Ga je door AI meer of minder werken? De bedrijven die de technologie bouwen beloven al jaren dat de werkweek korter wordt. De realiteit toont een ander beeld.
“Programmeurs laten meerdere codeeragenten tegelijk draaien en gaan niet meer naar bed, omdat slapen betekent dat het werk stilvalt”
Topinvesteerder Marc Andreessen ziet in zijn eigen vriendenkring precies het omgekeerde gebeuren. Programmeurs laten meerdere codeeragenten tegelijk draaien en gaan niet meer naar bed, omdat slapen betekent dat het werk stilvalt en de opportuniteitskosten van een nacht te hoog zijn geworden.
AI-vampiers noemt hij ze. Hetzelfde zien we nu gebeuren bij frontier labs als OpenAI en Anthropic, waar een 90-urige werkweek niet ongebruikelijk is.
De AI-paradox: belofte van rust versus 90-urige werkweken
In december 2022 schreef Kamelia Aryafar, destijds senior engineering director bij Google Cloud AI, dat ontwikkelaars dankzij AI in 2025 hun werkweek in vier dagen zouden kunnen afronden.
In april van dit jaar pakte OpenAI de handschoen op met een beleidsdocument van dertien pagina’s, Industrial Policy for the Intelligence Age, waarin het overheden en werkgevers opriep proeven te doen met een 32-urige werkweek met volledig behoud van salaris. De efficiëntiewinst van AI hoort bij de werknemer terecht te komen, was de redenering, en niet uitsluitend bij de aandeelhouder.
De BBC sprak deze week met huidige en voormalige medewerkers van OpenAI, Anthropic, Meta en Google. Bij OpenAI is die vierdaagse werkweek nooit uitgeprobeerd, aldus een oud-medewerker. Wat er wel was: crisisoverleg, doorwerken in weekenden en beoordelingsrondes waarna collega’s van de ene op de andere dag verdwenen.
Zeventig uur per week was normaal. Tijdens sprints, de weken voor een grote release, liepen de werkweken volgens meerdere bronnen bij zowel OpenAI als Anthropic op tot 90 uur.
Lees ook: Amsterdam krijgt The Stack: nieuwe AI-hub die Europa minder afhankelijk maakt van buitenlandse AI
Waarom meer AI in de praktijk leidt tot meer werk
Hetzelfde blijkt uit onderzoek. Aruna Ranganathan en Xingqi Maggie Ye van UC Berkeley Haas liepen acht maanden mee bij een Amerikaans techbedrijf met zo’n 200 medewerkers, die vrij over generatieve AI konden beschikken zonder dat iemand het gebruik oplegde. Ze voerden ruim veertig interviews.
Wat ze zagen, publiceerden ze in februari in Harvard Business Review: mensen gingen sneller werken, namen méér verschillende taken op zich en rekten hun werkdag op, vaak zonder dat iemand daarom had gevraagd. Productmanagers begonnen zelf te programmeren. Designers pakten data-analyse op. Engineers waren juist méér tijd kwijt aan het nakijken van het werk van collega’s die nu ook konden coderen. Pauzes kalfden af, want er kon altijd nog één prompt vóór de lunch bij.
Kortom: wie meer AI gebruikt, gaat niet minder werken, maar veel meer doen.
Het verschil tussen Silicon Valley en de polder
De makkelijke conclusie is dat deze bedrijven water preken en wijn drinken. De labs zitten in een kapitaalrace waarin enkele maanden voorsprong het verschil maken tussen marktleider en voetnoot. Meta trekt dit jaar meer dan 100 miljard dollar uit voor infrastructuur.
In zo’n race is 90 uur per week een begrijpelijke, zij het onaangename uitkomst. Dat zegt iets over de omstandigheden waarin frontier-AI wordt gebouwd. Over de vraag of de technologie in een gemiddeld Nederlands bedrijf tijd oplevert, zegt het vrijwel niets.
Vergelijk het met Ford: de lopende band draaide vanaf 1913 en verhoogde de productiviteit spectaculair, maar niemands werkweek werd er korter van. Die winst ging naar volume en marge. Pas in 1926, dertien jaar later, kondigde Ford een vijfdaagse werkweek van 40 uur aan met behoud van loon, omdat het management daartoe besloot. Ford wist dondersgoed dat hij er zelf beter van werd: uitgeruste arbeiders die op zaterdag konden winkelen waren goed voor de zaak. Maar het was een besluit, geen automatisme.
