Waarom je volgens Rob Zomer (evofenedex) je bedrijf moet runnen alsof je een internationale speler bent

Nederland heeft last van dalende productiviteit. Dat is slecht nieuws voor onze economie. Als we met dezelfde mensen en middelen steeds maar weinig extra waarde creëren, remt dat economische groei, loonontwikkeling en de ruimte om te investeren in de toekomst.

De oplossing zoeken we vooral in technologie: AI, robotisering en digitalisering. Niks mis mee. Maar we kijken te weinig naar een andere productiviteitsmotor die al lang voor onze neus staat: internationaal ondernemerschap.

Mijn stelling is simpel: ook als je morgen geen enkel product over de grens verkoopt, doe je er verstandig aan je bedrijf te runnen alsof je een internationale speler bent.

Oorzaken van de dalende arbeidsproductiviteit

Productiviteit klinkt als een onderwerp voor economen, totdat je beseft wat er werkelijk op het spel staat. Uiteindelijk bepaalt productiviteit hoeveel economische waarde we met elkaar kunnen creëren met de mensen en middelen die beschikbaar zijn.

En juist daar wringt het. Nederland vergrijst, de arbeidsmarkt blijft krap en in veel sectoren is simpelweg onvoldoende personeel om groei vooral uit méér mensen te halen.

De cijfers geven genoeg reden om daar serieus wakker van te liggen. Over de afgelopen tien jaar groeide de Nederlandse arbeidsproductiviteit gemiddeld slechts 0,3 procent per jaar. In de twee decennia daarvoor was dat respectievelijk 0,7 en 1,7 procent. In 2023 en 2024 daalde de arbeidsproductiviteit zelfs. In 2025 volgde weliswaar een stevige opleving van 2,4 procent, maar het CPB waarschuwt dat nog niet duidelijk is of dit herstel structureel is.

Lees ook: Triodos-econoom slaat alarm: ‘Nederlandse economische groei verdampt door extreme hitte’

Productiviteitswinst volgens recent CBS-onderzoek

Technologie alleen maakt een organisatie nog niet productiever. Je kunt ook een inefficiënt proces digitaliseren. Of met AI sneller werk produceren waar de klant nauwelijks op zit te wachten.

Er is daarom een andere factor die ik interessanter vind: internationalisering. CBS-onderzoek laat iets opvallends zien. Nederlandse bedrijven die internationaal actief zijn, zijn gemiddeld groter, productiever, innovatiever en kapitaalintensiever dan bedrijven die alleen op de binnenlandse markt opereren. Ze betalen gemiddeld hogere lonen en hebben een hogere overlevingskans.

Nu kun je zeggen: logisch. De beste bedrijven gaan nu eenmaal exporteren. Dat effect bestaat inderdaad. Economen noemen dat zelfselectie. Maar het CBS heeft geprobeerd daarvoor te corrigeren en komt vervolgens tot een interessantere conclusie: exporteren zelf leverde bij de onderzochte Nederlandse bedrijven gemiddeld circa 4,4 procent productiviteitswinst op. Bij importeren was dat 2,2 procent en bij bedrijven die zowel importeerden als exporteerden 4,5 procent. Het CBS spreekt expliciet over een learning-by-doing-effect.

Vier procent klinkt misschien niet spectaculair. Voor een individueel bedrijf misschien zelfs als een afrondingsverschil. Maar vier procent structureel over een veel groter deel van het Nederlandse bedrijfsleven betekent serieuze economische waarde. Zeker in een economie waarin de gemiddelde productiviteitsgroei over het afgelopen decennium slechts 0,3 procent per jaar bedroeg.

De internationale markt als stresstest

Internationaal ondernemen haalt je bedrijf uit zijn comfortzone. Een buitenlandse klant confronteert je met andere eisen. Je krijgt te maken met andere regelgeving, distributiekanalen, concurrentie, leveranciers en klantvoorkeuren. Juist die confrontatie kan proces- en productinnovatie stimuleren. Internationalisering gaat niet alleen over het vinden van nieuwe omzet. Het is ook een stresstest voor je organisatie.

Is je product echt onderscheidend? Zijn je processen schaalbaar? Kun je leveren volgens andere standaarden? Is je managementinformatie op orde? Begrijp je verschillende klanten? Kunnen je mensen omgaan met andere culturen en werkwijzen? Ben je afhankelijk van één leverancier, één markt of één type klant? Een organisatie die zichzelf regelmatig dit soort vragen stelt, wordt scherper.

Dat betekent nadrukkelijk niet dat ieder Nederlands bedrijf morgen naar Azië of Amerika moet. Soms is de Nederlandse markt groot genoeg. Misschien ontbreekt het kapitaal om buitenlandse expansie verantwoord te financieren. Misschien heb je de mensen niet.

Bovendien ligt voor Nederlandse bedrijven een enorme internationale markt letterlijk om de hoek. Duitsland, België, Frankrijk of Scandinavië zijn óók buitenland. Internationalisering hoeft niet meteen intercontinentaal te zijn.

Concurreren aan de hand van internationale standaarden

De vraag die ik daarom aan een bestuurder zou stellen is niet: naar welk land moet ik exporteren? De betere vraag is: zou mijn bedrijf goed genoeg zijn om internationaal te concurreren? Dat is een wezenlijk ander gesprek aan de bestuurstafel.

Het gaat dan over internationale benchmarks in plaats van alleen de bekende concurrent verderop. Over producten ontwerpen die ook buiten Nederland relevant zijn. Over investeren in technologie en processen die schaalbaar zijn. Over medewerkers aantrekken die talen, markten en culturen meebrengen. En over het spreiden van klanten, leveranciers en kennis, zodat één economische of geopolitieke schok je bedrijf minder gemakkelijk uit balans brengt.

Lees ook: Pleidooi Brekelmans voor 5-daagse werkweek gekraakt: meer werken lost niets op

Zelfs als je vervolgens besluit níét naar het buitenland te gaan, heb je waarschijnlijk een sterker bedrijf gebouwd. Gebruik de internationale markt als meetlat voor de kwaliteit van je onderneming.

Nederland gaat zijn productiviteitsprobleem niet oplossen door alleen harder te werken. En waarschijnlijk ook niet door alleen meer technologie te kopen. We zullen vooral betere bedrijven moeten bouwen. Je hoeft niet per se internationaal te gáán. Maar run je tent wel als een international.

Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in en win je eigen robot!