Je ligt om elf uur ’s ochtends op het strand, terwijl je laptop in je hotelkamer openstaat op Slack. Tussen de middag en aan het einde van de dag stuur je nog snel wat berichten, zodat je baas denkt dat je een volledige dag hebt gewerkt.
Het heet quiet vacationing: stiekem op een remote locatie verblijven en doen alsof je thuiswerkt, zonder officieel vrije dagen op te nemen. Uit onderzoek van The Harris Poll blijkt dat ruim een kwart van de Amerikaanse werknemers zich hier weleens schuldig aan heeft gemaakt. Onder millennials lag dit percentage hoger dan onder babyboomers.
“Beweren dat je thuiswerkt terwijl je stiekem in Spanje zit, is simpelweg liegen en een vertrouwensbreuk”
Jesse Geul
Typisch Amerikaans of ook een Nederlands probleem?
Experts herkennen zich niet direct in het beeld dat dit in Nederland op grote schaal voorkomt. Volgens zelfstandig recruiter Jesse Geul is het ‘typisch Amerikaans’, simpelweg omdat Amerikanen daar veel minder vakantiedagen hebben.
Thuiswerken: sturen op deliverables of vertrouwensbreuk?
Volgens Geul is het onderdeel van de eeuwige discussie tussen op kantoor werken en thuiswerken. Voor hem moeten resultaten, ofwel ‘deliverables’, het uitgangspunt zijn. „Het is een eeuwige discussie. Mensen gebruiken de vrijheid van thuiswerken ook om tussendoor naar de kapper of fitness te gaan. Zolang de prestatieafspraken worden gehaald, is dat prima en is controle overbodig. Maar die vrijheid kent een harde grens. Beweren dat je thuiswerkt terwijl je stiekem in Spanje zit, is simpelweg liegen en een vertrouwensbreuk.”
Lees ook: Voorkom de ‘septemberpiek’: zo loodst u medewerkers gezond door de vakantiemodus
Quiet vacationing als signaal van disengagement
Corporate wellbeing expert Alexander Stolze vult aan dat quiet vacationing vaak voortkomt uit onvrede of het gevoel miskend te worden, bijvoorbeeld na een teleurstellend beoordelingsgesprek of wanneer een salarisverhoging uitblijft. „Dan hebben mensen weleens de neiging om te zeggen: ‘Ja joh, maar dan ga ik ook niet meer om half vijf die extra actie oppakken. Ik stop er even mee.’” Dit gedrag, waarbij werknemers hun eigenaarschap loslaten en de kantjes ervan af lopen, noemt hij „eigenlijk een beetje spijbelen”.
Toch ziet Stolze een grijs gebied in een outputgestuurde omgeving. Flexibiliteit hoeft geen probleem te zijn, zolang het werk afkomt. Hij geeft een persoonlijk voorbeeld: ,,Ik ben afgelopen vrijdagmiddag gaan zeilen. Op zondagmiddag haal ik het gewoon in, waardoor ik maandag mijn werk wel af heb.” Stolze ziet daarin juist de meerwaarde van flexibiliteit, wat uiteindelijk ook leidt tot meer creativiteit en productiviteit.
De grens wordt echter overschreden bij structureel, ongezien verzuim onder het mom van werk. ,,Niemand heeft überhaupt door dat ik er niet ben. Ik meld me af bij twee meetings en ik ben er gewoon even niet”, schetst de expert het uiterste. ,,Dan vind ik dat stelen van de baas.” Daar sluit Geul zich bij aan: ,,Dat is gewoon liegen en voor mij reden voor ontslag.”
Een hard waarschuwingssignaal voor het management
Quiet vacationing en quiet quitting, waarbij werknemers mentaal niet aanwezig zijn op het werk, zijn vaak het gevolg van een dieperliggend probleem: een gebrek aan verbinding en betrokkenheid, ook wel disengagement genoemd. Stolze: „Dit is een managementprobleem: er is onvoldoende overeenstemming tussen de persoon en de organisatie. Zie dit als organisatie als een serieus waarschuwingssignaal.”
Hoewel tijd- en plaatsonafhankelijk werken populair is en hij daar zeker de voordelen van inziet, waarschuwt Stolze dat de fysieke verbinding niet te onderschatten is. ,,Even samen een rondje wandelen, samen lunchen, samen lachen: dat is onontbeerlijk voor een goede werkcultuur.”
Lees ook: Hoe voorkom je dat je na je vakantie niet meteen nóg een vakantie nodig hebt?
De tegenbeweging: het belang van de kantoortuin
Geul erkent het belang van fysieke aanwezigheid en signaleert bovendien een tegenbeweging: de terugkeer naar kantoor, zoals recent bleek uit de gesprekken over de nieuwe cao van ABN AMRO. Bij een jong bedrijf als Upfront is fulltime op kantoor werken zelfs verplicht.
