Toen Gijs van Wijgerden in oktober 2023 aantrad als CEO van het Utrechtse advocaten- en notarissenkantoor Van Benthem & Keulen, haalde de partnergroep bewust iemand van buiten de juristerij binnen. Met ruim 100 juridische professionals en 50 ondersteunende medewerkers behoort het Utrechtse kantoor al jaren tot de 20 grootsten van Nederland.
Om dat te kunnen blijven, besloten de achttien partners dat het tijd was voor een nieuw soort leiderschap. Vanuit een steeds complexer wordende klantvraag, de felle ‘war on legal talent’ en snel opkomende legal tech ontstond behoefte aan iemand met bewezen C-levelervaring op het gebied van commercieel leiderschap en change management. Iemand dus die het kantoor naar een spannende nieuwe fase in het ruim 80-jarige bestaan kon loodsen.
Van Wijgerden bouwde zijn carrière op bij ING en kocht en herstructureerde daarna Makelaarsland. Een bankier-ondernemer dus, gepokt en gemazeld in digitale transformaties waarin de klant centraal staat. „Ik vind leiderschap sowieso fascinerend en werd geprikkeld door de ongebruikelijke omstandigheden”, vertelt hij. „Alle achttien partners zijn mede-eigenaar, en dus werk je als CEO ook met en voor je aandeelhouders. Hoe krijg je zo’n groep samen mee in een omvangrijke transformatie? Dat vond ik een echte uitdaging.”
AI-leiderschap: technologie is niets zonder de mens
Je start als CEO viel samen met de lancering van ChatGPT; dat was direct snel schakelen?
„Bij het ontwikkelen van onze nieuwe strategie hielden we uiteraard al rekening met de mogelijkheden van AI. De ontwikkelingen gingen echter nog veel sneller dan we hadden gedacht. We hebben direct een team opgezet om de ontwikkelingen van dichtbij te volgen en spraken in het begin vooral veel met ontwikkelaars en experts.”
Hij gaat verder: „Dankzij de input van visionairs als Richard Susskind en Douwe Groenevelt gingen we steeds duidelijker zien dat de juridische sector de komende periode rigoureus op de schop gaat. Een ander belangrijk nieuw inzicht is dat succesvol inspelen op AI in de basis geen technologievraagstuk is. Je kunt nog zoveel tools binnenhalen, maar uiteindelijk draait het erom of je je mensen meekrijgt.”
„Ik noem dat AI leadership: de partners daarbij zelf het voorbeeld geven, naar je mensen toe, en het in je teams bespreken. Het allerbelangrijkste daarbij is dat we de kwaliteit blijven waarborgen. Voor de partners, associate partners en senioren is daarin een enorm belangrijke rol weggelegd. Want je kunt niet zomaar aannemen dat wat uit een AI-systeem komt altijd klopt. Menselijke expertise is en zal altijd leidend blijven.”
Hoe zijn jullie concreet begonnen met het toepassen van AI in de dagelijkse workflow?
„Bewust niet met implementeren, maar met experimenteren. In een markt die zo hard beweegt, leidt te vroeg kiezen onvermijdelijk tot keuzestress. Je spreekt ook regelmatig aanbieders die voor de vervolgafspraak alweer zijn gepivot. Juist door anderhalf jaar lang breed te blijven testen, hebben we nu een scherp beeld van wat we nodig hebben en wat niet.”
Hij gaat verder: „We hebben een groot aantal tools beproefd voor specifieke juridische taken, zoals ‘due diligence’. Nu staan we aan de vooravond van een kantoorbrede uitrol van Legora. Dat type platform ontwikkelt zich doorlopend, dus enige onzekerheid blijft. Maar op een gegeven moment moet je de knoop doorhakken.”
„De sleutel is dan dat je kiest voor de optie die de meeste bewegingsvrijheid biedt. Na integratie ga je stap voor stap je eigen playbooks en workflows finetunen, en dáár zit de werkelijke waarde. Daar moet je scherp op zijn: die moeten van jou blijven en overdraagbaar zijn naar een andere aanbieder.”
„Dat is meteen de belangrijkste les van deze periode. De tool zelf is niet onderscheidend, want iedereen gebruikt straks hetzelfde platform. Het verschil zit in de kwaliteit van je integratie en in je vermogen om de output te blijven toetsen met onderscheidende menselijke expertise.”
“Puur juridisch expert zijn is niet meer genoeg. Onze juristen worden strategische gesprekspartners die inhoud en technologie combineren.”
Gijs van Wijgerden VKB Advocaten & Notarissen
Het einde van het klassieke piramidemodel
Hoe behoud je die expertise nu AI steeds meer ‘junior-werkzaamheden’ overneemt?
„Dat raakt aan een fundamentele verschuiving in ons businessmodel. Bij een grote M&A-transactie verrichtten junioren inderdaad nog veel onderzoek dat nu door AI wordt gedaan. Het klassieke piramidemodel, met een brede basis van junioren onder een kleine top van partners, verdwijnt daardoor. In sommige praktijkgroepen is dat al gaande.”
„Of er voor die piramide een zuil of een diamant in de plaats komt, weet denk ik nog niemand. Dat het essentieel blijft om junioren vanuit de basis op te leiden, staat voor mij echter vast. Zonder die stevige inhoudelijke basis is het immers ook onmogelijk om de kwaliteit van de output van al die AI-tools goed te beoordelen. Daarom gaan we in de toekomst minder junioren binnenhalen, maar meer investeren in hun opleiding bij onze eigen VBK Academy.”
„Daarbij leggen we ook steeds meer nadruk op de vaardigheden die AI níet overneemt: het doorgronden van de cliënt, adviseren binnen diens strategische context, onderhandelen, procederen. En natuurlijk het werken met AI zelf. Het profiel dat we zoeken verandert mee. Puur juridisch expert zijn is niet meer genoeg. Onze juristen worden strategische gesprekspartners die inhoud en technologie combineren.”
De menselijke factor als ultiem onderscheidend vermogen
Waar staat VBK over vijf jaar als je deze ontwikkelingen doortrekt?
„De exacte uitkomst kent niemand, en die pretentie moet je ook niet hebben. De klassieke strategie, met een rechtlijnig meerjarenplan, werkt niet meer in een markt die zich steeds nadrukkelijker in golven ontwikkelt. Doorlopend moeten schakelen en aanpassen is de nieuwe realiteit. Daarom is het vooral belangrijk dat je een helder overkoepelend doel voor ogen houdt.”
„Voor mij is dat het bewaken van ons onderscheidend vermogen. De technologie wordt straks logischerwijs een commodity, waarbij ieder kantoor toegang heeft tot vergelijkbare platformen. Het onderscheid verschuift daarmee volledig naar de menselijke factor: naar het oordeel dat de output van die systemen blijft toetsen en naar de diepgang van de cliëntrelatie. Begrijpen welk strategisch probleem er werkelijk speelt, niet alleen welke juridische vraag er op tafel ligt.”
„De kantoren die deze transformatie winnen, zijn dus niet degene met de meeste technologie, maar degene met de scherpste verantwoordelijkheid over elke beslissing die ze nemen. Precies daarom blijft leiderschap de grootste uitdaging in de juridische sector.”
Profiel
Gijs van Wijgerden is sinds oktober 2023 CEO van VBK, een van de twintig grootste advocaten- en notarissenkantoren van Nederland met ruim 100 juridische professionals. Hij is als niet-jurist eindverantwoordelijk voor de koers van het kantoor en vormt samen met COO Dave Venmans en drie partners het dagelijks bestuur.
Van Wijgerden is econoom en bouwde zijn loopbaan op in het bedrijfsleven, met een lange carrière bij ING waar hij zich richtte op transformaties met de klant en de mens centraal. Daarna nam hij Makelaarsland, Nederlands grootste makelaarsbedrijf, over en maakte het als mede-eigenaar weer winstgevend.
In 2026 wisselde het kantoor zijn 85 jaar oude naam Van Benthem & Keulen in voor het kortere, internationaal beter uitspreekbare VBK. Die rebranding, met de positionering ‘Vertrouwd Vooruit’, is het sluitstuk van de strategische herijking die Van Wijgerden leidt en markeert bewust de nieuwe manier van werken: scherper inzetten op AI-adoptie, talentontwikkeling en de rol van de advocaat als strategische gesprekspartner.
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
