Het registreren van fysieke handelingen via camera-headsets en het loggen van muisklikken en toetsenbordaanslagen op kantoor, evenals het verzamelen van menselijke data voor de ontwikkeling van autonome robots en agentic AI-systemen, is allesbehalve de toekomst. Het gebeurt nu.
Eerst waren het Meta-werknemers die aan de bel trokken, nu duiken er meerdere video’s op waarin bijvoorbeeld te zien is dat fabrieksarbeiders verplicht headsets dragen met camera’s die al hun bewegingen registreren, weet The Telegraph.
'Egocentrische' videobeelden in de fabriek
In de Indiase kledingindustrie leverde het bedrijf Egolab AI headsets aan kledingfabrikant Pearl Global Industries voor het personeel. Terwijl de arbeiders naaiden, vouwden en sjouwden, en minuscule aanpassingen aan de kledingstukken maakten, keek een machine mee om trainingsdata te verzamelen.
Dit is de video met onder meer heimelijk gemaakte beelden in de fabriek.
Volgens rapporten was aan de werknemers wel verteld dat de apparaten hun handelingen tijdens de dienst zouden registreren, maar was er geen schriftelijke of mondelinge toestemming gevraagd.
Dit principe heet het vastleggen van ‘egocentrische videobeelden’, en die beelden kunnen worden gebruikt als trainingsdata voor humanoïde robots. Het brengt ons dichter bij het industriële ideaal van zogenaamde dark factories, ook wel lights-outfabrieken genoemd. Dit zijn fabrieken die met zeer weinig of zelfs zonder mensen kunnen draaien, omdat machines de werknemers in elk onderdeel van het productieproces hebben vervangen.
In het noordoosten van China is autofabrikant Zeekr een voorbeeld van dit type productie. Auto’s rollen van een geautomatiseerde lijn zonder dat er een menselijke hand aan te pas komt. De International Federation of Robotics meldde dat China in 2024 maar liefst 295.000 industriële robots installeerde - dat is 54 procent van het wereldwijde totaal. Dit laat zien hoe snel het land zijn productiesector probeert te automatiseren.
Digitale surveillance op kantoor bij Meta
Een van ‘s werelds grootste bedrijven heeft iets vergelijkbaars voor kantoorwerk. Eind april kondigde Meta (Facebook, Instagram en WhatsApp) intern aan dat het onder het personeel een tool testte genaamd het Model Capability Initiative (MCI).
Deze tool, die draait op bedrijfsapparaten in de VS, registreert muisbewegingen, klikken en toetsenbordaanslagen – evenals incidentele screenshots. Het doel? Het bouwen van zogenaamde agentic AI-systemen die zelfstandig en zonder toezicht kunnen werken.
“Dit is letterlijk meekijken met je werk en data om een manier te vinden om je te vervangen”
Werknemer Meta (inmiddels ontslagen)
‘Hier kunnen alle Meta-medewerkers helpen onze modellen beter te maken, simpelweg door hun dagelijkse werk te doen’, was de interne aankondiging. Het programma is nog niet ingevoerd in het VK of in Europa vanwege strengere wetgeving rond werknemersbescherming en privacy (AVG).
Maar zelfs met die geografisch beperkte uitrol waren de interne reacties bij Meta uiterst negatief. „Dit is pure digitale surveillance. Het is letterlijk meekijken met je werk en data om een manier te vinden om je te vervangen”, zegt een voormalig Meta-medewerker die in mei, samen met zo’n 8.000 anderen (ongeveer 10 procent van het totale personeelsbestand), werd ontslagen.
Meer dan 1.500 Meta-werknemers tekenden een petitie tegen het MCI. Ze stelden dat ‘het verzamelen en herbestemmen van dit soort gegevens ernstige zorgen baart over privacy, toestemming en vertrouwen op de werkvloer’.
Protest tegen data-extractie
De petitie bestempelde het initiatief als ‘intrusieve, dwingende gegevensverzameling zonder toestemming’. Gericht aan Mark Zuckerberg en de top van Meta voegden ze daaraan toe: ‘Het mag niet de norm worden dat bedrijven, van welke omvang dan ook, hun werknemers mogen exploiteren door zonder toestemming hun data te extraheren voor AI-trainingen. AI die bedoeld is om mensen te dienen en te versterken, kan dat niet doen terwijl de instemming van diezelfde mensen wordt genegeerd of gerespecteerd.’
Personeel vragen om toestemming te geven voor een tool die elke digitale beweging volgt om AI-systemen te trainen – die hen uiteindelijk moeten vervangen – ging de meeste werknemers te ver.
Lees ook - Medewerkers Meta klappen stevig uit de school: ‘Het is hier werken in een strafkamp’
„Het voelt smerig om zo in de gaten gehouden te worden”, zegt de voormalige werknemer. „Hoe zou jij je voelen op de werkvloer als elke toetsaanslag en elke beweging wordt gevolgd en vastgelegd om dit product te maken?”
„Laten we eerlijk zijn. Ze willen een product maken dat ze aan anderen kunnen verkopen met de boodschap: hiermee kunt u uw menselijke werknemers overbodig maken.’”
In een reactie aan Reuters, nadat de plannen uitlekten, benadrukte een woordvoerder van Meta dat het systeem niet werd gebruikt om de prestaties van het personeel te monitoren. Wel zei hij: „Als we AI-assistenten bouwen om mensen te helpen alledaagse computertaken uit te voeren, hebben onze modellen echte voorbeelden nodig van hoe mensen ze daadwerkelijk gebruiken – zoals muisbewegingen, het klikken op knoppen en het navigeren door vervolgkeuzemenu’s.”
Meta pauzeerde het programma eind juni nadat bleek dat onbevoegde personen binnen het bedrijf toegang hadden tot de verzamelde gegevens.
‘Spiegel van het verleden’
Desondanks waarschuwen experts dat dit de koers is die veel sectoren varen. Dat voorspelt weinig goeds voor innovatie. De voormalige Meta-medewerker legt uit: „Mensen hebben me gevraagd of ik echt denk dat AI mijn werk kan vervangen, en het eerlijke antwoord is nee. Dit is een technologie die, net als veel technologieën, bepaalde repetitieve taken kan versnellen. Maar fundamenteel – en ik heb aan deze interne systemen gewerkt – is het een probabilistisch model. Het bezit geen kritisch denkvermogen.”
Lees ook - OpenAI-CEO Sam Altman komt terug op AI-waarschuwing: ‘De banen-apocalyps blijft uit’
AI-ethicus Catherine Flick van de University of Staffordshire verwoordt het als volgt: „Dit soort systemen is getraind op bestaande data, en daarom zijn ze slechts een spiegel van dingen die al zijn gebeurd.”
De weerstand tegen het Meta-initiatief zorgde voor een onvoorzien probleem voor het bedrijf. Naast de petitie pochten sommige werknemers op zakelijke sociale netwerken dat ze opzettelijk fouten maakten in hun werk, of bewust laks te werk gingen. Dit deden ze om het AI-model te voeden met slechte trainingsdata.
Het besluit van een techgigant uit Silicon Valley om zo’n programma uit te rollen, is op zichzelf al een teken van een nieuwe norm op de werkvloer in het AI-tijdperk. Waar Meta vooroploopt, zullen anderen waarschijnlijk volgen.
„Uiteindelijk,” zegt het voormalige Meta-personeelslid, „zijn we allemaal vervangbaar voor de handvol miljardairs die de nieuwe systemen controleren”.
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
