De overbelasting van het energienet kost Nederland tussen de 10 en 30 miljard euro aan misgelopen economische waarde. Meer dan 9.000 bedrijven kunnen niet starten door gebrek aan toegang tot het energienetwerk. Woningprojecten en infrastructurele ontwikkelingen worden on hold gezet. „Het debat gaat vooral over wat het probleem is”, zegt Hans Smid, Vice President Digital Energy bij Schneider Electric en voorzitter van de European Building Automation and Controls Association. „Maar de oplossingen zijn er al. Sterker nog, die hebben vaak een terugverdientijd van minder dan vijf jaar.’’
Maar de oplossingen zijn er al. Sterker nog, die hebben vaak een terugverdientijd van minder dan vijf jaar.’
De kern ligt in een fundamentele transformatie van gebouwen. Vroeger waren gebouwen passieve consumenten van centraal opgewekte energie. Tegenwoordig wekken veel gebouwen decentraal energie op via zonnepanelen, verbruiken ze minder door slimme gebouwbeheersystemen en kunnen soms energie terug leveren aan het net. Tegelijkertijd stijgt de energievraag door elektrische auto’s, warmtepompen en de groei van hernieuwbare energie. Dat zorgt voor piekmomenten waarop het net overbelast raakt. „Door gebouwen slimmer in te richten kunnen we de druk van dat net afhalen”, legt Smid uit. „We noemen dat grid-interactieve gebouwen. Die produceren en slaan energie op via een microgrid, zodat ze tijdens piekmomenten op eigen voorraad kunnen teren in plaats van het net te belasten.’’
Microgrids als energieregisseur
Een microgrid is in essentie een klein energienetwerk binnen een gebouw of terrein. Het combineert energieopwekkers zoals zonnepanelen, energieafnemers zoals warmtepompen en elektrische auto’s, batterijen voor opslag en slimme software voor aansturing. Zo heeft Schneider Electric een microgrid-oplossing ingezet bij Schiphol, waar vliegtuigen aan elektriciteit worden gezet als ze aankomen. Die stroom komt uit kleine wagentjes met grote batterijen die op een andere locatie worden opgeladen met zonne-energie. Een praktijkvoorbeeld van hoe opwekking, opslag en afname slim worden gecombineerd.
Maar het verlichten van netcongestie is niet de enige reden om te investeren. De business case is helder. „De terugverdientijd is vrijwel altijd minder dan vijf jaar, vaak zelfs minder dan drie jaar’’, zegt Smid. Dat komt door dubbele winst: minder energieverbruik betekent lagere kosten én minder CO2-uitstoot. Door digitalisering en elektrificatie van bestaande gebouwen kan tot 85 procent CO2 worden bespaard. Digitale energiemanagementsystemen maken daarbij inzichtelijk waar winst te behalen is. Via AI kan een gebouw anticiperen: als het morgen vriest of er vijftig elektrische auto’s komen, stuurt het systeem bij om pieken te vermijden.
„Het verhaal dat verduurzaming geld kóst, is niet juist’’, stelt Smid. Sterker nog: energie verandert van een kostenpost in een strategisch bedrijfsmiddel. Organisaties krijgen grip op hun verbruik, kunnen deelnemen aan energiemarkten door flexibiliteit aan te bieden en dragen bij aan netstabiliteit.
Niks doen is ook een keuze
De grootste kans ligt in het verduurzamen van bestaande gebouwen. 50 procent van alle gebouwen die in 2050 nog zullen staan, staat er nu al – die gaan dus de komende 25 jaar mee. En dat is belangrijk, want 70 procent van de CO2-uitstoot van gebouwen komt uit de operationele fase, uit het dagelijks gebruik. Niet uit de bouw zelf. Door bestaande gebouwen te digitaliseren en elektrificeren kan tot 85 procent van die CO2-uitstoot worden bespaard.
Toch gebeurt er te weinig. Momenteel wordt slechts 2 procent van de gebouwvoorraad per jaar aangepakt. Vanaf 2030 verplicht Europese wetgeving via de Energy Performance of Buildings Directive dat elk serieus gebouw een goed functionerend gebouwbeheersysteem moet hebben. Organisaties die nu al starten, lopen niet alleen vooruit op die verplichting, maar besparen ook direct op hun energiekosten.
De boodschap van Smid richt zich breed: van facility managers en gebouwontwikkelaars tot investeerders en de overheid. „Het is niet alleen een duurzaamheidsvraagstuk, maar vooral ook een kostenvraagstuk’’, benadrukt hij. „Wat mensen vaak vergeten: het alternatief – niks doen – is veel duurder dan actie ondernemen. Als de terugverdientijd minder dan vijf jaar is, is wachten gewoon geld weggooien.’’ De technologie bestaat. De business case is helder. Het gaat er nu om te starten. „Elk jaar dat je wacht, verlies je besparing én loop je achter op verplichte wetgeving die toch komt. Dus begin nu met wat er beschikbaar is.’’
Wil je weten wat microgrids voor jouw organisatie kunnen betekenen? Schneider Electric biedt concrete oplossingen voor gebouwen, campussen en industrieterreinen.
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
