3.000 doelwitten in één week. Allemaal geselecteerd door AI. Het Pentagon zette frontier AI-modellen in om in twaalf uur tijd bijna 900 luchtaanvallen op Iran uit te voeren. Er is in één middag meer inlichtingendata verwerkt dan het volledige CIA-analistenkorps tijdens de hele Golfoorlog heeft gedaan.
Nu is daar op twee manieren naar te kijken. Kunnen we erop vertrouwen dat een overheid – welke overheid dan ook – geen technologie zou inzetten die niet betrouwbaar genoeg is als er mensenlevens op het spel staan? Het antwoord is: nee. Dat vertrouwen hebben de meeste mensen niet, en terecht, denk ik.
Dario Amodei, CEO van Anthropic, momenteel hét leidende AI-bedrijf ter wereld, schreef recentelijk dat hij vindt dat deze technologie er nog niet klaar voor is. En dat nadat het Pentagon en het Amerikaanse DoW (Department of War, lees: Trump) de samenwerking beëindigden en Anthropic tot supply chain risk benoemden. Anthropic weigerde zijn AI te laten inzetten voor massasurveillance in de VS of om autonome wapens aan te sturen.
Deze oorlog et de complete supply chain achter AI-technologie onder druk
Aragorn Meulendijks Toekomst-historicus
Desalniettemin zegt het feit dat deze frontier models voor general artificial intelligence – geen gespecialiseerde militaire algoritmen – nu actief op dit niveau worden ingezet iets fundamenteels over hoe ver deze technologie in slechts een paar jaar is gekomen.
Tegelijkertijd zet deze oorlog de complete supply chain achter AI-technologie onder druk. Het verbaasde mij dat, toen ik ‘AI-experts’ sprak, zij over de hele linie nog absoluut niet hadden nagedacht over de implicaties van deze oorlog. Bijvoorbeeld voor de productie van chips en geheugen in Taiwan en Zuid-Korea. Niet onbelangrijk, zou je zeggen: deze industrie is immers al maanden bezig alle GPU’s en geheugen op te kopen voor zijn onverzadigbare behoefte.
Dus verkennen we in dit expertblog wat de Iran-oorlog nu werkelijk betekent voor de semiconductor-industrie en het Nederlandse bedrijfsleven.
Vertraging AI-revolutie door oorlog Iran
Professor Jiang Xueqin, een Chinese Canadees die Trumps herverkiezing én deze oorlog correct voorspelde, stelt dat dit de AI-revolutie mogelijk aanzienlijk vertraagt of zelfs tijdelijk opschort. Zijn redenering is dat Golfstaten olie in dollars verkopen en de winst herinvesteren in Amerikaanse techbedrijven. Sovereign wealth funds uit de Golf investeerden in 2025 126 miljard dollar, waarvan bijna de helft van alle wereldwijde GenAI venture capital. Als die geldstroom opdroogt, staat het fundament onder de AI-economie onder druk.
Het punt waarop ik met professor Jiang fundamenteel van mening verschil, is dat ik technologische ontwikkeling op dit niveau zie als bijna een natuurkracht. Historisch gezien zijn technologische ontwikkelgolven en industriële revoluties zich steeds meer als getijden gaan gedragen. Bijna onstuitbaar in hun overweldigende kracht.
Lees en luister ook - Defensie rukt op in Silicon Valley: ‘Reputatie van Sam Altman gaat alle kanten op’
Het aantal scenario’s dat AI volledig tot stilstand kan brengen, is buitengewoon klein. Een wereldoorlog, een meteorietinslag of een solar flare die alle elektriciteit op aarde uitschakelt. Alle andere scenario’s leiden op zijn best tot vertraging. Het internet stierf niet na de dotcomcrash. Amazon ging van 107 naar 7 dollar en werd het grootste bedrijf ter wereld.
Toch is het belangrijk om zijn these serieus te nemen. Zelfs als het niet doelbewust is, bestaat er een realistisch risico dat Iran met deze oorlog niet alleen de Golfstaten, maar ook de Amerikaanse economie en daarmee de voortschrijdende AI-revolutie significante schade toebrengt.
De onzichtbare flessenhalzen in de AI-supply chain
Iedereen heeft het over de olieprijs. Brent crude, de internationale benchmark voor olieprijzen, raakte 119,50 dollar per vat. Dat was de grootste eendaagse sprong in de geschiedenis. Maar de supply chain-kwetsbaarheden waar niemand het over heeft, zijn gevaarlijker.
Zwavel: 92 procent van alle zwavel wereldwijd is een bijproduct van olieraffinage. Zwavelzuur is essentieel voor chipfabricage, EV-batterijen en kunstmest. Een derde gaat door de Golfcorridor.