Geul herkent de waarde hiervan uit zijn tijd bij de Belastingdienst: „Op een dinsdagmiddag zag je soms drie verdwaalde mensen op een afdeling van vijftig medewerkers. Zodra je kantoor leegstroomt, deel je minder kennis met elkaar en verdwijnen de onderlinge binding en gezelligheid.”
Grotere organisaties verlangen weer meer aanwezigheid, met name voor trainees. Zij hebben ervaren collega’s nodig om met hen te sparren. „Een cultuur van verbinding vereist dat je er fysiek bént”, aldus Geul.
Toch waarschuwt Geul ook voor te veel rigiditeit op de werkvloer. „Flexibiliteit is belangrijk, vooral voor jonge ouders. Dat heeft bijvoorbeeld tot gevolg dat minder flexibele banen in de zorg momenteel minder populair zijn.” Dat de visie op thuiswerken ook een stuk extremer kan, bewijst Elon Musk.
Hij stelt: „Iedereen mag bij mij thuiswerken nadat ze eerst 40 uur op kantoor hebben gewerkt.” En over fulltime remote werken is Geul duidelijk: „In dat gelul geloof ik niet, écht succes krijg je simpelweg niet vanuit je woonkamer voor elkaar.”
Volgens Stolze begint goed werken simpelweg bij een energiegevende baan. ,,Zorg dat je werk leuk, interessant en uitdagend is”, luidt het devies. Een groeiende groep combineert dit openlijk met een workation. Hij illustreert dit concept: ,,Bijvoorbeeld halve dagen ’s ochtends in Portugal werken. ’s Middags ben je vrij en neem je een halve week vakantie op. Helemaal prima, mits het goed is afgestemd met je team en leidinggevende.”
“Mijn pleidooi is: doe niet aan quiet vacationing, maar aan loud vacationing”
Alexander Stolze
Van stiekem spijbelen naar radicale openheid
In plaats van stiekem gedrag pleit Stolze voor radicale openheid over elkaars agenda’s. ,,Ik vind dat we daar gewoon heel open in moeten kunnen zijn. Als ik bijvoorbeeld ga sporten, mag iedereen dat zien”, illustreert hij zijn eigen aanpak. Stolze raadt werknemers aan om bewust te kiezen voor herstelmomenten, omdat dit uiteindelijk tot betere prestaties leidt.
,,Mijn pleidooi is: doe niet aan quiet vacationing, maar aan loud vacationing. Plan bewust en transparant herstelmomenten in en gebruik ze voor iets waar je energie van krijgt”, luidt zijn advies. Voor medewerkers die toch het gevoel hebben dat ze in de spijbelmodus blijven hangen omdat het werk hen simpelweg tegenstaat, heeft hij een heldere eindboodschap: ,,Blijf niet vastzitten in een baan die jou niet dient, ga snel op zoek naar iets wat beter bij jouw drijfveren en talenten past.”
De 5 gradaties van vrije tijd en werk-privébalans
Tussen te hard werken en quiet vacationing zitten een aantal gradaties. Alexander Stolze duidt vijf veelvoorkomende vakantievarianten:
De minivakantie (mini-breaks): neem elke dag mini-breaks als regelmatig oplaadmoment. Deze bewuste kleine pauzes leiden ertoe dat je betere prestaties levert en het werk langer volhoudt.
Reguliere vakantie en workations: ga flexibel om met de dagen die je hebt. Een mooi voorbeeld is een workation, waarbij je in alle openheid ’s ochtends bijvoorbeeld in Portugal werkt en ’s middags vakantie opneemt.
De vierdaagse werkweek: sommige bedrijven bieden structureel een vierdaagse werkweek met behoud van salaris aan. Dit kan mensen helpen om hun werk-privébalans beter op orde te krijgen, bijvoorbeeld als zij mantelzorg verlenen of jonge kinderen hebben.
Onbeperkte vakantiedagen: er zijn in Nederland ook experimenten met onbeperkte vakantiedagen geweest. Maar in de praktijk hebben werknemers vaak behoefte aan een richtlijn, zoals 25 dagen, omdat zij het anders lastig vinden om extra dagen te verantwoorden tegenover collega’s die hun werk moeten overnemen.
Quiet vacationing, ofwel spijbelen: het stiekem afsnoepen van tijd van de baas. Dit varieert van ’even een ochtend van de radar gaan’ tot structureel meetings afzeggen en regelmatig wegblijven. Dit is een waarschuwingssignaal voor disengagement en raakt in het uiterste geval aan bedrijfsfraude.
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
