Consumenten en bedrijven krijgen komend jaar te maken met aanzienlijk hogere kosten voor het gebruik van het stroom- en gasnet. Volgens de Autoriteit Consument & Markt (ACM) gaan de nettarieven gemiddeld met 20 procent omhoog. Daarbovenop komen nog de gestegen energieprijzen.
De tariefverhoging is noodzakelijk om de megainvesteringen van netbeheerders te bekostigen. Zij trekken tot 2040 maar liefst 235 miljard euro uit voor de vernieuwing en uitbreiding van het stroomnet, maar dat betekent een hogere energierekening voor ieder aangesloten bedrijf en organisatie. Ook de politiek bij monde van minister van Klimaat en Groene Groei Stientje van Veldhoven is om: deze miljardeninvesteringen zijn onmisbaar om de afhankelijkheid van buitenlandse fossiele brandstoffen te verkleinen. Bovendien leidt uitstel tot hogere kosten.
Hoe gaan bedrijven om met deze nieuwe realiteit van almaar stijgende kosten? En is er laaghangend fruit waarmee het gemakkelijk besparen is.
De drievoudige energiecrisis voor zakelijk vastgoed
„Er komen op dit moment drie grote dingen op onze klanten af’’, vertelt Frank Visscher, medeoprichter van VB Optimum. Hij adviseert grote vastgoedbeleggers zoals het Duitse Patricia, met een internationale portefeuille van panden ter waarde van meerdere miljarden euro. Maar onder zijn klantenkring zitten ook namen als Eindhoven Airport, PriceWaterhouseCoopers, Utrecht Science Park en duurzame hoogbouw The Valley op de Zuidas in Amsterdam.
“Voor Eindhoven Airport, een klant van ons, is het slim kunnen aansturen van de batterij én de hele klimaatinstallatie van absoluut belang voor hun bedrijfsvoering”
Frank Visscher VB Optimum
„Ten eerste willen klanten verduurzamen, ook vanwege de strenge wet- en regelgeving en de wens om de CO2-uitstoot drastisch te verlagen. Ten tweede maken wispelturige energielasten een strakke budgettering vrijwel onmogelijk: door geopolitieke spanningen en conflicten stijgen de olie - en gasprijzen hard door. En ten derde lopen we op heel veel locaties keihard tegen netcongestie aan.’’
Het gebrek aan capaciteit op het stroomnet is inmiddels geen uitzondering meer, maar de norm. Die problematiek raakt een breed spectrum aan organisaties. „Netcongestie is aan de orde van de dag’’, legt Visscher uit. „Voor Eindhoven Airport, een klant van ons, is het slim kunnen aansturen van de batterij én de hele klimaatinstallatie van absoluut belang voor hun bedrijfsvoering.’’
Lees ook: De oplossing voor netcongestie? Waarom Vattenfall AI-datacenters op zee wil bouwen
Digital twin energiebesparing: van data naar voorspellende sturing
Voor al deze partijen is het slimmer omgaan met energie een noodzaak. Daarnaast veranderen de tariefstructuren van netbeheerders in snel tempo door de stijgende aansluitkosten en variabele nettarieven. ,,Het energienet werkt straks precies zoals een file op de snelweg’’, verduidelijkt Visscher. ,,Om 8 uur ’s morgens betaal je straks aanzienlijk meer voor het gebruik van het net dan om 13 uur ’s middags. Netbeheerders willen toe naar tijdsgebonden tarieven en blokstroomcontracten. Als gebouweigenaar moet je het vermogen dus slim over de dag gaan spreiden."
Daar speelt het bedrijf van Visscher slim op in. Hij legt uit hoe het bedrijf te werk gaat en welke technologie het gebruikt. „We maken in de cloud een digital twin, een digitale kopie van het pand die direct verbonden is met het gebouwbeheersysteem (GBS)’’, zegt Visscher. „Die vullen we met live data, gebouweigenschappen, weersvoorspellingen en de actuele energieprijzen van de EPEX-markt. In die cloud gaan algoritmes voorspellen hoe het gebouw zo efficiënt mogelijk kan draaien met behoud van comfort. Deze setpoints sturen we direct terug naar het GBS.’’
De klimaatinstallatie leent zich hier bij uitstek voor omdat het een traag systeem is. ,,Niemand op kantoor heeft er last van als een warmtepomp tussen 7 en 8 uur uitstaat, mits je het pand in de uren daarvoor al slim hebt voorverwarmd’’, zegt Visscher. ,,Tegelijkertijd sturen vergelijkbare algoritmes de batterij aan: wanneer is een slim moment om op te laden of te ontladen? Daar anticiperen we met de zonnepanelen, de batterij én de warmtepomp op.’’ Om de veiligheid te garanderen, is het systeem afgeschermd: bij een eventuele storing valt de sturing direct veilig terug op het lokale GBS en blijft de aansturing van de batterij, laadpalen en zonnepanelen met een lokale gateway tot 36 uur werken.
Dat deze aanpak werkt, bewijzen diverse praktijkprojecten met uiteenlopende gebouwprofielen. Bij De Goudse Verzekeringen, een familiebedrijf met een langetermijnvisie op het eigen pand, staat een grote renovatie van de schil en de verouderde installaties gepland. Met behulp van de digital twin worden keuzes gebaseerd op data in plaats van aannames. In een eerdere case is bij Goudse ruim 35 procent bespaard.
Praktijkresultaten: van proactief gebouw tot 40 procent besparing
Vastgoedontwikkelaar Kadans is eigenaar van onder meer Plus Ultra op het Utrecht Science Park. Daar speelt ook een uitdaging op het gebied van netcongestie, vertelt Visscher. Door de inzet van slimme sturing en batterijen is het gebouw getransformeerd tot een proactief gebouw dat zelf slim energie levert en balanceert.
Kadans is eigenaar van onder meer Plus Ultra op het Utrecht Science Park. Het gebouw is uitgerust met 650 kW aan zonnepanelen, 500 kW batterijvermogen met 1,1 MWh opslagcapaciteit, warmtepompen en ondergrondse warmte- en koudeopslag. Met VBsynergy als regielaag stuurt het systeem al deze installaties 24 uur van tevoren als één geheel aan. „Het resultaat is een proactief gebouw dat zelf slim energie opwekt, opslaat en balanceert met de omgeving’’, zegt Visscher.
“Mijn belangrijkste advies voor facilitair managers is: haal eerst je data op en voer een goede nulmeting uit”
Frank Visscher VB Optimum
De resultaten op de energierekening zijn fors. „De besparing als direct gevolg van onze software en voorspellende algoritmes ligt tussen de 15 en 25 procent,” licht Visscher toe .„Komen we tijdens het doorlichten van de installatie via de digital twin fysieke fouten of inefficiënties tegen, dan moet de installateur die aanpassen. In dat samenspel tussen stakeholders, installateur en klant kan de totale besparing zelfs oplopen tot 35 à 40 procent.’’
Lees ook: Dit Nederlandse techbedrijf bouwt mini-datacenters zónder het stroomnet te belasten
Voorkom overinvestering: start met een digitale nulmeting
Voor facilitair managers en gebouweigenaren heeft Visscher tot slot een belangrijke tip, zeker wanneer zij overwegen om dure batterijsystemen aan te schaffen om netcongestie op te vangen. Visscher: ,,Mijn belangrijkste advies voor facilitair managers is: haal eerst je data op en voer een goede nulmeting uit. Met dezelfde techniek van de digital twin maken we een simulatie van wat echt nodig is.
Door de klimaatinstallatie eerst slimmer in te regelen, blijkt een geplande investering in een batterij soms helemaal niet nodig of volstaat een batterij met de helft van de capaciteit. Slimme software maakt het rendement hoger en zorgt dat je direct zuiniger bent, waardoor je in één dag een goed onderbouwde keuze kunt maken."
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
