Bedrijven stellen Richard Kuijpers, CEO van Smartrobot Solutions en mede-eigenaar van Humanoid Application Center, steeds vaker dezelfde vraag: wanneer is een humanoid robot rendabel? Zijn antwoord is minder eenduidig dan veel bestuurders hopen.
„We zitten in een fase waarin bedrijven weten dat het gaat komen. De vraag is vooral: wanneer stap je in? Dat is een wezenlijk andere discussie dan bij de traditionele industriële robot of cobot, waarvan de terugverdientijd vaak goed is door te rekenen. Bij humanoids ontbreekt die zekerheid nog.”
Humanoid robots bevinden zich internationaal nog in de testfase
De technologie ontwikkelt zich razendsnel, maar de praktijk loopt daar nog op achter, ziet Kuijpers. „Vrijwel alle praktijkvoorbeelden zijn nog pilots. Mensen zien filmpjes op internet en denken dat zo'n robot morgen 24 uur per dag in hun fabriek draait. Maar er draait op dit moment nog geen enkele humanoid volledig mee in een Nederlandse fabriek. We zitten nog volop in de testfase."
“De hardware is soms slechts twintig procent van het totale project”
Richard Kuijpers Smartrobot Solutions
Dat beeld wordt ook internationaal bevestigd. Vrijwel alle grote toepassingen bij bedrijven als BMW, Mercedes-Benz en logistieke ondernemingen bevinden zich nog in pilotprojecten. De nadruk ligt vooralsnog op het verzamelen van praktijkdata, niet op maximale productiviteit of een sluitende businesscase.
Wie de ROI van een humanoid wil berekenen, maakt volgens Kuijpers vaak een fundamentele denkfout. Bestuurders kijken vooral naar de aanschafprijs van de robot, terwijl die maar een beperkt deel van de totale investering vormt. „De hardware is soms slechts twintig procent van het totale project. Mensen vergeten alles wat daar nog omheen zit: software, grippers, onderhoud, vlootbeheer, koppelingen met ERP-systemen, training en service."
Uitdagingen bij de integratie van een humanoid robot
Juist die integratie maakt humanoids fundamenteel anders dan veel bestaande industriële automatisering. De robot moet niet alleen kunnen bewegen, maar ook veilig samenwerken met mensen, communiceren met andere systemen en zich aanpassen aan een bestaande productieomgeving. Daar komen onverwachte praktische problemen bij.
„In de metaalindustrie zweven bijvoorbeeld overal kleine metaaldeeltjes rond. De koeling van sommige humanoids zuigt die lucht aan, waardoor de robot snel defect raakt. Er komen nu stofdichte modellen, maar dat laat zien hoeveel kinderziektes er nog zijn."
Ook internationale analyses wijzen erop dat juist systeemintegratie, hardware, software en onderhoud momenteel de grootste kostenposten vormen. Daardoor blijven terugverdientijden in veel vroege pilots langer dan twee jaar en zijn ze lastig vooraf te voorspellen.
“Heb je geen innovatiebudget en eenvoudige taken die wereldwijd gelden, dan zou ik nog even wachten”
Richard Kuijpers Smartrobot Solutions
Nu al investeren in robots of wachten op standaardsoftware?
Dat maakt de timing van investeren ingewikkeld. Volgens Kuijpers hangt het antwoord vooral af van het doel van een organisatie en de complexheid van de taak. „Heb je geen innovatiebudget en eenvoudige taken die wereldwijd gelden, dan zou ik nog even wachten. Er komen straks standaardsoftwarepakketten waarmee je een humanoid veel eenvoudiger kunt inzetten voor simpele standaard taken. Dan hoef je niet alles zelf te ontwikkelen."
Bedrijven die juist een technologische voorsprong willen opbouwen, maken een andere afweging. „Zij investeren nu niet omdat de ROI vandaag al vaststaat, maar omdat ze ervaring willen opbouwen. Data is uiteindelijk het allerbelangrijkste."
Dat past bij wat wereldwijd gebeurt. Fabrikanten gebruiken pilots vooral om robots te trainen, productieprocessen aan te passen en operationele kennis op te bouwen. De directe financiële opbrengst is daarbij vaak ondergeschikt aan de kennis die wordt verzameld.
Verwachte daling van de aanschafprijs maakt robotisering concurrentiefactor
Toch waarschuwt Kuijpers ook voor de andere kant van de medaille. Volgens hem kan het moment waarop humanoids commercieel interessant worden sneller komen dan veel bedrijven verwachten. „Als straks een humanoid gemiddeld zes euro per uur kost en jouw concurrent beschikt daar wel over, dan kun je opdrachten verliezen. Dan wordt robotisering ineens een concurrentiefactor."
