Kan productman John Ternus van het 4,5 biljoen dollar grote Apple weer een pionier maken?

Ga er maar aanstaan. Tim Cook en wijlen Steve Jobs opvolgen als directeur van Apple. Het is alsof je voor Nederland naar het Songfestival moet, pal na de overrompelende overwinning van Duncan Laurence. Opvolger Jeangu Macrooy werd indertijd 23ste.

De groten opvolgen kan alleen maar mislukken, luidt een bekende levenswijsheid. John Ternus (51) zal er vast over nagedacht hebben toen hij er eerder dit jaar mee akkoord ging Cook op te volgen als ceo van gadgetgigant Apple, schrijft het AD.

Cook wist de beurswaarde van het bedrijf in vijftien jaar tijd op te stuwen van 300 miljard naar een astronomische 4,5 biljoen dollar. Diens voorganger, oprichter Jobs, veranderde de wereld met de iPhone en de MacBook.

Van efficiëntie naar innovatie: de koerswijziging van Ternus

Toch gaat niet alles goed bij Apple. Het bedrijf loopt achter op AI-gebied, kampt met duurdere producten door het wereldwijde chiptekort en is minder trendy dan vroeger. Fans stonden ooit in de rij voor de nieuwste iPhone, maar Apple bracht al lang geen wereldveranderend product meer uit. Zo kondigt Apple deze maand vermoedelijk een opvouwbare iPhone aan, terwijl sommige concurrenten er al een op de markt hebben.

Ook de warme banden met de regering-Trump doen bij sommigen de wenkbrauwen fronsen. Cook was aanwezig bij de inauguratie van Trump en doneerde 1 miljoen dollar aan zijn inauguratiecomité. Na een onderonsje in het Witte Huis beloofde Cook bovendien 500 miljard dollar in de VS te investeren.

Dat het merk Apple onder druk ligt, beaamt ook merkstrateeg en auteur Marc Oosterhout. „Al is het nog een van de sterkste merken ter wereld, het heeft er weleens beter voorgestaan.”

Lees ook: Twee giganten van 5.000 miljard dollar: kiest Nvidia of Apple de juiste AI-strategie?

Geslijm met Trump

Aan het geslijm met Trump ligt dat niet, volgens Oosterhout. „Ik merk in onderzoeken nooit dat dit soort zaken invloed hebben op merkwaardering. Heel veel mensen volgen het nieuws niet zo nauw.” Apple moet als groot bedrijf ook banden onderhouden met de Amerikaanse regering, denkt Oosterhout. „Cook gaat daarbij minder ver dan Elon Musk en Mark Zuckerberg, die zich echt richting Trump hebben bewogen.”

Dat Apple sinds de iPhone geen wereldveranderende producten meer heeft uitgebracht, doet het merk veel meer pijn. Oosterhout: „Onder Jobs lag de nadruk op innovatie, maar Cook richtte zich vooral op efficiëntie en het uitbreiden naar nieuwe markten. De progressieve voorhoede wil nu alleen graag iets nieuws zien.”

De erfenis van Cook vs. de noodzaak van een productvisie

Daarvoor heb je een ‘creatieve ziener’ nodig, denkt de merkstrateeg. „Iemand zoals Jobs, die voor zich zag hoe een smartphone moest worden terwijl die nog niet eens bestond. Wereldwijd heb je maar een handjevol mensen die zo creatief en vernieuwend kunnen denken.”

Of de goedlachse Ternus een genie zal blijken? De nieuwe voorman werkt al sinds 2001 bij Apple en leidt er de hardwaredivisie. Zijn team bouwde de eerste halfgeleiderchip voor Apple.

Een goed teken, volgens Oosterhout. „Ternus is geen procesfiguur, zoals Cook, maar een echte productman. Dat hij nu ceo wordt, kan erop wijzen dat Apple voelt dat het weer meer moet vernieuwen.”

Kansen in smart home en de dreiging van nieuwe AI-spelers

Een veel aangehaalde analyse van Bank of America-beursanalist Wamsi Mohan wijst ook die kant op. Al wil Apple de geldmachine van Cook niet laten haperen, het bedrijf zou meer geld willen uitgeven aan productonderzoek en overnames.

Dat Apple onlangs zijn doel losliet om soms schulden te maken, zou daar volgens Mohan op wijzen. Het gevolg? Misschien wel een hele trits aan AI-brillen, slimme ringen of huisapparatuur, meent de analist.

Met name in slimme huisapparatuur ziet ING-technologieanalist Jan Frederik Slijkerman grote kansen voor Apple. „Daar zet het bedrijf flinke stappen, terwijl de markt nog open ligt. Met apparatuur van Apple kun je al op privacyvriendelijke wijze je lichten aandoen en je stroom bedienen.”

Lees ook: Prijsverhoging Apple: iPad naar 509 euro, maar ‘techgigant komt hiermee weg’

Nog geen eigen AI

Toch zou Apple niet allereerst een eigen AI-systeem moeten ontwikkelen? De AI-software op iPhones draait nog altijd op de technologie van Google.

Dat hoeft nog niet, denkt Slijkerman. „Ze hebben heel veel tevreden klanten en wachten af waar het naartoe gaat met de ontwikkelingen. Ze steken hun geld liever in de ontwikkeling van goede gadgets dan in miljardeninvesteringen in datacentra voor maximale rekenkracht.”

Wel moet Apple oppassen voor concurrentie uit onverwachte hoek. ChatGPT-bouwer OpenAI komt naar verluidt volgend jaar met de eerste AI-gadget op de markt: een slimme speaker met een ingebouwde AI-stem. De ontwikkelaar? Oud-Apple-designer Jony Ive. „Een grote bedreiging voor Apple”, meent Slijkerman.