Nazha Rustom werd geboren in een Palestijns vluchtelingenkamp in het zuiden van Libanon en was slechts drie maanden oud toen ze met haar ouders in Nederland terecht kwam. Een onbezorgde jeugd was het niet, zo vertelt ze aan presentator Gerben van Driel in de podcast Move on Up. „Mijn ouders moesten het van een uitkering hebben. Je mag ook een heel lange fase niet werken als je in het asielproces zit, als je verblijfsvergunning hebt. Dus dan moet je het met een uitkering doen. En ja, met zeven kinderen, dat is gewoon heel ingewikkeld.”
Op haar twaalfde viel dan eindelijk die verlossende envelop van de IND op de mat. Rustom las altijd de post voor voor haar ouders. „En ik las het hardop en ik besefte me nog niet zo goed wat ik aan het lezen was. En toen zei mijn moeder: ‘Ja, maar wat betekent het dan?’ En daarna ging ik pas nadenken en zei: ‘Volgens mij mogen we blijven’. Ik weet die dag echt inderdaad nog als gister.” De blijdschap in huize Rustom was zo groot dat de ouders zonder nadenken alle zeven kinderen 50 euro gaven om naar de kermis te gaan. „Dat was ontlading, dat was verdriet, dat was alles bij elkaar. Tegelijkertijd is het natuurlijk ook een stukje verdriet dat je definitief afscheid neemt van waar je vandaan komt en wat je kent.”
Ik was altijd op zoek naar: wie mag ik zijn? Wie wil ik zijn? Wie kan ik zijn?
Complexe schooltijd
Het opgroeien in de Nederlandse samenleving was volgens Rustom ‘complex’. „Mijn ouders komen niet uit een rijke omgeving en in Nederland hebben we heel veel kansen. Hoe gaat dat samen? Ik was altijd op zoek naar: wie mag ik zijn? Wie wil ik zijn? Wie kan ik zijn? En dan heb je een een Arabische omgeving die daar wat van vindt, maar tegelijkertijd ook de Nederlandse samenleving die daar wat van vindt.”
Ook voor haar ouders was het enorm wennen. „Mijn ouders hebben bijvoorbeeld niet eerder kinderen gehad die dan naar school gingen.” Ze moesten leren hoe kinderen begeleid moeten worden op school en hoe dat ze het moesten doen met de Nederlandse taal, maar ook hoe het zat met bijvoorbeeld uitjes en schoolzwemmen. „Dan wisten zij gewoon niet wat ze moesten doen. En ik moest dat dan als kind zelf regelen. En dan ben je vijf, zes en dan zoek je voor jezelf voor het eerst uit hoe dingen moeten. Dat gaat gewoon niet in één keer goed.” Rustom had daardoor een opdracht soms niet goed uitgevoerd, of niet de juiste spullen bij zich. „En dan ontstaat er op een gegeven moment ook irritatie bij de andere kinderen of bij de juf. Terwijl je echt zo je best doet om zelfstandig op die leeftijd dingen voor elkaar te krijgen.” Op een gegeven moment interesseerde school haar niet meer. Met de kennis van nu vindt ze dat haar leerkrachten daarin wel steken hebben laten vallen. „Je bent een leerkracht, kijk even verder. Wat is er aan de hand? Waarom zit ze zo in de knoop en waar heeft ze ondersteuning bij nodig? Dat was er niet.”
Lees ook: Dyonne Rietveld (Uniper): ‘Ik zag ons heel hard op een muur afrijden’
Doorstuderen
Na de basisschool ging Rustom naar VMBO Kader, om daarna aan de slag te gaan bij de Zeeman. „Omdat het makkelijk was. Je hoeft er niet heel veel voor te doen en het was niet complex.” Ze leefde naar eigen zeggen van dag tot dag. „Ik had echt geen toekomstperspectief.”
Het werk begon haar steeds meer op te breken, omdat het te simpel voor haar was. „Op een gegeven moment dacht ik: dit kan ik gewoon niet de rest van mijn leven doen.” Toen ze even later haar man ontmoette, spoorde hij haar aan om zich verder te ontwikkelen. „Waar begin je in godsnaam? Er is zoveel keuze in Nederland qua opleiding en hoe ontdek je wat je leuk vindt. En ik was nooit bezig met wat vind ik leuk? Ik was altijd bezig met van afspraak naar afspraak leven, van regelgeving naar regelgeving, leven en het ontdekken wat ik wil en wat ik leuk vind. Ik Ik kon dat gewoon helemaal niet, dus dat moet je dan maar gaan leren. En hoe doe je dat? Ik had echt geen idee.”
Ze ging na haar opleiding VMBO Kader naar het MBO om daar de opleiding voor juridisch medewerker te volgen. Daar werd ze door een mentor aangespoord om ook een HBO-opleiding te doen. „Toen heb ik voor het eerst in mijn leven over het HBO gehoord. Dat kun je je niet voorstellen.” Uiteindelijk ging ze door naar de Universiteit Utrecht waar ze een bachelor en master-opleiding deed. „Ik besef me nog dat toen ik klaar was op de universiteit, dat ik wel echt dacht: was dit het dan?”
Je gaat wel op je bek, want je gaat bepaald karakter en gedrag laten zien wat bij iemand anders hoort
Cultuurshock op het werk
Na haar studie ging Rustom aan het werk in het bankwezen en kwam ze terecht bij ABN AMRO „Dat was zeker een cultuurschok.” Veel dingen keek ze af van haar collega’s. Niet alleen kleine dingen als: wat eet men tijdens de lunch, maar ook: hoe biedt men weerstand in een vergadering. Het leidde ertoe dat ze het gedrag van anderen ging kopiëren. „Je gaat wel op je bek, want je gaat bepaald karakter en gedrag laten zien wat bij iemand anders hoort.”
Rustom zag bij haar collega’s bijvoorbeeld skills die ze probeerde te kopiëren: communicatief, sterk, assertief. „Ik probeerde bijvoorbeeld assertief te zijn en kwam toen ineens als een bitch uit de hoek.” Zelf is ze veel meer van het denken in termen als ‘samen’ en ‘team’. Inmiddels is het een gezonde balans van kopiëren en dichtbij jezelf blijven. „Ouder worden geeft je gewoon heel veel wijsheid. En dan ontdek je: wacht even, die ander weet eigenlijk ook helemaal niet wat hij aan het doen is.”
Sinds november 2022 is Rustom werkzaam als Chief Diversity & Inclusion bij De Nederlandsche Bank. Haar taak? De organisatie begeleiden naar een werknemersbestand dat zoveel mogelijk op de maatschappij lijkt.
Beluister Move on Up
Het volledige gesprek met Nazha Rustom kun je terugluisteren in onze podcast Move on Up. Hierin vertelt ze ze verder:
Hoe ze in de lift niet begroet werd als ze met een hoofddoek op haar werk verscheen.
Dat organisatie voorbij de ‘vinkjes’ moeten kijken als ze echt inclusief willen worden.
Waarom alleen ‘hard werken’ niet voldoende is om de top te bereiken.
De leiders van morgen hoor je nú, in Move on Up. Gerben van Driel gaat in gesprek met talenten uit het bedrijfsleven, met vernieuwers en durvers die het nu al anders doen. Ze delen hun visie op leiderschap, innovatie en persoonlijke groei en benoemen de uitdagingen van vandaag. Hoe maken zij het verschil voor een succesvolle toekomst?
Move on Up is elke dinsdag live te horen tussen 13.00 en 14.00 uur op New Business Radio, live te zien op BusinessWise.nl en daarna op je favoriete podcastkanaal te vinden.
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
