Kritiek op FNV over dreigement tegen Albert Heijn na IT-incident: ‘Als je dat in crisistijd op die manier doet, onbegrijpelijk’
Een digitaal incident legde bij Albert Heijn in no-time de logistiek plat. Binnen 36 uur ontstonden er lege schappen en lag de online thuisbezorging stil. FNV dreigde al snel met acties. ‘Als je dat in crisistijd op die manier doet, onbegrijpelijk. Je hebt nu een groter belang: de continuïteit van het bedrijf voor je eigen werknemers.’
Nederland staat wereldwijd bekend om zijn gestroomlijnde, superefficiënte voedsel- en distributieketens. Producten worden precies op het moment dat ze nodig zijn geleverd, waardoor voorraden minimaal blijven en kosten worden gedrukt. Maar die ongekende strakheid heeft een keerzijde: als de digitale knoppen op 'uit' gaan, valt het hele kaartenhuis binnen anderhalve dag in elkaar.
Geert-Jan van der Snoek vertelt in BusinessWise Weekly (onderaan te beluisteren) hoe risicovol deze doorgeschoten balans is geworden: „Efficiëntie is het tegenovergestelde van weerbaarheid. We hebben in een fantastische wereld geleefd, maar als internet of stroom wegvalt, ontdekken we hoe breekbaar onze ketens écht zijn.“
Wanneer de technologie faalt, blijkt hoe afhankelijk we zijn geworden van geautomatiseerde distributiecentra. De aanname dat er ‘altijd wel weer een levering komt’, maakt organisaties extreem kwetsbaar voor shocks in de keten.
Van der Snoek over de noodzaak om breder te kijken naar de fysieke realiteit van zo’n incident: „Iedereen denkt 72 uur, dus daar moet ik dit en dit voor regelen, maar vanuit de perceptie: mijn bedrijf moet in ieder geval goed gekoeld doorgaan. Het risicobesef dat het best wel eens een keer kan zijn dat je 72 uur een uitdaging hebt en dat je daar samen voor moet opdraaien... Dat er keuzes moeten worden gemaakt, niet vanuit economisch gewin, maar gewoon plat om de maatschappij aan de rit te houden.“
‘Luis in huis’
Het effect van zo’n digitale onderbreking reikt veel verder dan alleen logistieke vertraging; het raakt direct het menselijk gedrag. Beelden van lege schappen werken als een vliegwiel voor paniekvoetbal en hamstergedrag. Zodra schaarste zichtbaar wordt, treedt de reflex op om extra in te slaan.
Albert Heijn koos ervoor om de luwte op te zoeken en de topvrouw op televisie tekst en uitleg te laten geven. Liza Luesink noemt dit in BusinessWise Weekly een ijzersterke zet. „Wat ik heel sterk vond aan Albert Heijn, is dat ze snel zijn gaan communiceren en dat er een mens bij Jinek is gaan zitten. Ze kwam met die vergelijking: ga eens op zoek naar een luis in je huis, dan kan je je voorstellen dat er iets zit wat we niet willen hebben, waarvan je niet precies weet wat het effect is en waardoor het lang duurt en vaag is. Want dat is waar de grote onrust over gaat.“
FNV overweegt acties: ‘Onbegrijpelijk en onverantwoord’
Toch bracht de stilgelegde keten ook direct onrust op de werkvloer en bij FNV teweeg. De vakbond beraadt zich op protestacties of juridische stappen tegen Albert Heijn. Duizenden uitzendkrachten krijgen hun geschrapte diensten na de grote it-storing voorlopig niet uitbetaald. Het gaat naar schatting om miljoenen euro’s aan achterstallig loon.
Van der Snoek is kritisch over die reactie: „Ik vind het onbegrijpelijk voor vakbonden om dat te doen op dit moment in de markt waar dit gebeurt. Ik vind dat echt onverantwoord. Als je dat in crisistijd op die manier doet, onbegrijpelijk. Je hebt nu een groter belang: de continuïteit van het bedrijf voor je eigen werknemers.“
Luesink: „Het grootste risico in zo’n situatie is dat er paniek ontstaat en mensen gekke dingen gaan doen. De sterkste weerbaarheid is als we kalm blijven met elkaar.“
Het 72-uurs scenario: is jouw bedrijf voorbereid?
De crisis bij Albert Heijn staat niet op zichzelf, maar past in een breder maatschappelijk en geopolitiek scenario. Overheden en crisisdeskundigen houden al langer rekening met crisisscenario's waarin de maatschappij 72 uur lang zonder stroom, internet of communicatie komt te zitten.
Veel bedrijven zijn gewend om primair vanuit het eigen proces en het eigen rendement te denken. Maar een echte crisis verlamt de hele keten. Luesink ziet in het voorval dan ook een waardevolle les voor alle bestuurders en ondernemers: „Hier zullen zij enorm veel lessen uit trekken. Het is eigenlijk een soort generale repetitie voor als echt alles misgaat. Want wat gebeurt er dan en waar knelt het vooral? Dit is hét moment voor ons allemaal om te realiseren: wat gebeurt er als mijn spullen niet komen? En hoe lang kan ik, als het echt zo is, nog vooruit?“
Volgens Van der Snoek ligt de sleutel tot echte weerbaarheid in lokale samenwerking en het durven aanvaarden van frictie: „Als er geen elektriciteit is, gaat die deur echt niet open, want dan ben je alles kwijt in de winkel. Dan wordt het pas echt ingewikkeld. Lokaal organiseren is dan het enige wat werkt. En we moeten als maatschappij ook eens gaan leren: lege schappen zijn vervelend, maar er is genoeg. Ga een keertje naar blik of naar de vriezer.“
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in en win je eigen robot!