Helium is onvervangbaar in chipfabricage. Qatar levert 36 procent van al het helium ter wereld, precies dezelfde faciliteiten die nu offline zijn door drone-aanvallen.
Broom: Zuid-Korea importeert 97,5 procent van zijn broom uit Israël. Zuid-Korea maakt tweederde van alle geheugenchips. Samsung en SK Hynix domineren deze markt. De KOSPI crashte 12 procent in één dag, de grootste daling in de Koreaanse beursgeschiedenis.
Niet de raketten, maar de verzekeraars blokkeren de handel
Een veelgemaakte denkfout is dat de Straat van Hormuz door militaire acties is gesloten. De realiteit is zakelijker: verzekeringsmaatschappijen sluiten de boel. Zeven van de twaalf P&I-clubs, die circa 90 procent van de zeescheepvaart dekken, trokken hun oorlogsrisicoverzekeringen in. Zelfs als er een Frans oorlogsschip ter bescherming meevaart, verlaat een olietanker zonder verzekering de haven niet. Je kunt Lloyd’s of London nu eenmaal niet bombarderen tot ze dekking bieden.
Drie scenario’s voor de AI-economie
Best case (circa 15 procent kans): de oorlog duurt kort, twee tot vier maanden. De Straat van Hormuz gaat open, verzekeringspremies normaliseren en we zien een V-shaped recovery. Pijnlijk, maar te overzien.
Meest waarschijnlijk (circa 45 procent kans): disruptie van zes tot achttien maanden. Investeringen uit de Golf krimpen met tientallen procenten. Chips worden duurder, levertijden lopen op en energieprijzen blijven structureel hoog. AI ontwikkelt door, maar trager en tegen hogere kosten. Dit is het scenario waarop ons bedrijfsleven zich moet voorbereiden.
Worst case (circa 30 procent kans): escalatie naar een brede grondoorlog. Investeringen storten in en Taiwan, waar TSMC 90 procent van de geavanceerde chips maakt, komt in de problemen door een gebrek aan LNG-reserves. Structurele schaarste domineert de markt, al zal dit uiteindelijk leiden tot versnelde innovatie in kernenergie en gedistribueerde compute.
De harde klap voor Brainport, logistiek en de agrarische sector
De Brainport-regio, met ASML, NXP en de complete semiconductor-keten rond Eindhoven, hangt direct af van klanten in Taiwan en Zuid-Korea die nu geraakt worden. Maar het stopt niet bij chips: kunstmest leunt op zwavel uit olieraffinage, en Rotterdam en Schiphol worden geraakt door stijgende verzekeringspremies over de hele Azië-Europa-corridor. Alles downstream van ruwe olie zal schaarser en duurder worden.
Netaansluitingen in Nederland en de EU kosten zeven tot tien jaar, zelfs al voor de oorlog. Alsof dat nog niet erg genoeg was, verbood Amsterdam de bouw van nieuwe datacentra. Bizar, als je bedenkt dat zowel Nederland als de EU juist op eigen benen wil staan en zich wil ontkoppelen van de Amerikaanse tech. Om nog maar te zwijgen van de Nederlandse economie en gemiste kansen.
Amsterdam moet wakker worden: de datacenter-paradox
De Golf was een alternatief met kapitaal, goedkope energie en schaal, maar is nu een oorlogszone. Iran lanceerde drones op AWS-datacenters in de Verenigde Arabische Emiraten en Bahrein. Het was de eerste keer in de geschiedenis dat commerciële cloud-infrastructuur een militair doelwit werd. Dat heeft nadelen, maar ook potentiële voordelen, als onze overheid daar maar op zou schakelen.
Immers, datacentra zijn nu belangrijker en waardevoller dan ooit, en de plek waar men ze wilde bouwen is nu niet meer beschikbaar. Amsterdam wordt wakker!
De korte termijn is pijnlijk, ongeacht het scenario, maar AI is de post-olie-economie. De oorlog versnelt elke trend die hij lijkt te bedreigen. Het verandert dus de dynamiek van wat ik betitel als de eerste Technologische Intelligentie Revolutie (Intelligence Revolution), maar het zal hem niet stoppen.
De vraag is dus niet of de AI-revolutie doorgaat, maar of ons bedrijfsleven zich voorbereidt op een wereld waarin de spelregels sneller veranderen dan welk vijfjarenplan ook kan bijhouden.
AI is vandaag het slechtste dat het ooit zal zijn; de ontwikkeling raast door.
Ontvang elke week - op maandag - het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in en maak kans op een Apple Watch!
