Voor onze videoserie Revolutie Robotica bezoeken we verschillende sectoren in Nederland en onderzoeken wat robotisering daar in de praktijk betekent. Dit keer gaan we naar de zorg. Een sector waar de werkdruk hoog is, personeel schaars is en de vraag naar zorg de komende jaren verder zal toenemen. Juist daar kunnen robots een grote betekenis krijgen.
Een van de plekken in de zorg waar volop wordt geëxperimenteerd met robotica is het Erasmus MC in Rotterdam. Er wordt gewerkt aan toepassingen die variëren van fysieke robots in de logistiek en operatiekamer tot digitale robots die administratieve processen overnemen.
Zo zien we robot Robbie met medicijnen door het ziekenhuis rijden, wordt een robot ingezet bij hersenbiopten en werken er inmiddels tientallen digitale robots die uiteenlopende taken kunnen automatiseren.
Bekijk hier de videobeelden van de robots in het Erasmus MC in Revolutie Robotica:
Daarbij draait het niet alleen om de vraag wat een robot technisch kan. Het Erasmus MC onderzoekt vooral hoe robotica onderdeel kan worden van de dagelijkse praktijk. Dus: hoe zorg je ervoor dat een robot daadwerkelijk tijd bespaart en hoe pas je processen aan? Hoe zorg je dat medewerkers ermee kunnen werken? En hoe voorkom je dat een veelbelovende technologie uiteindelijk vooral extra werk oplevert?
Om de expertise met betrekking tot robotica te bundelen en verder uit te bouwen is het Erasmus MC Robotica Centrum opgericht. Daarin wordt nauw samengewerkt met TU Delft en de Erasmus Universiteit om de potentie van robotica voor de zorg te begrijpen en te benutten.
Dat sluit aan bij Tech2Care, een initiatief van het Erasmus MC dat zich richt op het versterken van de innovatiekracht van het ziekenhuis. Het doel is om met onder meer AI en fysieke robotica meer patiënten te kunnen behandelen zonder dat daar evenredig meer personeel voor nodig is.
De ervaringen van het Erasmus MC zijn daarmee interessant voor veel meer organisaties dan alleen ziekenhuizen. Want wie robotica serieus wil inzetten, krijgt uiteindelijk te maken met dezelfde vraag: hoe wordt nieuwe technologie daadwerkelijk onderdeel van ook jouw organisatie?
1. Begin bij het probleem, niet bij de robot
Robotisering begint niet met de vraag welke robot je kunt aanschaffen, maar met de vraag welk probleem je wilt oplossen.
Een goed voorbeeld is de robot die verband en andere materialen naar verpleegkundigen brengt. Het idee van de verbandkarrobot is ontstaan op de werkvloer. In de pilots wordt niet alleen gekeken of de robot het materiaal kan afleveren, maar ook hoe de inzet ervan het werk van verpleegkundigen beïnvloedt. Het doel is dat zij hun werk zo min mogelijk hoeven te onderbreken en zo lang mogelijk bij de patiënt kunnen blijven.
Voor organisaties betekent dat: kijk eerst naar processen, knelpunten en tijdvreters. Pas daarna naar de technologie.
2. Een werkende robot betekent nog geen werkende oplossing
Een robot kan technisch perfect functioneren en toch mislukken in de praktijk. Daarbij wordt zichtbaar wat er technisch mogelijk is, maar vooral ook waar wat belangrijk is voor medewerkers en de organisatie tegenaan loopt.
Dat wordt in een ziekenhuis snel duidelijk. Een robot moet zich bewegen door gangen waar patiënten lopen, medewerkers met bedden rijden en infuuspalen in de weg kunnen staan. Mensen zijn bovendien niet speciaal getraind om rekening te houden met een robot. De technologie moet zich dus aanpassen aan de organisatie, en niet andersom.
Voor C-level beslissers is dat een belangrijke les. Implementatie is niet alleen een IT of innovatieproject. Het raakt processen, gedrag, veiligheid en de manier waarop mensen hun werk doen.
3. Experimenteer klein en leer onderweg
Het Erasmus MC werkt met pilots en test verschillende toepassingen in de praktijk. Daarbij wordt zichtbaar wat er technisch mogelijk is, maar vooral ook waar de organisatie tegenaan loopt.
Dat zie je bijvoorbeeld bij de robot voor logistieke ondersteuning. Naarmate de robot vaker wordt gebruikt, ontstaan inzichten over hoe het proces sneller en soepeler kan worden ingericht. Ook bij de robot voor hersenbiopten wordt duidelijk dat een nieuwe toepassing tijd nodig heeft om onderdeel te worden van de dagelijkse praktijk.
Robotisering vraagt daarmee om een experimenteercultuur. Niet alles hoeft vanaf dag één perfect te zijn. Belangrijker is dat een organisatie snel leert wat wel en niet werkt.
4. Kijk verder dan de ‘spectaculaire robots’
De robot die zelfstandig een hersenbiopt ondersteunt is natuurlijk het meest tot de verbeelding sprekende voorbeeld. Maar de grootste operationele winst kan juist uit veel minder spectaculaire toepassingen komen.
Het Erasmus MC heeft ongeveer zeventig digitale robots in gebruik. Die kunnen bijvoorbeeld administratieve processen uitvoeren, zoals het automatisch verwerken van aanvragen. Volgens het ziekenhuis zijn er toepassingen die honderden uren arbeid besparen.
Dat is een belangrijke managementles: robotisering hoeft niet altijd zichtbaar of spectaculair te zijn om veel waarde te leveren. Juist een groot aantal kleine automatiseringen kan gezamenlijk een enorme impact hebben.
5. Het doel is niet minder mensen, maar ander werk
Misschien wel de belangrijkste les uit het Erasmus MC is dat robotisering niet automatisch draait om het vervangen van mensen.
Veel van de toepassingen zijn juist gericht op het weghalen van repetitief, administratief of logistiek werk. Daardoor ontstaat ruimte voor werkzaamheden waar menselijke vaardigheden belangrijk zijn: zorgen, begeleiden, beslissingen nemen en contact met patiënten.
Dat is ook de bredere visie achter de robotisering in het Erasmus MC. Volgens het Robotica Centrum zal de toekomst van robotica in de zorg vooral bestaan uit samenwerking tussen mens en robot.
Voor andere organisaties ligt daar misschien wel de belangrijkste vraag. Niet: hoeveel werk kunnen we door robots laten doen? Maar: welk werk willen we dat mensen straks nog doen?
Móet je zien!
Aragorn Meulendijks neemt je in de videoserie Revolutie Robotica mee naar de plekken waar de toekomst vandaag al wordt gebouwd. Elke video laat zien hoe robotisering de wereld verandert en wat dat betekent voor het Nederlandse bedrijfsleven.
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox, ook over robotica. Schrijf je hier nu gratis in:
