AI-expert Kim Pot schudt organisaties wakker: automatisering vervangt het verkeerde werk

Stel je voor, je hebt vijf nieuwe medewerkers. Ze zorgen dat het management iedere week een uitgebreide rapportage krijgt met een analyse. Alleen, niemand leest die rapportage. De presentatie verdwijnt in een map en de taken stapelen zich op bij een toch al overvolle actielijst.

Het klinkt misschien wat overdreven. Maar met de opkomst van AI-agents is dit scenario helemaal niet zo ondenkbaar. We krijgen steeds meer mogelijkheden om complete werkprocessen te automatiseren. AI-systemen kunnen zelfstandig informatie verzamelen, analyseren en acties uitvoeren en dat biedt zeker kansen. Maar wat gebeurt er als we werk automatiseren dat eigenlijk helemaal niet nodig is?

Nieuwe technologie zorgt niet altijd voor minder werk

Ik zie een heleboel processen en werkzaamheden waarvan niemand meer weet waarom ze zijn bedacht. En waarvan ook niemand het nut kan uitleggen. Ik kom bij heel veel organisaties over de vloer die AI effectiever willen inzetten, maar in 80 procent van de gevallen vraag ik eerst: waarom doen jullie dit? Wat voegt het toe?

We hebben het bij AI voortdurend over tijdwinst. Maar sneller werken betekent niet automatisch dat we ook minder werk krijgen. Dat blijkt ook uit onderzoek van Eurofound. De Europese onderzoeksorganisatie onderzocht de arbeidsomstandigheden van ruim 36.000 werknemers in 35 Europese landen. Uit de resultaten blijkt dat nieuwe technologie vaker extra taken creëert dan bestaande taken laat verdwijnen.

Denk aan alle digitale systemen die ons werk makkelijker moesten maken. Ze besparen handelingen, maar vragen ook om nieuwe registraties, controles, rapportages en afstemming. AI kan dat proces verder versnellen.

Lees ook: Top 10 beroepen die volgens Anthropic door robotica en AI zullen verdwijnen

Tijd besparen is nog geen productiviteit

Ook onderzoek van de Europese Commissie uit 2026 laat een interessante tegenstelling zien. Van de ondervraagde werknemers die AI op het werk gebruiken, zegt 91 procent sneller te kunnen werken. De geschatte tijdwinst bedraagt gemiddeld 7,4 uur per maand onder gebruikers die tijd besparen.

Dat klinkt veelbelovend. Maar de onderzoekers plaatsen er een belangrijke kanttekening bij. Die tijdwinst vertaalt zich niet automatisch naar hogere productiviteit.

AI-agenten kunnen ook nieuw werk veroorzaken

In 2027 is dat vraagstuk waarschijnlijk nog relevanter. AI ontwikkelt zich steeds meer van een hulpmiddel voor losse taken naar systemen die meerdere stappen zelfstandig kunnen uitvoeren.

Wie AI wil inzetten, begint vaak bij de bestaande werkzaamheden. Welke taken kosten veel tijd? Wat herhalen we regelmatig? Welke handelingen kunnen we automatiseren? Dat is prima om te leren kennen wat AI wel en niet kan, en om snel kleine optimalisaties door te voeren. Maar ze vertellen niet het hele verhaal.

Een taak kan namelijk veel tijd kosten en tegelijkertijd weinig waarde toevoegen. Als je die automatiseert, bespaar je tijd. Maar je houdt een proces in stand dat misschien beter helemaal kan verdwijnen.

Maar ik merk dat organisaties het heel erg spannend vinden om het bestaansrecht van werk ter discussie te stellen. Dat raakt zoveel factoren, denk aan verantwoordelijkheden, keuzes en bestaanszekerheid. Bovendien belonen we elkaar in organisaties vooral voor wat we doen, niet voor het werk dat we weten te voorkomen.

Twee tips om kritisch naar de processen te kijken:

1. 1.

   Stop bij wijze van proef één maand met een proces en kijk wie haar mist. De kans is groot dat dat meer tijdswinst oplevert dan welke AI-tool dan ook.

2. 2.

   Kijk eens naar je KPI’s. Kun je een KPI bedenken die dit gedrag stimuleert?

Lees ook: Rechtszaak tegen OpenAI vanwege de gevaren voor kinderen, maar volgens Job van den Berg is vibecoden net als bouwen met LEGO

Van tijdwinst naar waarde

De volgende fase van AI-adoptie vraagt wat mij betreft dus om een focus op waarde van de werkzaamheden die we doen. En daar moeten we veel kritischer met elkaar over in gesprek. Want met AI kunnen we steeds meer werk automatiseren. Maar dat betekent niet dat we al dat werk ook moeten blijven doen.

Welk proces durf jij wel te stoppen?

Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in: