Sterk gevoel voor verantwoordelijkheid, moeite met autoriteit: zo herken (of ben) je een ‘nieuwetijdsmens’

Zij zit in het MT en iedereen lijkt het met elkaar eens te zijn. Hij niet. De cijfers kloppen, maar de sfeer niet. De commercieel directeur ontwijkt een vraag. Twee collega’s wisselen een blik. De CEO spreekt enthousiast over draagvlak voor een besluit waar het team nauwelijks bij betrokken was. Hij ziet wat niet wordt uitgesproken. En precies daar begint het interessant te worden.

Want hoe noem je iemand die niet alleen luistert naar wat er wordt gezegd, maar ook scherp registreert wat er onder de oppervlakte gebeurt?

Hoe herken je een nieuwetijdsmens op het werk?

Hans Stolp beschrijft volwassen nieuwetijdskinderen onder meer als mensen met een sterk verantwoordelijkheidsgevoel, creatieve en sociale intelligentie, behoefte aan vrijheid en moeite met autoriteit die vooral op positie is gebaseerd. Hij koppelt dit aan een spirituele visie op bewustzijn en levensopdracht.

Maria Henkes schrijft vanuit een vergelijkbare invalshoek over bewustzijn, innerlijke rust, intuïtie en leven vanuit flow. Zij ziet bij nieuwetijdsmensen ook eigenschappen die passen bij leiders van een nieuwe generatie.

Je hoeft die spirituele verklaring niet over te nemen om dit type mens te herkennen. Want ik kom hem, haar en X ook in het bedrijfsleven tegen, steeds vaker in mijn coachingsessies. Vandaar deze blog.

Hoe herken je deze nieuwetijdsmensen? Het zijn mensen die sterk aanvoelen wat er onder de oppervlakte gebeurt en weinig geduld hebben met hiërarchie om de hiërarchie. Ze hebben vrijheid nodig om goed te functioneren. Ze denken vaak creatief, voelen veel verantwoordelijkheid, zijn betrokken, kunnen slecht tegen onrechtvaardigheid en vinden betekenis belangrijker dan alleen status of financieel succes.

Losse eigenschappen zeggen natuurlijk weinig. De combinatie wordt interessanter, zeker wanneer zo iemand doorgroeit naar een zwaardere positie.

Deze antenne staat niet op het cv

Sommige ondernemers en leiders lezen niet alleen de agenda, maar ook de vergaderkamer. Noem het intuïtie, sensitiviteit, sociale intelligentie, mensenkennis of ervaring. Het woord vind ik minder interessant dan wat iemand ermee doet. Want niet alles wat zakelijk relevant is, meldt zich eerst keurig als feit of is te onderbouwen. En niet alles hoeft wetenschappelijk bewezen te zijn voordat het bestaat.

Iedereen herkent het wel. Soms weet je dat een samenwerking niet klopt, of een baan niet past, nog voordat je precies kunt uitleggen waarom. En daar begint het ongemak.

Lees ook: Sollicitatie- of salarisgesprek? Draag vooral geen beige, zegt Zabeth van Veen

Intuïtie is nog geen businesscase

Wie veel waarneemt, loopt namelijk tegen een professioneel probleem aan: je kunt iets al zien terwijl de rest van de tafel het nog niet ziet. Dat maakt je niet automatisch visionair, je kunt er namelijk ook naast zitten.

Juist daarom vind ik het begrip nieuwetijdsmens interessant én een beetje riskant. Een sterke intuïtie is geen vrijbrief om iedere ingeving tot waarheid te verheffen. Hoe hoger je in de organisatie komt, hoe belangrijker dat onderscheid wordt. Want aan de directietafel krijgt jouw waarneming gewicht, mensen luisteren omdat jij iets zegt. Niet noodzakelijk omdat je gelijk hebt.

De kunst zit daarom misschien niet in méér voelen, maar in beter leren vertalen wat je waarneemt. Waarom vertrouw je die potentiële zakenpartner niet helemaal? Welke kleine gedragingen vallen je op? Waarom blijft die presentatie ondanks de uitstekende cijfers vlak? Wat zie je gebeuren waardoor je denkt dat medewerkers afhaken? Waarom voelt het niet goed? Dán wordt intuïtie zakelijk bruikbaar.

Een functietitel maakt je nog geen geloofwaardige leider

Een ander kenmerk dat Stolp beschrijft, is moeite met autoriteit die vooral op positie berust. Ook dat zie je terug in organisaties. De directeur die vroeger nog een heel eind kwam met ‘omdat ik het zeg’: succes in 2027.

Medewerkers kijken scherper naar de geloofwaardigheid van degene die leidinggeeft. Klanten trouwens ook. Je kunt formeel de hoogste positie in de kamer hebben en toch niet degene zijn naar wie mensen kijken als het spannend wordt. Andersom kan iemand zonder grote titel opvallend veel invloed hebben, omdat mensen ervaren dat diegene ziet wat er werkelijk speelt.

Misschien ziet die lastige collega iets wat jij mist

Organisaties geven gedrag graag een naam. Iemand is ‘niet politiek handig’. Een ander ‘past niet helemaal in de cultuur’. Zij stelt te veel vragen. Hij blijft terugkomen op een besluit waar iedereen inmiddels vanaf wil. Soms is zo iemand inderdaad vermoeiend.

Ook gevoelige mensen kunnen dramatisch, eigenwijs en buitengewoon overtuigd van zichzelf zijn. Bewustzijn is helaas geen garantie voor prettig gedrag, maar soms zien we iets anders over het hoofd. Misschien reageert iemand niet slecht op gezag, maar op ongeloofwaardig gezag.

Misschien heeft hij geen moeite met verandering, maar merkt hij eerder dan anderen dat de verandering vooral voor de bühne is. Misschien is zij niet ‘te gevoelig’ om die grote klant te bedienen, maar registreert zij signalen die anderen missen omdat iedereen vooral bezig is met zichzelf en de deal binnen te halen.

Dat verschil kan commercieel behoorlijk relevant zijn. Dan is sensitiviteit geen ‘zachte’ kwaliteit, dan is het informatie.

Veel aanvoelen betekent ook grenzen stellen

Diezelfde gevoeligheid kan iemand professioneel ook in de weg zitten. Te veel verantwoordelijkheid nemen, lang nadenken over de gevolgen voor anderen. Spanningen meenemen die niet van jou zijn. Slecht gedijen bij politieke spelletjes, procedures of systemen waarvan je het nut niet ziet.

Misschien zit volwassen leiderschap wel precies daar: echt veel kunnen waarnemen zonder door alles wat je waarneemt te worden meegesleept.

Lees ook: Je maakt carrière, maar je uitstraling groeit niet mee: investeer in je uiterlijk, tipt Zabeth van Veen

Welke kwaliteiten verstoppen we achter professioneel gedrag?

Het begrip nieuwetijdsmens komt uit een spirituele traditie. Hans Stolp verbindt het onder meer aan een verruimd bewustzijn en een geestelijke levensopdracht. Dat is een levensbeschouwelijke visie, geen wetenschappelijk vastgestelde persoonlijkheidscategorie.

Maar de eigenschappen die ermee worden verbonden, kennen we wél uit psychologisch en organisatiekundig onderzoek.

En daarmee worden de onderliggende observaties niet automatisch oninteressant. Want de vragen erachter zijn opvallend actueel voor organisaties.

Wat verstaan we eigenlijk onder intelligentie? Volgens psycholoog Howard Gardner zijn er negen soorten intelligentie. Waarom vinden we rationele overtuigingskracht professioneel, maar worden we voorzichtiger zodra iemand zegt sterk op intuïtie te varen? En welk gedrag belonen we wanneer iemand hogerop komt?

Misschien lopen er meer ‘nieuwetijdsmensen’ in bedrijven rond dan we denken. Ze noemen zichzelf alleen niet zo. Ze zijn ondernemer, consultant, commercieel directeur, strateeg of CEO. Ze hebben geleerd hun antennes zakelijk te verpakken.

Ze zullen niet zeggen: ‘De energie in deze kamer klopt niet.’ Ze zeggen: ‘Ik heb nog wat zorgen over het draagvlak.’

Wel zo veilig.

In twintig jaar coaching heb ik genoeg van dit soort voorbeelden voorbij zien komen. Wat mij daarvan is bijgebleven, is niet dat ‘het gevoel gelijk had’. Dat klinkt me te makkelijk. Maar ze hadden iets waargenomen wat ze nog niet in zakelijke taal konden vertalen.

En misschien is dat wel een kwaliteit die we soms te snel wegzetten als gevoeligheid. Doorgroeien in een organisatie vraagt onvermijdelijk aanpassing. Je leert andere woorden gebruiken, rekening houden met belangen en jezelf professioneler positioneren. En wat mij betreft zonder daarbij de afstand tot jezelf steeds groter te maken.

Reflectievraag: Welk deel van jezelf heb je onderweg zo professioneel leren verpakken dat niemand het meer ziet? En wat mag daarvan weer zichtbaar worden?

Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in en win je eigen robot!