Leiderschap en AI volgens Aaron Mirck: ‘Je gaat er niet sneller van werken, wel beter door denken’
De moderne leider durft zich kwetsbaar op te stellen en rolt AI binnen zijn organisatie bottom-up uit om denkprocessen te vertragen en medewerkers te versterken. AI-spreker Aaron Mirck over AI en leiderschap: ,,Het domste wat je als leider tegen je medewerkers kunt zeggen, is: ‘Dit is AI, zo moet je het gebruiken.’”
„Dat vind ik zo onzinnig. Managers die zeggen, pas op, we missen de boot. We zitten pas aan het begin van AI”, zegt Aaron Mirck. Maar help, we lopen achter, krijgt hij terug. Dan reageert hij meestal hoofdschuddend: ,,Dat roept iedereen. Dus lopen we met elkaar heel erg voor.”
‘Het enige AI-boek dat je als leider moet lezen’
Mirck schrijft een nieuw boek: ‘Het enige AI-boek dat je als leider moet lezen’. Daarvoor sprak hij met 40 leiders over AI en leiderschap. Hij vindt dat bedrijven nog te veel in de AI-hype zitten. Mensen lopen als gepanikeerde blinden achter elk AI-speeltje aan.
‘Blijf rustig’, zegt Mirck. ‘We zitten in de begindagen van AI’. En misschien even terug in de tijd. Het duurde ongeveer tien jaar voordat vrijwel alle Nederlandse bedrijven met minstens tien medewerkers een internetaansluiting hadden. Mirck: ,,Je kunt ook te snel anticiperen. Haast je langzaam, festina lente.”
Leiders kiezen voor vertragen
Dilemma’s vormen de insteek van zijn leiderschapsgesprekken. Een daarvan is: gebruik je AI alleen om te versnellen of ook om te vertragen? Leiders kiezen voor vertragen. Het verschil tussen doeners en denkers, zegt hij. „Ga brainstormen met AI. Laat dat taalmodel je kritische vragen stellen. Je gaat er niet sneller van werken, wel beter door denken.”
“Je hebt een rijbewijs nodig om deel te nemen aan het verkeer. Maar op de digitale snelweg mag iedereen aan het stuur”
In directiekamers zien ze AI vooral als middel om kosten te besparen. Omdat je ermee sneller werk kunt afleveren en dat tijdswinst betekent. Ze geven hun medewerkers een cursusje digitale geletterdheid, en klaar. Nou, niet dus. „Je hebt een rijbewijs nodig om deel te nemen aan het verkeer. Maar op de digitale snelweg mag iedereen aan het stuur.”
Dat leidt steeds vaker tot even pijnlijke als kolderieke toestanden. Medewerkers van de gemeente Eindhoven deelden eind vorig jaar bijna 2.400 gevoelige bestanden van inwoners en collega’s met ChatGPT en Claude. Mirck: „Brainport Eindhoven, ja, dat maakt het extra pijnlijk.”
AI als hamer voor kostenbesparing
Je kunt AI ook inzetten om medewerkers te ontslaan. En zo zien de meeste leiders AI. Als hamer voor kostenbesparingen. Als middel waarmee ze de vaardigheden van hun mensen kunnen versterken. „Daar hoor ik niemand over.”
Wat kan een verpleegkundige met AI waardoor die taken van een arts kan overnemen? In plaats van dat je denkt: hoeveel verpleegkundigen kunnen we dankzij AI wegbezuinigen? Mirck: „Hoe kijk je naar werk. Als een kostenpost? Of als iets dat maatschappelijke waarde kan toevoegen?”
Een economie groeit vooral dankzij nieuwe producten, nieuwe diensten, zegt Mirck. Niet door dingen goedkoper te doen. „Het is heel lastig om te innoveren als je alleen maar bezig bent met bezuinigen.”
Oorlog, klimaatstress, stijgende prijzen en werkdruk
Het zijn barre tijden: oorlog, klimaatstress, stijgende prijzen en werkdruk, en dan heb je ook nog AI. En hoe ga je dat uitrollen? Top-down of bottom-up?
Belangrijk vindt Mirck: je moet van bovenaf regels afspreken over AI-gebruik. ,,Je wilt niet de volgende CEO of burgemeester zijn die zich mag melden bij de NOS omdat er klantengegevens zijn gelekt of iets anders fout is gegaan.”
Aan de andere kant zegt hij: ,,Mensen weten echt wel hoe AI hen kan helpen in hun dagelijkse werk. Je kunt dat daarom volgens mij alleen maar bottom-up uitrollen. Het domste wat je dan als leider kunt zeggen, is: ‘Dit is AI, zo moet je het gebruiken.’”
Hoe kan AI jou helpen in je werk?
Draai dat om: „Hoe kan AI jou helpen in je werk? Laat je medewerkers ermee experimenteren, dan komen ze echt zelf met de toepassingen.”
Dat vergt een andere vorm van leiderschap, zegt Mirck: maak je als leider kleiner. Geef mensen vertrouwen. Ook om hun angst voor AI te beteugelen. Veel mensen zien AI als een bedreiging voor hun baan.
“Je moet je als leider vragen durven stellen en luisteren en je daarbij kwetsbaar opstellen”
Zie hier het groeiende belang van sociale vaardigheden: ,,Je moet je als leider vragen durven stellen en luisteren en je daarbij kwetsbaar opstellen”, vertelt Mirck. ,,Mensen die niet de allerjongsten zijn, weten dat ze iets met AI moeten, maar zeggen hardop – en dat hoor ik meer dan eens per week –: ‘Ik ben blij dat ik binnenkort met pensioen ga.’”
Technologie in lijn met waarden organisatie
Innoveren met AI, zeker, dat klinkt fijn. Maar ook hier is er een dilemma. Geef jij AI volledig in handen van je IT-afdeling? Of wil je als leider zelf aan de knoppen zitten om ervoor te zorgen dat die technologie in lijn blijft met de waarden van je organisatie? ,,Bij kleinere mkb-organisaties leggen ze AI of IT bij een junior, een stagiair of een jonge collega neer. Want jongeren weten vast iets van technologie.”
Dat is eigenlijk nooit anders geweest. Mirck herinnert zich zijn eerste baan binnen de bedrijfswereld. Hij moest tussendoor nog eventjes de Facebook-pagina managen. ,,Ik was jong en zou daar wel verstand van hebben. Mocht ik dat verknallen, dan was dat heel vervelend. Maar niet het einde van de wereld.”
Impact van AI is veel groter
De impact van AI is veel groter: op werkgelegenheid, privacy en het klimaat. Los van de kansen en ethische vraagstukken. „Dan is het fijn dat de grote mensen zich ermee bemoeien. En zeker niet alleen techneuten. Bij de ontwikkeling van technologie moet je steeds afwegen welke organisatiewaarden voorrang krijgen, en die keuzes horen thuis in de directiekamer.”
Vooruit, nog een dilemma voor thuis: kies je ervoor om alleen processen te digitaliseren of wil je de organisatie fundamenteel veranderen? „Je kan met AI veel dingen optimaliseren, maar je moet je als organisatie ook afvragen waarom je dat überhaupt zou willen.”
Mirck: „Ze zeggen: managen is dingen goed doen, leiden is de goede dingen doen. AI kan van elke manager een leider maken.”
Hij hoopt dat we in ons land tijdig wakker worden om de goede dingen te doen en vaker kiezen voor AI als denkvertrager en medewerkerversterker. Want: ,,De winnaars van de AI-race zijn niet de bedrijven die het beste zijn in dingen wegautomatiseren. Dat zijn de bedrijven die creatief zijn en lef tonen om met AI nieuwe producten en diensten te ontwikkelen.”
Win je eigen robot!
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in en maak kans je eigen robot!
