De crisis in de wereld van geheugenchips draait om extreem kostbare millimeters. Om die te begrijpen, moeten we eerst een duik nemen in een iPad, een apparaat dat vorige week in één klap honderden euro’s duurder werd.
Een iPad bevat een moederbord met drie grote chips en tientallen kleinere chips. De hoofdchip is een rechthoekje ter grootte van een duimnagel. Daarop zitten de processor, de videokaart en het werkgeheugen (RAM). De tweede chip in grootte is de opslagchip voor foto’s, video’s en apps. Die is ongeveer zo groot als een simkaart.
Om beide chips heen zitten tientallen kleine hulpchips, vaak niet groter dan een speldenknop. Ze hebben allemaal hun eigen taak: de ene gaat over audio, de andere over wifi en weer een andere over stroombeheer.
De anatomie van de chipcrisis: hoe de iPad werkt
Om de chipcrisis te beschrijven, moeten we ons een bibliothecaris voorstellen in een gigantisch grote bibliotheek. De hoofdchip, de naam zegt het al, is het brein van de iPad. Het is een rondrennende bibliothecaris die aan de lopende band berekeningen uitvoert en de juiste boeken uit de kast trekt om al zijn opdrachten uit te voeren.
De kleinere geheugenchip is de bibliotheek. Die doet niets anders dan je gegevens veilig bewaren.
Bij producten van Apple kreeg de bibliothecaris nog een extraatje: een kladblok om tijdens het rondrennen pijlsnel al zijn berekeningen op te schrijven. Die derde chip heet het RAM-geheugen, een klein processortje dat boven op de hoofdchip, de bibliothecaris, zit geplakt. En juist om dat RAM-geheugen draait het in dit verhaal.
Lees ook: Chipflation: wat vinden deze experts van de exploderende prijzen bij Apple?
Run op RAM-geheugen
Door de gekte rond AI ontstond wereldwijd een enorme vraag naar chips met werkgeheugen, omdat al die AI-machines veel rekenkracht en energie verbruiken.
Chipmakers als TSMC, Samsung, SK Hynix en Micron bouwden hun machines, die voorheen RAM-processors maakten, razendsnel om tot installaties die nu werkgeheugen voor AI produceren.
De reden is simpel: geld. Techconcerns kopen de chipfabrieken bijna blindelings leeg. De gezamenlijke investeringen van de grootste giganten, Amazon, Alphabet/Google, Meta en Microsoft, worden dit jaar geschat op een duizelingwekkende 650 miljard dollar.
Concerns in consumentenelektronica, zoals Apple, zijn hiervan de dupe. Zij moeten extra betalen om niet achterin de rij te belanden. Dat betekent een wereldwijde stijging van de prijzen van onze apparaten.
‘Eigenlijk belachelijk wat er gebeurt’
„Dit zat eraan te komen”, zegt techexpert Ben van der Burg. „Maar het is eigenlijk belachelijk wat er gebeurt. Het slaat hé-le-maal nergens op!’’
Van der Burg doelt op de bedragen die in AI worden geïnvesteerd, geholpen door beleggers die grof geld neertellen voor een gouden aandeeltje op de effectenbeurs. „Je praat over investeringen die zich nog niet aantoonbaar hebben terugverdiend. De vraag is zelfs of dat ooit gebeurt. En als je dan bedenkt dat wij, consumenten, nu feitelijk al meebetalen aan hun investeringen, dan is dat natuurlijk best raar.”
„De run op Aziatische chipmakers is enorm. Van der Burg noemt het Taiwanese TSMC, de huisleverancier van Apple. Apple stond daar altijd op plek 1. „Maar toen kwam Nvidia en de persoonlijke band tussen de ceo van Nvidia en die van TSMC is naar verluidt vrij hecht. En nu krijgt AI-bedrijf Nvidia daar steeds vaker voorrang.”
Tussen de 15 en 40 dollar
Een hoofdchip, de bibliothecaris, voor een iPad Pro kost tussen de 100 en 150 dollar per stuk. Die wordt gemaakt bij TSMC. De inkoopprijs voor geheugenchips, het kladblok en de bibliotheek, ligt tussen 15 en 40 dollar per stuk, afhankelijk van het aantal gigabyte.
Omdat Apple dat specifieke type RAM-chip ontwikkelde dat aan de bibliothecaris vastzit, zijn er maar weinig bedrijven die dit kunstje beheersen.
Het voordeel van Apples RAM-chips is dat het goed spul is. Je iPad werkt supersnel en de batterij gaat lang mee. Het nadeel is dat het concern bij een chiprun diep in de buidel moet tasten. Apple zou voor extra productie al naar China kijken.
RAMmageddon: noodbuffer van Apple is op
De chipcrisis wordt ook wel ‘RAMmageddon’ genoemd. Jaarlijks worden in die paar Aziatische fabrieken zo’n 50 miljoen siliciumplaatjes gemaakt, waaruit per plaatje 500 tot 1.000 losse RAM-chips worden gehaald. Dat betekent dat er tientallen miljarden geheugenchips uit die fabrieken rollen.
Topman Tim Cook vergeleek de exploderende vraag in een interview met The Wall Street Journal met „een honderdjarige vloedgolf”.
Apple had weliswaar een noodbuffer aangelegd van goedkope RAM-chips, maar die voorraad is nu op. De prijsverhogingen treffen eerst iPads en MacBooks. Analisten denken dat in september ook de nieuwe iPhones eraan moeten geloven. Die kunnen wel 100 tot 150 dollar in prijs stijgen.
Niet de enige
En Apple is niet de enige. „Je smartwatch, computer, Xbox, externe harde schijf: dit gaat overal in doorwerken”, weet Van der Burg. Zijn tip is duidelijk. „Wil je iets kopen, stel het niet uit. En als je iets koopt, koop dan een apparaat met meer geheugen. Dan kun je er langer mee doen.”
Hij gaf zijn zus onlangs zijn oude iPhone 13 Pro cadeau. „Die gaat nog prima twee jaar mee, we moeten ons ook niet gek laten maken.”
Spat de bubbel uiteen?
In korte tijd worden nieuwe chipfabrieken bijgebouwd. Dat biedt op zijn vroegst eind 2027 soelaas. Maar Van der Burg houdt er ook serieus rekening mee dat de hele AI-bubbel op enig moment uiteen spat.
OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT, heeft zijn beursgang uitgesteld. „Dat is toch een signaal van: oei. Het bewijs dat al die AI-bedrijven hun investeringen ooit terugverdienen, bestaat alleen anekdotisch.”
Binnen maximaal één jaar zullen we weten wat er gebeurt. En wie weet veert de chipmarkt in Azië dan vanzelf weer terug naar een betaalbaarder niveau.
Bron: AD
