The Ridiculous Engineering Of The World's Most Important Machine. Deze fantastische online natuurkundeles van Veritasium, deze YouTube-video die viral gaat: ze keken hier niet voor de techniek, ze keken omdat ze bloed roken. Het bloed van Founders.
Waarom? In ons boek maakten we al duidelijk dat hier in de Valley Founders niet worden gezien als uitslovers, maar als helden. Zonder hen geen radicale innovatie, zonder radicale innovatie geen economische groei.
De redelijke mens past zich aan de wereld aan. De onredelijke mens probeert de wereld aan zichzelf aan te passen
George Bernard Shaw
De presentator van de video, Casper Mebius, levert een meesterwerk door de absurditeit van de EUV-machine tastbaar te maken. Maar de echte les zit niet in de optica. De echte les zit in de pijn. Dit apparaat bestaat alleen omdat een handjevol mensen weigerde redelijk te zijn. George Bernard Shaw zei het al: 'De redelijke mens past zich aan de wereld aan. De onredelijke mens probeert de wereld aan zichzelf aan te passen'.
Nederland mist die essentie. Voor onze podcastserie Even Bellen met Silicon Valley spraken Gerben van Driel en ik ASML-kenners Marc Hijink en Diederik Baazil. Marc schetste een scherp beeld van Martin van den Brink, die de founder-rol vervulde terwijl ASML geen startup was. De onredelijkheid zelve, maar dan met een cleanroombadge.
En hij was niet alleen. De video laat zien dat dit DNA dieper zit. Mannen als Jos Benschop en Bram Slaghekke staan in dezelfde traditie, dat begon met een natuurkundige carrièremoord. De Japanse professor Hiroo Kinoshita verloor in 1986 zijn gezicht omdat zijn lithografiedoorbraak werd weggehoond. De Amerikaanse onderzoeker Andy Hawryluk werd letterlijk de zaal uit gelachen.
Wibe Wagemans is ceo/boardmember en investeerder in Silicon Valley. Hij deelt via expertblogs en interviews op deze website zijn kennis over het bedrijfsleven in de Verenigde Staten. Bovendien belt hij wekelijks met Gerben van Driel voor de podcastserie Even bellen met Silicon Valley.
Samen met journalist Eva Schram schreef Wibe The Secret of Silicon Valley, via onder meer deze link is het boek te bestellen.
Vorig jaar verkocht ASML precies nul EUV-machines in Europa
Nederland viert ASML terecht als nationale trots, maar er is een ongemakkelijke kant van de medaille. Vorig jaar verkocht ASML precies nul EUV-machines in Europa. Brusselse en Nederlandse moraalridders als Marietje Schaake schermen met dure woorden als 'digitale soevereiniteit' maar zonder markt en zonder kapitaal is dat een déjà vu naar Japan in de jaren 90. En dan is er Mistral, onze Europese AI-belofte. Microsoft zette ze voor een paar euro's op Azure en open source is einde oefening.
ASML zit in een nog lastiger schuitje. Baazil vertelde dat de Trump-regering Rutte in 2019 een inlichtingenrapport meegaf. Die EUV machine gaat niet naar China. Punt. Geen poldermodel.
Omdat ASML hun data niet willen runnen op LLM's uit de VS of China kwamen ze met de rug tegen de muur te staan. Zelfs met een miljardinvestering in Mistral had ASML zo weinig in de melk te brokkelen dat er geen board seat vanaf kon.
Lees ook: Wibe Wagemans: 'CIA financiert ASML-rivaal Substrate'
Prachtige Europese tech-dierentuin versus Silicon Valley-jungle
Europa bouwt ondertussen een prachtige dierentuin. Het rapport-Wennink leest als een blauwdruk voor een park waarin alles klopt: netjes aangeharkt voor de optimalisatie van 1 naar 100. Maar radicale innovatie komt uit de jungle van 0 naar 1, waar je faalt, bloedt en toch doorgaat.
Zolang wij dierentuinen bouwen, is de verhouding zoek. We hebben ASML als kroonjuweel en hebben startups als Mistral als etalage, maar missen het ondersteunen van founders in Nederland. Een datacenter in Groningen van aardgas-smartengeld is geen strategie, het is een kooi voor de dodo. TNO en universiteiten die de achillespezen van startups doorsnijden met intellectueel eigendom, en ambtenaren zonder skin in the game laten investeren, creëren geen wereldspelers maar steeds weer het ene poldermodel na het andere.
De Valley kijkt massaal naar die video omdat ze de taal van de jungle spreken. Ze vinden het machtig mooi om de onredelijkheid van al die foundergezichten te zien. Ze herkennen ook iets anders. De dierentuin speelt om niet te verliezen. De jungle speelt om te winnen.
Lees ook: Diederik Baazil: 'ASML is een groot geopolitiek wapen, maar Nederland beseft dat nog onvoldoende'
Ontvang elke week - op maandag - het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
