Leen Zevenbergen ergert zich kapot aan zelfbenoemde AI-experts: ‘Een briljante taaltruc’

Vandaag las ik mijn favoriete krant, het FD. Altijd goede artikelen en gedegen redactiewerk. Maar nu, op maandag 26 oktober 2026 werd het me echt te gortig. Was dit het clubblad van de zogenaamde, zelfbenoemde AI-experts geworden? Waar komen die in vredesnaam allemaal vandaan? Vol met AI-artikelen, paniek, ondergang en veel advertenties van adviesbureaus die ook ineens over AI-experts beschikken. Het lijkt tegenwoordig alleen nog maar over AI te gaan; de gekte slaat echt toe.

AI is meer dan een chatbot

Want als het over AI gaat, gaat het bijna altijd alleen nog maar over ChatGPT, Claude, Copilot en de vele andere varianten. Dat zijn allemaal versies van een Large Language Model (LLM). Dat gaat dus allemaal over taaltechnologie. Over taal, mind you!

Waardoor je sneller en beter teksten kunt maken, kunt dichten, programmeren, promoveren wellicht, adviseren en controleren. Alles waarin woorden voorkomen, kan beter en sneller. Omdat deze LLM’s nu eenmaal getraind zijn om heel snel, werkelijk ongelooflijk snel, het volgende woord te vinden.

Dat is op zich een geweldige prestatie en het wordt ons gebracht als verslavend, vriendelijk advies. Dat zelfs menselijk lijkt, maar werkelijk helemaal niets menselijks in zich heeft. Koude, kille algoritmen doen waarvoor wij ze als mensen hebben getraind. Waardoor er zelfs mensen zijn die ‘Chat’ in hun eenzaamheid als vriend of persoonlijk adviseur hebben omarmd.

Een supergoed geslaagde truc, deze intelligente thermostaat, maar veel meer is het niet. Dat wil niet zeggen dat deze chatbots niet erg behulpzaam kunnen zijn. Ze zijn soms zelfs productiviteitsverhogend.

En als je dit ook nog combineert met de decenniaoude technologie van agents, heb je volgens onze AI-goeroes echt iets heel bijzonders in handen. Zowel de LLM-technologie als de agent-technologie zijn al wat oudere technieken. Door de toegang tot onmetelijke hoeveelheden supersnelle grafische chips en een vriendelijke interface lijken ze op een mens.

Maar in werkelijkheid hebben ze helemaal niets met een mens te maken. Ze zijn niet intelligent en ze leveren vaak ook onbetrouwbare resultaten, waarvan niemand weet hoe ze tot stand gekomen zijn.

Lees ook: Van prompter naar dirigent: met deze stappen bouw je vandaag nog je eigen AI-agent

Elke dag een nieuwe AI-expert

Elke dag duiken nieuwe AI-adviseurs op in een onmogelijk tempo. Er is een grapje dat er in China meer Pétrus-wijn wordt verkocht dan er in Frankrijk wordt gemaakt. Gewoon een mooi etiket erop en drinken maar.

Elke dag komen er weer een handvol AI-experts bij die vaak geen enkele opleiding in kunstmatige intelligentie of aangrenzende technologieën hebben gehad en niets meer kunnen dan iets zeggen over het prompten van de tools, het eventuele inzetten van agents of de invloed daarvan op de strategie van een bedrijf.

Het is een businessmodel voor heel veel bedrijven en blijkbaar stinken ook veel investeerders er behoorlijk in. Onlangs vertelde een startup-ondernemer mij dat er bij veel investeerders alleen nog maar belangstelling is voor het snelle geld dat ze met AI kunnen verdienen. De vele overige prachtige, kansrijke bedrijven die niets met AI doen, hebben het nakijken. En tja, daardoor begint elk zichzelf respecterend adviesbureau ook maar een AI-afdeling, niet gehinderd door enige achtergrondkennis.

Lees ook: Picnic-CTO Daniel Gebler werft mensen voor werk dat AI de komende jaren ingrijpend zal veranderen

Alle aandacht voor de kaasboor

Technisch gezien zijn we jaren geleden het pad van de vriendelijke chatbots ingeslagen en vindt daar nu een ware ‘race to the bottom’ plaats. Met steeds snellere en ogenschijnlijk betere tools, zo goed als allemaal afgeleid van dezelfde LLM-algoritmes.

Je kunt dat zien als een kaasboor in een hele grote kaas. Die grote kaas is het hele gebied van AI-technologie en die steeds dieper gaande boor is de zich verder ontwikkelende LLM-techniek.

Alle aandacht gaat naar de kaasboor en daar zitten alle ‘experts’. Maar in de meeste gevallen weten die ‘experts’ weinig tot niets van de rest van de kaas. Maar het is en blijft niks meer dan een taaltruc. Overigens een briljante taaltruc die mensen bovendien verslavend aan zich bindt, en dat is opzienbarend.

ChatGPT en consorten leveren ons antwoorden, gedichten, documenten en softwareprogramma’s die geen enkele link met intelligentie hebben, geen gevoel hebben en waarvan we in de meeste gevallen niet weten hoe ze tot stand zijn gekomen. Dat is het blackboxkarakter van de resultaten, waardoor we eigenlijk nooit zeker weten of ze kloppen.

Dan hebben we het nog niet eens over de exponentieel stijgende behoefte aan elektriciteit, drinkwater, geen gewoon water, en goedkope arbeidskrachten in armere landen die modellen trainen. Daarvan is het einde niet in zicht en dat zal enorm schadelijk zijn voor veel economieën, waarvan de leiders blijkbaar geen idee hebben.

Kan het ook slimmer en goedkoper?

Kan dat niet anders? Hebben we per se die dure AI-chips van Nvidia nodig, die gewoon GPU’s zijn: grafische chips met veel rekenkracht? Kan het eventueel ook met gewone computerchips, de CPU’s, die veel goedkoper zijn en minder energie en water nodig hebben?

Het antwoord is: ja, dat kan. Het kan anders, slimmer, veel goedkoper en energiezuiniger. Ook weer met technologieën die wat ouder zijn, maar waarvoor niet is gekozen toen de huidige LLM-weg is ingeslagen.

Bovendien zijn veel grote investeerders die honderden of duizenden miljarden euro’s hebben geïnvesteerd in rekencentra, chipsfabrieken en de huidige chatbots ook niet enorm geïnteresseerd in iets dat veel beter en goedkoper kan.

Ik moet onmiddellijk aan de schok denken die het Chinese taalmodel DeepSeek veroorzaakte. Alle ogen zijn gericht op het nog beter maken van de huidige tools die niets met intelligentie te maken hebben, maar die dat door hun snelheid en resultaten wel lijken te hebben.

Lees ook: Waarom de traditionele manier van leidinggeven definitief faalt in het AI-tijdperk: ‘Het draait niet meer om soft skills’

Paniek is ook een businessmodel

Dan nog iets: gaat AI de mensheid vernietigen? Daar hoor je zo nu en dan een paniekerig verhaal over. En paniek creëert business, zoals we weten. Dus paniek is goed.

Maar wellicht is het een geruststelling te weten dat de mensen die er echt verstand van hebben, die er voor gestudeerd hebben, erop gepromoveerd zijn en er al tientallen jaren mee bezig zijn, nogal sceptisch zijn over deze paniek.

De p(doom), de kans op een AI-apocalyps, wordt door veel wetenschappers geschat op minder dan 0,01 procent. Wat dat dan ook betekenen mag.

Mijn advies voor iedereen die een of twee avonden wil vrijmaken om echt een beter begrip van AI te krijgen, en dat is voor heel veel mensen best nuttig, is om het boek ‘Het geheim van de pratende machine’ te lezen, geschreven door Antal van den Bosch, professor in Utrecht, die al tientallen jaren met taalmodellen bezig is.

Het boek is een nuchtere beschrijving van de hype die momenteel over ons heen waait en die vaak tot paniekerige situaties leidt.

Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in: