Leiderschap

Acteur Teun Kuilboer weg bij Sleepers: waarom een ‘verziekte werksfeer’ volgens deze expert vaak klein begint

Kinepolis, Den Bosch. Premiere van de film Redbad. Op de foto: Teun Kuilboer Teun Kuilboer, hier bij de première van de film Redbad, Foto: Heukers Media
Teun Kuilboer, hier bij de première van de film Redbad, Foto: Heukers Media
Leestijd 5 minuten
Over de Expert:
jan van der spoel
Jan van der Spoel
Ontwerper van vertrouwen in organisatiecultuur en leiderschap

Volgens Teun Kuilboer zou er achter de schermen van Sleepers sprake zijn van manipulatie, leugens en gaslighting, zo liet hij weten in een video op Instagram. Hij kreeg bijval van collega Sinem Kavus. Kuilboer zegt dat er „echt heel veel grenzen over zijn gegaan op veel verschillende vlakken”.

Vooropgesteld: ook Jan van der Spoel weet niet wat zich precies achter de schermen van de Nederlandse misdaadserie heeft afgespeeld. Sleepers is mede bedacht en ontwikkeld door Robert de Hoog, die de serie heeft geschreven en speelt bovendien een hoofdrol. Of de beschuldigingen van Kuilboer gericht zijn op De Hoog, is onduidelijk. Van der Spoel: „Wanneer sprake is van angstcultuur op de werkvloer gebeuren er twee dingen: mensen gaan geen initiatief meer nemen en gaan geen negatieve informatie meer geven, uit angst dat het hem of haar de kop gaat kosten.”

Als leider of manager is het belangrijk om een buffer tussen jou en je mensen te creëren, noem het een veiligheidspacking

Jan van der Spoel

„Nogmaals, ik was niet op de filmset aanwezig en weet niet wie de leiding heeft, maar ik kan me voorstellen dat De Hoog de serie als zijn kindje beschouwt. Hij is gepassioneerd en legt de lat hoog. Hij vraagt het uiterste van zichzelf en eist dat ook van zijn omgeving, zonder goed te weten hoe hij een brug moet slaan. Als leider of manager is het belangrijk om een buffer tussen jou en je mensen te creëren, noem het een veiligheidspacking. Als die weg is, wordt het staal op staal en verharden de onderlinge relaties.”

Een verziekte werksfeer komt in veel bedrijven en organisaties voor. ‘Verziekte werksfeer bij Rotterdams klimaatcentrum: ‘Gerund door bokito’s’’, aldus de NOS vorig jaar. ‘Directeur Nederlands Fotomuseum ontslagen: ‘Informatie achtergehouden’’. En: ‘Rapport over werksfeer gemeente Twenterand: ‘Cultuur van duiken, wegkijken en vluchtgedrag’.’

Lees ook: ‘Werknemers willen leidinggevende die polarisatie actief aanpakt’

De kwaliteit van werkrelaties

Van der Spoel is auteur van 360º Vertrouwen, een boek waarin hij leiders en organisaties praktische handvatten biedt om vertrouwen meetbaar te maken en te versterken. „Ik kijk graag naar patronen. Elk bedrijf of organisatie heeft een bepaalde structuur: iemand heeft de leiding, daaronder heb je mensen die taken uitvoeren. Liefst op zo’n manier dat er voorwaartse energie ontstaat. Dat zie je bij elk bedrijf, wijkraad of voetbalclub. Die structuur is universeel. Als je daar een schema van maakt, krijg je een organogram, waarin alle rollen, taken en verantwoordelijkheden worden weergegeven. Iedereen weet wat hij of zij moet doen. Maar de lijntjes die de rollen, taken en verantwoordelijkheden met elkaar verbinden, vertegenwoordigen de kwaliteit van de relatie.”

„Mijn stelling: de kwaliteit van onderlinge relaties is de meest onderschatte succesfactor van elk bedrijf of organisatie. Wanneer een manager naar iemand snauwt en op een onaardige manier zegt dat iemand een bepaalde taak moet uitvoeren, ontstaat er irritatie. Dat is geen prettige manier van samenwerken, mensen voelen zich niet gezien. Een manager kan beter zeggen: zou je dit iets voor mij willen doen? Of: hoe kan ik je helpen? Wanneer je als leidinggevende een opdracht op een enthousiaste manier uitdeelt, zal de medewerker de opdracht sneller, beter en met meer lol uitvoeren. Dat is businesswise gezien dus veel verstandiger.’’

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Jan van der Spoel. Foto: LMC fotografie Jan van der Spoel. Foto: LMC fotografie
Jan van der Spoel. Foto: LMC fotografie

Waar moet een manager anno 2026 aan voldoen?

In de ogen van Van der Spoel moet een manager anno 2026 aan een aantal eigenschappen voldoen: hij of zij moet in staat zijn een ander te horen en te zien, kunnen opkomen voor de belangen van een ander, eerlijk en rechtvaardig zijn én kunnen aangeven wat zijn of haar intentie is en waar hij of zij naartoe wil. „Vaak wordt gedacht dat leidinggeven hetzelfde is als mensen vertellen wat ze moeten doen. Maar mensen kennen hun rol en weten heel goed wat ze moeten doen. Een manager moet er vooral voor zorgen dat zijn mensen hun werk zo goed mogelijk kunnen doen, in een veilige omgeving. Zonder snauwen.”

Lees ook: Thuis klagen over die ene collega werkt niet, dit wel

De kwaliteit van onderlinge relaties op de werkvloer is de meest onderschatte succesfactor van elk bedrijf of organisatie

Jan van der Spoel

De rol van bedrijven

Ook moet er binnen een bedrijf of organisatie een systeem of een heldere procedure zijn waarop iedereen kan terugvallen wanneer er irritaties op de werkvloer ontstaan. „Je kunt naar een vertrouwenspersoon stappen, maar die heeft vooral een luisterend oor. Geen macht, geen invloed. Dat systeem moet onderdeel worden van de governance van een bedrijf of organisatie. Dus wanneer een acteur zich op een filmset niet gezien voelt of ergens tegenaan loopt, zou hij op dat systeem moeten kunnen terugvallen. Zo kun je voorkomen dat een irritatie een ontsteking of erger wordt.”

Investeren in onderlinge relaties is in de ogen van Van der Spoel dan ook geen ‘soft gedoe’, maar een keiharde zakelijke prioriteit. „De kwaliteit van onderlinge relaties op de werkvloer is de meest onderschatte succesfactor van elk bedrijf of organisatie. Je hoeft elkaar echt niet aardig te vinden, maar wel betrouwbaar. Maak goede afspraken, doe wat je zegt, zorg dat iedereen zich veilig voelt en hanteer gedeelde normen en waarden. Dan ontstaat voorwaartse energie.”

De eigenschappen van een manager van nu:

Empathisch vermogen: In staat zijn om een ander echt te horen en te zien, zodat medewerkers zich erkend voelen.

Belangenbehartiging: Actief kunnen en willen opkomen voor de belangen van teamleden.

Rechtvaardigheid: Integer, eerlijk en rechtvaardig handelen in de omgang met het team.

Transparante intentie: Helder kunnen communiceren wat de eigen intenties zijn en waar de organisatie naartoe beweegt.

Facilitair leiderschap: Niet slechts vertellen wat mensen moeten doen, maar zorgen dat zij hun werk optimaal kunnen uitvoeren in een veilige omgeving.

Bufferfunctie: Het creëren van een 'veiligheidspacking' tussen de druk van bovenaf en de medewerkers, om verharding van relaties te voorkomen.

Constructieve communicatie: Opdrachten enthousiast en vragend insteken („Zou je dit willen doen?”) in plaats van snauwen of bevelen.

Lees ook: Jan van der Spoel: ‘Kunnen omgaan met meningsverschillen, dát is juist in 2026 een cruciale vaardigheid voor leiders’

Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in: