waarschuwing dat de VS onder president Trump niet te ver moeten gaan met deregulering van de banken. De financiële stabiliteit moet niet in het gedrang komen, lijkt hij te zeggen. Als je aandacht wilt voor zo’n boodschap, kun je het beste waarschuwen voor een crisis.”
We hoeven ons niet direct zorgen te maken, denkt de hoofdeconoom van ING Nederland. Hij wijst op de zogeheten ‘Kansas City Financial Stress Index’, een graadmeter die aangeeft in hoeverre de financiële wereld onder druk staat.
De graadmeter staat momenteel op een zeer laag niveau, diep in de min. „Die geeft dus juist aan dat er heel weinig tekenen zijn van financiële stress.”