Die voorspelling is gebaseerd op een forse daling van de hardwareprijzen zodra de productie op grote schaal op gang komt. Nu kosten humanoids vaak nog rond de honderdduizend euro, maar Kuijpers verwacht dat prijzen uiteindelijk richting de 20.000 tot 30.000 dollar kunnen dalen. Ook McKinsey verwacht dat grootschalige toepassing pas echt mogelijk wordt wanneer de aanschafprijs daalt tot ongeveer 20.000 tot 50.000 dollar per robot. Daarvoor moeten vooral de kosten van aandrijving, sensoren en andere hardware flink omlaag.
Verwachtingsmanagement en het belang van een concrete use case
Het grootste probleem zit volgens Kuijpers daarom niet in de techniek, maar in de verwachtingen van bestuurders. „Management verwacht soms dat zo'n robot morgen volledig zelfstandig draait. Innovatiemensen weten veel beter dat we nog midden in de leerfase zitten."
Bedrijven die zonder ervaring zelf experimenteren, lopen volgens hem geregeld vast. „Dan staat de robot na korte tijd stil omdat de firmware verkeerd is aangepast of omdat niemand weet hoe hij geprogrammeerd moet worden." Volgens Kuijpers zijn er momenteel slechts enkele gespecialiseerde opleidingscentra in Europa waar engineers leren humanoids te programmeren waaronder in Nederland het Humanoid Application Center. Dat onderstreept hoe pril de markt nog is.
Dat betekent niet dat bedrijven nu helemaal niets moeten doen.
Kuijpers ziet juist veel waarde in kleinschalige experimenten waarbij één concrete toepassing wordt onderzocht. „Werk eerst een use case uit. Kijk welke taak een humanoid in de toekomst zou kunnen uitvoeren en leer daarvan. Dat is op dit moment veel waardevoller dan meteen proberen een complete fabriek te automatiseren."
Van experimenteren naar de exploitatie van humanoid robots
Die aanpak sluit aan bij wat wereldwijd gebeurt. Vrijwel alle succesvolle pilots beginnen met eenvoudige, repeterende werkzaamheden in een gecontroleerde omgeving, zoals het verplaatsen van bakken of onderdelen tussen werkstations. Pas daarna volgt eventuele opschaling. Dat betekent ook dat de klassieke ROI-berekening voorlopig tekortschiet. De echte opbrengst zit nu vaak niet in directe kostenbesparing, maar in kennis, data en organisatorische ervaring. Pas wanneer de technologie volwassen wordt en standaardsoftware beschikbaar komt, verschuift de businesscase van experiment naar exploitatie.
Kuijpers: „Ik geloof er absoluut in dat humanoids een grote rol gaan spelen. Maar de robot staat morgen nog niet als oplossing voor de arbeidsmarktkrapte in je fabriek. We staan nog in de startblokken."
Stappenplan voor het investeren in robotisering
Bereken niet alleen de aanschafprijs. De robot zelf is vaak maar een klein deel van de totale investering. Houd ook rekening met software, integratie, onderhoud, training, grippers en koppelingen met bestaande systemen.
Investeer nu alleen als je wilt leren. Voor de meeste bedrijven is een humanoid vandaag nog geen bewezen kostenbesparing. De eerste investeringen draaien vooral om ervaring opdoen en kennis opbouwen.
Begin met één concrete use case. Kies een eenvoudige, repeterende taak en test of een humanoid daar in de toekomst waarde kan toevoegen. Probeer niet meteen een complete productielijn te automatiseren.
Tem de verwachtingen. Humanoids kunnen nog niet wat veel promotievideo's suggereren. De technologie ontwikkelt zich snel, maar de meeste toepassingen bevinden zich nog in de pilotfase.
Wacht niet te lang met oriënteren. Ook als de businesscase vandaag nog niet rond is, kan het verstandig zijn nu al kennis op te bouwen. Zodra standaardoplossingen beschikbaar komen, kan die voorsprong het verschil maken ten opzichte van concurrenten.
Bekijk ook onze zesdelige videoserie Revolutie Robotica over de technologische revolutie van morgen. Aragorn Meulendijks neemt je mee naar de plekken waar de toekomst vandaag al wordt gebouwd. Elke video laat zien hoe robotisering de wereld verandert en wat dat betekent voor het Nederlandse bedrijfsleven. Elke dinsdag een nieuwe video, hieronder aflevering 5 over robotica in de zorg.
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
