Het eerste kwartaal van 2026 zit er alweer op. Waar sta je ten opzichte van je budget? Een budget dat in veel gevallen is gemaakt in de periode van, pak ‘m beet, september tot en met november 2025. Het lijkt alweer een eeuwigheid geleden. En in zekere zin is dat natuurlijk ook zo.
Op dat moment waren de prijzen voor bijvoorbeeld een vat Brent-olie alweer behoorlijk aan het zakken en daarmee ook het prijsniveau van alle hieraan gekoppelde producten. Van veel commodities waren de prijzen zelfs weer terug op het niveau van vóór de coronacrisis.
Daarnaast viel de werkelijke impact van ‘Liberation Day’ in de VS op 2 april 2025, de dag waarop president Trump een breed pakket aan invoerrechten aankondigde, in de maanden na de zomer behoorlijk mee. Het idee was landen te dwingen tot het sluiten van voor de VS betere handelsdeals. In werkelijkheid zijn er maar weinig deals gesloten en zijn veel heffingen inmiddels alweer teruggedraaid. Bovendien waren het de Amerikanen zelf die hiervoor de prijs betaalden.
In de terugblik van ERA Group, waar ik adviseur ben, op 2025 stond letterlijk de volgende tekst: ‘Na enkele turbulente jaren zorgde 2025 bij veel kostencategorieën voor een voorzichtig gevoel van normalisering. Op sommige vlakken daalden de prijzen, terwijl ze op andere vlakken stabiel bleven.’
Voor veel bedrijven waren dit dan ook signalen om groei te budgetteren voor 2026, zowel voor de omzet als voor de winst, zij het wel gematigd voorzichtig. Er zat immers nog voldoende onzekerheid in de wereldeconomie en geopolitiek.
Kostenmanagement is een kerncompetentie: niet iets wat je incidenteel doet, maar een continu proces dat vraagt om inzicht, governance en snelle besluitvorming
Ronald Batenburg
Winstgroei komt van binnenuit
Opvallend is dat de meeste bedrijven wel degelijk winstgroei verwachtten. Ruim 60 procent van de executives voorziet een stijging van EBITDA, oftewel de operationele winst vóór rente, belastingen en afschrijvingen. Maar die groei komt niet door gunstige marktomstandigheden, maar door interne verbeteringen zoals kostenbeheersing, efficiëntere processen en prijsdiscipline.
Kostenmanagement is daarmee een kerncompetentie: niet iets wat je incidenteel doet, maar een continu proces dat vraagt om inzicht, governance en snelle besluitvorming.
Lees ook: Kostendruk in 2026: volgens Ronald Batenburg is dít de onontkoombare realiteit voor bedrijven
Begroting 2026 weer op de schop
Hoe anders ziet het er nu weer uit: de oorlog in het Midden-Oosten zorgt voor flinke onrust op de wereldwijde energiemarkten. Momenteel ligt de prijs van een vat Brent-olie tussen de 90 en 98 dollar, een stijging van ruim 60 procent sinds het begin van het jaar. Ook aardgas was fors duurder, maar door het tijdelijke bestand is de prijs inmiddels weer wat gezakt naar 43 euro per MWh.
Hoewel het Midden-Oosten de afgelopen decennia een kleiner aandeel heeft gekregen op de mondiale energiemarkt, blijft de regio van groot belang. Ongeveer 30 procent van de wereldwijde olieproductie en 17 procent van de aardgasproductie komt er nog steeds vandaan. Iran speelt hierin een duidelijke rol, met zo’n 4,5 procent van de wereldwijde olieproductie en 7 procent van het aardgas.
De grootste zorg ligt momenteel bij de Straat van Hormuz. Deze strategische doorgang is normaal gesproken goed voor ongeveer 20 procent van het wereldwijde transport van olie en LNG. Door de huidige spanningen is het scheepvaartverkeer daar echter vrijwel stilgevallen, wat de druk op de energiemarkten verder opvoert.
Kortom: waar de plannen eind 2025 nog enigszins optimistisch waren, is de werkelijkheid van vandaag een ander verhaal. En wanneer dit over is, valt al helemaal niet te voorspellen.
Bekijk ook onze aflevering van BusinessWise Explained: is ons Europese betalingssysteem te afhankelijk van de VS?
Budget 2.0
Wat wel duidelijk is, is dat de oorspronkelijke budgetten voor 2026 in veel gevallen de prullenbak in kunnen. Organisaties moeten aan de slag met een 2.0-versie, en tussentijdse toetsing van aannames is hoognodig. Traditionele budgettering volstaat niet meer. Bedrijven moeten flexibeler plannen en sneller kunnen bijsturen. Kostenvolatiliteit is een structureel onderdeel van de bedrijfsomgeving.
Lees ook: Waarom torenhoge benzineprijzen de ultieme wake-upcall voor de boardroom zijn: ‘We moeten toekomstbestendig worden’
Prijsverhogingen zijn geen garantie meer
Hoewel veel bedrijven verwachten kosten door te berekenen aan klanten, is dit steeds minder vanzelfsprekend. De ruimte om prijzen te verhogen hangt sterk af van de sector, concurrentie en klantgevoeligheid.
Prijsstrategieën zijn daarmee complexer: organisaties moeten nauwkeurig analyseren waar en hoe ze prijsverhogingen kunnen doorvoeren zonder marktaandeel te verliezen.
Naast strategische keuzes blijven praktische uitdagingen een grote rol spelen. Problemen in de supply chain en een tekort aan gekwalificeerd personeel vormen nog steeds de grootste obstakels voor het behalen van doelstellingen.
Succesvolle organisaties in 2026 combineren kostenbewustzijn met investeringskrach
Ronald Batenburg
Van kostenbesparing naar waardecreatie
Kostenmanagement is in deze context fundamenteel van rol veranderd. Het is niet langer alleen gericht op besparen, maar juist op het vrijmaken van middelen voor groei, innovatie en duurzaamheid. Waardecreatie dus.
Succesvolle organisaties in 2026 combineren kostenbewustzijn met investeringskracht. Ze gebruiken kostenoptimalisatie om te investeren in technologie, talent en veerkracht. Ook in tijden waarop het even niet mee zit.
Waar je ook staat in 2026 ten opzichte van je budget, het draait niet om drastische bezuinigingen, maar om slim en strategisch sturen. Bedrijven die kostenmanagement inzetten als motor voor groei en flexibiliteit, hebben de grootste kans om succesvol te zijn in een onvoorspelbare wereld.
De sleutel ligt in de balans tussen kosten en investeringen, tussen korte en lange termijn en tussen controle en wendbaarheid. Succes met de rest van 2026!
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox en schrijf je hier nu gratis in.
