Herken je dit? Je zit in een strategische sessie met de directie van je bedrijf. Het onderwerp AI komt op tafel. De CTO's ogen beginnen te glinsteren terwijl hij droomt van agents die hele afdelingen kunnen automatiseren. De CEO ziet de beurskoers al stijgen. Maar de Head of Legal trekt wit weg en begint over aansprakelijkheid, terwijl de HR-directeur zich hardop afvraagt of er over vijf jaar überhaupt nog wel mensen werken.
De sessie eindigt zoals zo vaak: zonder duidelijke strategie, maar met een collectief gevoel van onbehagen. Het is niet per se het gevolg van een gebrek aan visie. Het is een teveel aan ruis.
Om strategie te bepalen in deze chaos moeten we eerst begrijpen wie er eigenlijk aan het woord is
We leven in een tijdperk van technologische bipolariteit. Open je tijdlijn en je wordt heen en weer geslingerd tussen 'AI lost het klimaatprobleem op' en 'AI betekent het einde van de mensheid'. Beide koppen verschijnen soms op dezelfde dag, in dezelfde krant.
Om strategie te bepalen in deze chaos moeten we eerst begrijpen wie er eigenlijk aan het woord is. Want het debat over kunstmatige intelligentie is geen monolithisch blok. Het is een stammenstrijd. En iedere stam heeft zijn eigen profeten, dogma's en blinde vlekken.
Lees ook: Van zoekbalk naar kooprobot: hoe generatieve AI de retail transformeert
De zes stammen die om je aandacht vechten
De onsterfelijke dromers
Je herkent ze aan hun glanzende ogen en hun tijdshorizon van vijftig jaar. Ray Kurzweil en Peter Diamandis zijn de hogepriesters van deze kerk. Voor hen is AI geen software, maar de volgende trede in onze evolutie. Ze beloven ons een wereld van radicale overvloed, fusie met de cloud en, waarom ook niet, het eeuwige leven. Obstakels? Die zien ze niet. Alleen mogelijkheden.
De snelheidsduivels
Geboren in de krochten van Silicon Valley en opgegroeid op X: het effective accelerationism, oftewel e/acc. Marc Andreessen en Sam Altman trappen het gaspedaal dwars door de bodem. Hun filosofie is simpel: stilstand is achteruitgang. De markt lost de problemen vanzelf op. In Nederland zijn de snelheidsduivels zeldzaam, maar hun invloed op de mondiale techindustrie is enorm. En dus ook op de software die jouw organisatie straks inkoopt.
De nuchtere bouwers
Godzijdank, ze bestaan nog: de mensen die gewoon aan het werk zijn. Yann LeCun en Andrew Ng werken aan onderliggende AI-modellen en toepassingen die onder meer medische diagnostiek en industriële AI mogelijk maken, terwijl de rest ruziet over het einde der tijden. Ze zijn wars van hype. ‘AI is geen magie,’ zeggen ze schouderophalend, ‘het is lineaire algebra.’ Zij focussen op wat vandaag werkt en negeren de sciencefiction.
De scheidsrechters
Hier vinden we de systeemdenkers en diplomaten: Tristan Harris en onze eigen Marietje Schaake. Ze begrijpen de technologie maar snappen ook hoe Big Tech en politiek werken. Ze pleiten niet voor een stop maar voor stevige vangrails. Internationale verdragen. Democratische controle op techreuzen. Een noodknop die ook echt werkt. Zij zien AI als een kracht die getemd moet worden, niet gestopt.
De gewetensbewakers
Terwijl anderen zich druk maken over een hypothetische robot-apocalyps, wijzen mensen als Joy Buolamwini en Karen Hao op de branden die nu al woeden. Bias in algoritmes. Discriminatie bij sollicitatiesoftware. De ecologische voetafdruk van energieslurpende datacenters. Ze dwingen ons in de spiegel te kijken: wiens belangen dient deze technologie eigenlijk?
De onheilsprofeten
Dit zijn de doomers, met Geoffrey Hinton en Eliezer Yudkowsky voorop. Hun boodschap is simpel en angstaanjagend: we bouwen iets dat slimmer is dan wij en we hebben geen idee hoe we het onder controle moeten houden. Hinton nam zelfs ontslag bij Google om vrijuit te kunnen waarschuwen voor de risico’s van een technologie die hij zelf creëerde. De onheilsprofeten spreken niet alleen over banenverlies, maar ook over uitsterving.
Waarom dit ertoe doet voor jouw strategie
Nu je de spelers kent, begrijp je waarom het debat zo verwarrend is. Deze groepen zijn niet met elkaar te verzoenen, want ze leven in verschillende werkelijkheden. De dromer luistert niet naar de alarmbel. De snelheidsduivel lacht om de scheidsrechter. Ze praten langs elkaar heen in verschillende talen over verschillende problemen.
Gelukkig hoef je geen partij te kiezen. Zie deze archetypen als schuiven op een mengpaneel. Voor een succesvolle AI-strategie moet je ze allemaal op het juiste niveau zetten.
Het geheim is niet om één schuif helemaal open te zetten en de rest dicht te houden
Gebruik de dromer voor je visie. Laat je inspireren door wat mogelijk is over tien jaar. Zonder stip op de horizon kom je nergens.
Gebruik de bouwer voor je roadmap. Als je gaat investeren, luister dan goed naar deze groep. Zij vertellen je wat de technologie vandaag kan en hoe je er op korte termijn waarde mee creëert.
Gebruik de gewetensbewaker als kwaliteitscontrole. Inclusieve en eerlijke AI is geen liefdadigheid, het is een beter product. Een discriminerend algoritme is uiteindelijk gewoon slechte software die je reputatie beschadigt.
Gebruik de scheidsrechter en onheilsprofeet voor risicomanagement. Zij dwingen je na te denken over scenario’s die je liever negeert. En in een wereld waar regelgeving snel verandert, en de snelheidsduivels wel eens brokken maken, is dat geen paranoia maar noodzaak.
Het geheim is niet om één schuif helemaal open te zetten en de rest dicht te houden. Het is om te blijven mixen, afhankelijk van de vraag die voor je ligt. Dan overleef je niet alleen de AI-revolutie. Dan kom je er sterker uit.
Lees ook: AI-automatisering? Deborah Nas over het échte verhaal achter de techontslagen van 2025
Meer weten over AI binnen jouw bedrijf? Bekijk dan ook onderstaande video.
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
