Het idee van datacenters op zee ontstond op zee. Algemeen directeur Paul Kunneman van Project Enki is een fanatiek zeiler. Tijdens het varen viel het hem op dat veel windmolens stil stonden. Midden op zee, met prima wind, draaiden ze toch niet. Dat gegeven liet Kunneman niet los. Die observatie kwam samen met zijn achtergrond. Kunneman was jarenlang werkzaam in de digitale transformatie en kent daardoor de problematiek van datacenters als geen ander: de enorme honger naar stroom en de moeilijkheden om op land nog ergens te kunnen bouwen.
Het kwartje viel. Met aan de ene kant windenergie die wordt teruggeschroefd omdat het net vol is, dus energie die nooit wordt opgewekt. En anderzijds AI-bedrijven die staan te springen om stroom, maar nergens terechtkunnen. Met andere woorden: twee problemen die elkaars oplossing zijn, aldus Youp Overtoom, marketing director van Project Enki. „In plaats van stroom over een overbelast net naar een datacenter te duwen, breng je het datacenter naar de plek waar al stroom is. Geen van de onderdelen is nieuw. Offshore platforms, modulaire datacenters en koelen met zeewater: het bestaat allemaal al. Wat nieuw is, is de combinatie. En daar is Project Enki uit ontstaan.’’
Project Enki is ontwikkelaar en exploitant, vervolgt Overtoom. ,,We ontwerpen de datacenters, brengen de juiste partners samen, bouwen ze en verkopen de rekencapaciteit aan AI-bedrijven. We werken met de snelheid en ambitie van een startup, maar bouwen volgens de standaarden van serieuze infrastructuur. Soevereiniteit, duurzaamheid en snelheid, dat is Project Enki in een notendop.’’
Strategische krachtenbundeling
En zo vonden Project Enki en Vattenfall elkaar. Het initiatief bevindt zich in een strategische opstartfase. Portier: „We vinden datacenters op zee een interessant concept, vandaar de samenwerking. Maar er zitten veel stappen tussen een mooi concept en het realiseren van een project. We gaan nu samen onderzoeken of het lukt een levensvatbaar voorstel te realiseren.’’
De samenwerking richt zich op het slim integreren van bestaande technologieën. Project Enki ontwikkelt en exploiteert de datacenters, terwijl Vattenfall zorgt voor een langdurige levering van duurzaam opgewekte stroom.
Lees ook: Overvol stroomnet remt bedrijfsleven: Utrecht is een waarschuwing voor de rest van Nederland
Netcongestie omzeilen en natuurlijke koeling
Een van de bijzonderheden van dit project is volgens Portier het omzeilen van netcongestie. ,,Dankzij de directe aansluiting op het windpark is er geen probleem met netcongestie. De elektriciteit hoeft tenslotte niet via het net te worden getransporteerd, maar wordt direct bij de bron afgenomen.’’
Een ander voordeel is dat de servers worden gekoeld met zeewater, wat bespaart op het gebruik van drinkwater. Zeewater biedt een vrijwel onuitputtelijk koelmedium. Ook maakt de constante lage temperatuur van zeewater het mogelijk servers efficiënter te koelen, wat weer leidt tot een lager energieverbruik en minder CO2-uitstoot.
Bovendien wordt de productiviteit van een windpark op zee efficiënter benut, omdat curtailment- en transportverliezen worden beperkt. Tijdens het transport van elektriciteit gaat altijd een beetje stroom verloren. Hoe dichter je bij de bron zit, hoe minder je verliest. Windparken beperken soms hun productie. Dat gebeurt als er veel stroom wordt geproduceerd, bijvoorbeeld wanneer het hard waait en de zon ook nog eens uitbundig schijnt, en de energieprijs flink daalt of zelfs negatief wordt. Door vooraf contracten te sluiten over de afname van stroom kunnen de windparken ook in die periodes blijven produceren.
Compacte bouw voor gerichte AI-processen
Het is volgens de initiatiefnemers op dit moment nog lastig te zeggen hoe een datacenter op zee er fysiek uit komt te zien. Overtoom: ,,Mogelijk bouwen we een bestaande asset om. Dat heeft twee voordelen: het versnelt de ontwikkeling en het is een duurzame manier om met bestaande middelen om te gaan, in plaats van alles nieuw te bouwen. Wat we wel kunnen zeggen, is dat het er kleiner zal uitzien dan een datacenter op land. Dat komt doordat bouwen op zee nu eenmaal duurder is, waardoor compacter wordt gewerkt. Dat is niet per se een probleem: wij richten ons op de categorie AI-datacenters. En die zijn, voor hetzelfde aantal megawatts, al een stuk compacter dan een traditioneel datacenter. Dus het type dat wij bouwen, past goed bij een compacte opzet op zee.’’
De datacenters worden niet ingericht als traditionele cloudomgevingen, maar specifiek voor langdurige en zware rekenprocessen. Berekeningen voor AI kunnen in blokken worden opgedeeld. Op momenten dat er minder wind is, kunnen de taken worden afgeschaald of uitgesteld.
Toekomstvisie en locatiebepaling
Het is nog niet bekend op welke locatie het eerste AI-datacenter op zee wordt gebouwd, aldus Portier. ,,Vattenfall bezit verschillende windparken op zee. Elke locatie heeft zijn voor- en nadelen. Die liggen niet alleen op technisch, maar ook op commercieel vlak. De komende periode brengen we verschillende factoren in kaart en kijken we of er een geschikte locatie is.’’
Voor Vattenfall past dit initiatief in elk geval binnen de bredere strategie om het energiesysteem slimmer en meer geïntegreerd te maken. Door vraag en aanbod van duurzame energie beter op elkaar af te stemmen, bijvoorbeeld door energie direct op zee te gebruiken, ontstaat een efficiënter systeem met minder verspilling en minder afhankelijkheid van netcapaciteit.
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
