Haal 5G-routers bij je provider of zet een Starlink-schotel op het dak. Maak verschillende WhatsApp-groepen aan met collega’s, mocht Slack of Teams niet werken. Zet de namen en gegevens van klanten op ouderwets papier en update deze lijst regelmatig. Zorg voor cash in de kluis en haal automatische incassoformulieren bij de bank. Het zijn volgens cybersecurityexpert Ronald Prins, medeoprichter van Hunt & Hackett, de belangrijkste ingrediënten van een digitaal noodpakket voor bedrijven.
Wat hoort er in een digitaal noodpakket?
Wat als het internet op zwart gaat door een buitenlandse cyberaanval of wanneer Trump de stekker eruit trekt? Nederland ligt namelijk aan een digitaal infuus van Amerikaanse techreuzen. Daarom pleitte staatssecretaris Willemijn Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit) deze week in een interview met het AD voor een digitaal noodpakket voor iedere Nederlander, zodat ons land ook bij een digitale ramp kan blijven functioneren.
Het moet een aanvulling zijn op het noodpakket voor 72 uur dat de Nederlandse overheid aanraadt. Want volgens haar zijn er nog flinke stappen te zetten om digitale noodsituaties te kunnen doorstaan. Maar hoe zou een digitaal noodpakket voor bedrijven eruit kunnen zien?
Begin met de aanschaf van 5G-routers, mocht de internetverbinding via je provider uitvallen, zegt Prins. „Dan kun je internet blijven gebruiken. Je kunt ook een Starlink-schotel op het dak van je bedrijf zetten.’’ Ook raadt hij bedrijven aan om WhatsApp-groepen aan te maken, mocht bijvoorbeeld Slack of Teams als gevolg van een cyberaanval niet langer werken. ,,Zo kun je met elkaar blijven communiceren.’’
Hoe het digitale noodpakket eruit moet zien, hangt ook af van de branche. Prins: ,,Neem bedrijven in de logistiek: die zijn vaak afhankelijk van bijvoorbeeld Google Maps. Die zou je ook offline kunnen gebruiken, maar dan moet je het programma downloaden. Er zijn wel meer offline kaarten beschikbaar, maar daarvoor moet je wel een handeling doen.’’
Terug naar papier
Voor horecabedrijven is het handig om automatische incassoformulieren in huis te hebben. „Stel, de mobiele pinapparaten vallen uit, terwijl je klanten hebt zitten die nog moeten betalen. Dan kun je dit soort incassoformulieren gebruiken, verkrijgbaar bij de bank. Ze worden ook wel eens bij tankstations of supermarkten gebruikt.’’
Verder is het handig om de belangrijkste klantgegevens uit het ERP-systeem op papier te zetten, vervolgt Prins. ,,Zorg er wel voor dat deze lijst regelmatig een update krijgt, bijvoorbeeld een keer per kwartaal. En wijs iemand binnen het bedrijf aan die hier verantwoordelijk voor is. Bij een groot bedrijf zal het de Chief Security Officer zijn, bij een klein bedrijf bijvoorbeeld een managementassistent of iemand van HR.’’
Een andere tip voor bedrijven is om cash in een kluis te hebben. ,,Al was het maar voor het kopen van lunch voor je personeel.’’
Idealiter kun je back-ups maken en tijdelijk overgaan op een ander systeem, maar de infrastructuur is er vaak niet
Ronald Prins
Open source is je allerlaatste redding
Het versturen en ontvangen van e-mails wordt ingewikkeld wanneer het internet uitvalt, aldus Prins. „Vooral als je een mailprogramma van Microsoft of Google gebruikt. Idealiter kun je back-ups maken en tijdelijk overgaan op een ander systeem, maar de infrastructuur is er vaak niet.’’
Een oplossing voor dit probleem is om een kopie van je e-mail bij een andere dienst onder te brengen, stelt advocaat Ot van Daalen, tevens auteur van het boek Voorbereid, waarin hij verschillende rampscenario’s beschrijft. „Een vriend van mij bouwt zo’n oplossing, Cirrux. Het loopt parallel. Dat betekent dat je op Cirrux kunt terugvallen wanneer Microsoft of Google om wat voor reden dan ook uitvallen, zodat je kunt blijven mailen. Ik weet ook dat steeds meer grote bedrijven alternatieven aan het bouwen zijn als Trump besluit Microsoft uit te zetten.’’
Zoek die kritieke punten op en doe daar wat aan
Ot van Daalen
Zo voorkom je gijzeling door Big Tech
Van Daalen adviseert bedrijven die digitaal weerbaar willen zijn om af te stappen van Microsoft en andere grote techbedrijven. ,,Wie Microsoft gebruikt, is geen eigenaar van de software die je gebruikt. Daarom ben ik groot voorstander van het gebruik van open source, bijvoorbeeld Linux. Het voordeel: je mag zelf bepalen wat je met je software mag doen. Het is een vorm van digitale soevereiniteit.’’
Andere tip van Van Daalen: breng de digitale afhankelijkheden van de gebruikte infrastructuur goed in kaart. ,,Neem inlogsystemen. Het kan heel goed zijn dat je informatie lokaal opslaat, maar dat je wel via de cloud moet inloggen. Als dat uitvalt, kun je nog steeds niet bij je informatie. Zoek die kritieke punten op en doe daar wat aan.’’
Over data gesproken: wanneer het internet uitvalt, kan Van Daalen toch beschikken over zijn eigen data. „Bestanden die ik vaak gebruik, sla ik altijd op op mijn laptop, in plaats van op een server elders. En ik heb thuis een eigen server. Lokaal opslaan heeft ook nadelen, want je kunt niet profiteren van de security die grote techbedrijven wel bieden. Verder zijn we nog te weinig bewust van AI, dat zich sluipenderwijs in onze processen incorporeert. Wanneer Anthropic, de leverancier van Claude, uitvalt, moet ik overschakelen op mijn lokale AI. Die is nog niet zo goed. Het is moeilijk om daar een goede oplossing voor te vinden, maar we moeten ons er wel bewust van zijn.’’
Lees ook: Zo zijn de banken voorbereid op 72 uur stroomuitval, want dat zou zomaar kunnen gebeuren
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