Neil Thompson, innovatieonderzoeker aan MIT, verwoordt het in het BBC-stuk droog: mensen nemen aan dat 20 procent minder werk een vierdaagse werkweek oplevert, maar er ontstaat nieuw werk.
Lees ook: AI confronteert teams met de vraag die ze te lang hebben vermeden
De succesvolle aanpak van AFAS
En dan is er AFAS. Bas van der Veldt kondigde in 2024 aan dat het kantoor in Leusden vanaf 1 januari 2025 op vrijdag gesloten zou zijn. Ruim 700 medewerkers werkten 32 uur in plaats van 40, met behoud van salaris, winstdeling, pensioen en vakantiegeld. 100 procent loon, 80 procent tijd, 100 procent productiviteit.
Na een jaar waren omzet en winst met ongeveer 12 procent gegroeid, bleef de klanttevredenheid gelijk, steeg de medewerkerstevredenheid en daalde het verzuim. In november 2025 werd de regeling definitief.
Het interessante zit in de volgorde: AFAS haalde eerst de vrijdag van de kalender en ging daarna pas op zoek naar de ruimte om dat te betalen. Vergaderingen zonder duidelijk doel werden geschrapt. Klantconsultaties gingen van één-op-één naar groepsgewijs, waardoor het bedrijf in één dag kon factureren waar het eerder vier dagen over deed. AI ging de klantenservice in.
Bedrijfsantropoloog Jitske Kramer, die het traject in opdracht van AFAS onderzocht, zag mensen veel gerichter werken zodra de tijd schaars werd. Haar diagnose van de oude situatie is genadeloos herkenbaar: als je uren over hebt, bedenk je er nog wel een rapportage bij en zo houden we elkaar bezig met een hoop onzin.
Lees ook: Remy Gieling waarschuwt leiders: ‘Maak van je medewerkers geen blind verlengstuk van AI’
Wat managers leren van de AI-werkweek
Vind je organisatie opnieuw uit. AI-winst zit niet in effectiever prompten, maar in processen laten draaien die nu een mens achter een computer vereisen. Het ontwikkelen van deze vaardigheden op alle afdelingen maakt tijd vrij om meer tijd en aandacht aan klanten en innovatie te besteden. McKinsey zag door de inzet van 25.000 agenten in de operatie 25 procent meer kwalitatieve tijd voor klanten.
Zoek ook winst door te schrappen. Bij AFAS kwam een flink deel van de ruimte uit vergaderingen die verdwenen en een dienstverleningsmodel dat op de schop ging. Wie AI over bestaande processen heen legt, versnelt vooral werk dat er niet had moeten zijn.
Wees waakzaam voor AI-burn-out. Werk is niet langer vastgeplakt aan de pc: agents kunnen ook draaien als je aan het lunchen bent en fanatieke gebruikers van Claude en Codex kunnen inmiddels vanaf hun telefoon hun codeerassistenten laten draaien. Dit zorgt ook voor AI-burn-out, waarbij mensen een cognitieve overbelasting ervaren. Het is cruciaal om rustmomenten voor jezelf en je collega’s in te plannen voor een structureel effectieve inzetbaarheid.
Leer zwemmen door het te doen. De technologie is niet langer de bottleneck: iedereen met tijd en interesse kan zich AI-tools eigen maken. De kloof tussen AI-geletterden die de systemen optimaal inzetten en degenen die af en toe een prompt delen met hun chatbot naar keuze, groeit met de dag. Je leert echter alleen zwemmen door het te doen, dus gebruik Claude Code, OpenAI Codex en equivalenten van Copilot of Mistral elke dag minstens één keer om iets in je eigen werk effectiever te maken. Anders raak je steeds verder achterop bij de snelheid en het werkethos in Silicon Valley.
“Werk dat vorig jaar een middag kostte, kost nu twintig minuten. Wat je met die overgebleven uren doet, ligt helemaal aan jezelf”
15 uur per week werken
Op taakniveau klopt de belofte gewoon. Werk dat vorig jaar een middag kostte, kost nu twintig minuten. Wat je met die overgebleven uren doet, ligt helemaal aan jezelf.
Keynes voorspelde in 1930 dat zijn kleinkinderen rond 2030 15 uur per week zouden werken. Over de welvaartsgroei zat hij er verrassend dicht bij. Over wat wij met die groei zouden doen, zat hij er volledig naast.
Wie op de techniek wacht, wacht op iets waar we inmiddels bijna honderd jaar op wachten. Wie een besluit neemt en er een grens omheen zet, ziet binnen een jaar wat er gebeurt.
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
