Lucie de Nooij (Booking.com): ‘De meest senior persoon in een meeting spreekt bij ons als laatste’

Lucie de Nooij is Director Data, AI and Insights bij Booking.com. Ze leidt zes teams met data scientists en analisten. „Booking.com is groot geworden met a/b testen. Om dat te doen heb je analisten nodig om al die data te interpreteren. Data vergaren, analyseren en op basis daarvan weer kijken, dat is wat we doen.”

Luister hieronder de Move on Up-aflevering met Lucie de Nooij. Presentator: Gerben van Driel.

Eigenlijk is ze natuurkundige. Gepromoveerd zelfs, in de deeltjesnatuurkunde. Op de middelbare school was ze goed in wiskunde en natuurkunde en had ze een natuurkundeleraar die ook lesgaf op de universiteit, vertelt ze. „In het laatste jaar van het VWO gaf hij ook les in de speciale relativiteitstheorie, de leer van Einstein dus. Normaal gesproken zit dat niet in het eindexamenpakket, maar hij besloot dat toch aan te bieden. Ik werd erg gegrepen door dat verhaal. Toen ben ik heel voorzichtig naar mijn natuurkundeleraar, meneer Mooij, toegegaan en heb gezegd: als ik dit heel cool vind, kan ik dan misschien wel natuurkunde studeren? Dát was waar hij al op hoopte. Zo zie je wat een goede leraar teweeg kan brengen.”

De Large Hadron Collider: de deeltjesversneller

Ze koos, in de ogen van velen, niet voor de makkelijke weg. „Als een meisje bedenkt dat ze natuurkunde wil gaan studeren, zeggen mensen bijna meteen: wil jij natuurkunde gaan studeren? Dat is echt heel moeilijk. Terwijl ze aan een jongen vragen: oh, dan ga je zeker naar Delft?’

Eenmaal aan de UvA koos ze voor de master Deeltjesnatuurkunde. „Dan mag je een aantal weken op zomerschool naar CERN, de grote campus vlakbij Genève, waar de Large Hadron Collider staat, een enorme deeltjesversneller in een ronde, ondergrondse tunnel van 27 kilometer. Daar kwam mijn masterscriptie uit voort. Terwijl ik die scriptie aan het schrijven was, kwam er op een goede dag een professor mijn kamer ingelopen en die zei heel nonchalant: zo Lucie, dus wanneer ga jij beginnen met promoveren? Dat vond ik natuurlijk een heel grappige manier van vragen of iemand wil solliciteren, want ze meende het serieus.”

Luister ook naar deze Move on Up: Nico van der Leur (ABN Amro): ‘Ik besloot: ik ga gewoon de echte Nico laten zien, ook op mijn werk’

Makkelijk was het niet, vertelt ze eerlijk. „Er zijn wel momenten geweest dat ik dacht: ik trek dit niet meer, ik ga de handdoek in de ring gooien. Achteraf zeg je dan natuurlijk, je hebt toch doorgezet. What doesn’t kill you, make you stronger. Maar op dat moment vond ik het echt heel erg zwaar, dus ik kijk daar toch met gemengde gevoelens op terug.”

„Dat proefschrift,”, legt ze uit, „dat is jouw kindje. Iedere zin in dat proefschrift, elk getal, daar heb jij heel veel tijd aan besteed. Op gegeven moment kwam ik erachter dat er een bug in mijn code zat. Dat was een enorme klap. Ik stond koffie te drinken met een collega en zei: ik weet het niet meer. Ik denk dat ik maar naar huis ga. Hij was zo scherp om op te merken: wacht even, dit is anders. Iedereen zit er wel eens doorheen, maar Lucie gaat nu naar huis en komt niet meer terug. En dat was ik inderdaad van plan, maar hij seinde mijn professor in. Zij belde: jij gaat nu twee weken vakantie nemen en daarna praten we verder.”

Booking.com

In plaats van een verdere carrière in de wetenschap, koos ze voor het bedrijfsleven. „Dat is wel een stukje ego waar je overheen moet stappen. Eerst ben je de grenzen van het menselijk kunnen aan het verkennen en daarna word je werknemer X bij bedrijf Y. Hoe ga je dat nou aan jezelf verkopen? En aan je ouders die je al die jaren vanaf de zijlijn hebben gesteund? Maar carrières in de wetenschap zijn ontzettend zwaar. Er zijn tien anderen voor elke positie. Ik heb collega’s die door zijn gegaan in de wetenschap, die nu veertig zijn en geen vaste baan hebben. Het is echt alleen weggelegd voor de allerbesten. Ik ben een goede natuurkundige, maar ik ben niet de beste die ik ken.”

Wel profiteert ze nog dagelijks van de kennis die ze opdeed. „Mijn proefschrift was een statistische analyse en zeker toen ik begon bij Booking.com was dat mijn werk, want ik begon als analist. Een interessant verschil tussen analyses in de wetenschap en in een zakelijke omgeving is wel dat je in de wetenschap heel erg bezig bent met het zo klein mogelijk maken van de fout. In de meeste zakelijke omgevingen daarentegen, hoef je niet de fout niet op 1 procent nauwkeurig in te schatten om toch een goede business decision te kunnen nemen.”

Bij Booking.com, waar ze in 2015 begon - met onderbreking van een jaar als redacteur Wetenschap en Techniek bij Het Klokhuis - kwam ze snel hogerop, al was dat niet altijd gemakkelijk. „Ik heb wel eens een manager gehad met wie ik echt een hele slechte klik had. Wij begrepen elkaar niet en voor mijn gevoel kreeg ik van hem de hele tijd hele wisselende signalen. Als je onzeker bent, ga je op eieren lopen en ga je fouten maken, dus mijn prestaties werden ook minder. Opeens kom je dan in de paniekmodus. Je hersenen staan de hele tijd op scherp. Elk probleem dat jouw kant op komt, wordt eindeloos uitvergroot door je hersenen, dus je kan ook niet meer normaal op dingen reageren.”

Het heeft haar twee dingen geleerd. „Eén: ik vond bij mijn collega’s heel weinig steun als ik dit verhaal vertelde. Ah joh, Lucie, jij bent toch altijd zo zelfverzekerd? Dit schud jij toch zo van je af? Maar ik was juist naar hem toe gekomen om even wat steun te krijgen. Als mensen naar mij toe komen en zeggen ik vond dat en dat heel moeilijk, zal ik dus nooit zeggen van ah joh, dat is toch voor jou niet zo erg? Want blijkbaar is het voor die persoon heel zwaar. Dat mag gewoon even.”

‘My future ex-manager’

„Het tweede wat ik ervan geleerd heb ik gekoppeld aan een uitdrukking die ik ooit in een film heb gehoord: your future ex-boyfriend. Zo zie ik mijn manager nu ook als my future ex-manager. Dit is nu mijn manager, maar misschien heb ik over een jaar weer een andere. Ik ga gewoon kijken wat ik van deze persoon kan leren en een zo productief mogelijke band opbouwen. Maar als dat niet gaat, dan laat ik het een beetje gaan.”

Bij Booking.com wordt er gewerkt in een geheel internationale omgeving. „De manier van feedback geven en menselijke relaties positioneren is anders in India dan in Amerika of in Zuid-Afrika. Heel veel mensen werken ook niet in hun moedertaal. Ik werk elke dag in het Engels, maar ik ben aanzienlijk minder welbespraakt in het Engels, dus daar moet je ook rekening mee houden. Zeker als de mensen met wie je spreekt zelf Brits zijn of Amerikaans. Ik zeg ook wel eens grappend: ik ben veel grappiger in het Nederlands.”

Luister ook naar deze Move on Up: Suzan van Eeten (Rabobank): ‘Ik kreeg de feedback: wie ben jij nou echt?’

Als leidinggevende hangt ze zeker bepaalde regels aan. „Bijvoorbeeld: de meest senior persoon in een meeting spreekt als laatste. Dat is heel belangrijk, want als je iedereen in een meeting de ruimte wil geven om zijn of haar stem te laten horen, maar je laat de meest senior persoon als eerste spreken, is er heel weinig ruimte over voor meer junior personen. Zeker als die uit een cultuur komen waar je je senior niet tegenspreekt.”

„Nog een regel: ik doe aan het einde van mijn vergaderingen altijd een rondje any other business. Dat heb ik ingevoerd voor wie wat minder makkelijk anderen onderbreken. Nu weet iedereen in mijn vergadering: Lucie zit voor, dus straks aan het einde van de vergadering is er een moment waarop ik kan zeggen wat ik denk.”

‘Mijn regel 3: Je doet aardig’

„De derde regel is wat vager: je doet aardig. Dat betekent dat je dus geen neerbuigende grappen maakt. En dat als iemand tegen je zegt van hé, jij deed toen dat en dat en dat kwetste mij, dat je dan niet zegt van oh, maar dat bedoelde ik helemaal niet zo. Als iemand je ergens op aanspreekt, dan luister je en neem je dat mee.”

Dat is belangrijk, zegt ze, want alle mensen in je team hebben ‘een uniek perspectief’. „Al die perspectieven zijn waardevol, zeker voor een analyse. Dus als manager, als leider van een team, moet je manieren bedenken om al die mensen de ruimte te geven. Wij zijn het datagedreven geweten van het bedrijf. En als je het geweten bent, moet je je veilig voelen om de status quo te challengen. Als mensen zich niet veilig voelen, niet gehoord voelen of letterlijk weggedrukt worden, kunnen zij hun werk niet doen. Ik herinner me een jonge vrouw uit Vietnam, die net vier maanden bij ons team zat. Op een gegeven moment zei tegen onze vice president: oh, that’s not possible. Ze had groot gelijk en ik vond dat zó tof. Zij had het gezien én ze durfde dat te zeggen. Ik was heel trots op haar, maar ook trots op mezelf als haar manager.”

Luister ook naar deze Move on Up: Pieter Olierook (The Magnum Ice Cream Company): ‘Mijn hersenbloeding was een soort gele kaart van het leven’

‘Hier is jouw toekomst’

De Nooijs les voor haar jongere zelf: „Hier is jouw toekomst. Grijp kansen als ze komen. Ik zeg het omdat ik zo vaak zie dat vrouwen zóveel vragen aan zichzelf stellen voordat ze iets gaan doen wat buiten hun comfortzone is. Doe het nou gewoon. Spring. Ga. Ik heb heel vaak het advies gekregen van think before you speak. Dat is uitstekend advies dat ik consequent negeer. We socialiseren meisjes vanaf heel jonge leeftijd zo dat ze moeten zorgen, dat ze lief moeten zijn. Tegen jongens zeggen we ga maar even naar buiten, ga maar even tegen een bal schoppen, als ze vervelend zijn. Zo masseren we gedrag er met heel subtiele dingen in.”

Over de toekomst is ze als woman in tech optimistisch. Ja, er verdwijnen banen, maar zegt dat we dat in een tijdsperspectief moeten plaatsen. „Toen ik naar de middelbare school ging, dachten mijn ouders: ze wordt dokter, advocaat of misschien natuurkundeleraar. Dat was het dichtstbijzijnde wat je kon worden als je natuurkunde had gestudeerd. Het vak van datascientist - of überhaupt de hele online wereld - bestond nog helemaal niet. Dus ik vind het redelijk om aan te nemen dat we nog niks kunnen zeggen over het werk of de carrière van onze kinderen. Maar dat het allemaal catastrofaal zal eindigen, vind ik niet per se heel aannemelijk. Waarom zou het? Het is toch ook niet zo dat op het moment dat vrachtwagens een maatje groter werden, er helemaal geen chauffeurs meer nodig waren? Dan ga je gewoon meer vervoeren.”

Ontvang elke week - op maandag - het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in: