Begin december presenteerde Peter Wennink in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken zijn langverwachte rapport, een Nederlandse vertaling van het bekende Draghi-rapport dat in 2020 werd gepresenteerd om het concurrentievermogen van Europa te versterken.
In het rapport-Wennink werd duidelijk dat forse investeringen noodzakelijk zijn om de economie jaarlijks met 1,5 tot 2 procent te laten groeien en onze welvaart te behouden. Het zou gaan om investeringen tussen de 151 miljard en 187 miljard euro extra tot 2035 om problemen als stikstof, netcongestie en regeldruk op te lossen of te verminderen, maar ook om het vestigingsklimaat te verbeteren.
In het rapport wees de oud-ASML-topman de vier meest productieve en strategische sectoren aan die de economische motor moeten worden voor de toekomstige welvaart: kunstmatige intelligentie, veiligheid, biotech en klimaat.
Het merendeel van de aanbevelingen uit het rapport-Wennink is nu aangevuld met ruim 53 voorstellen voor grootschalige publiek-private samenwerkingen om het Nederlandse ecosysteem langs 10 sleuteltechnologieën te versterken en daarmee het verdienvermogen te verbeteren.
De Nationale Technologiestrategie
Inhakend op de aanbevelingen uit zowel het Draghirapport als Rapport-Wennink heeft de Kennis- en Innovatieagenda Sleuteltechnologieën (KIA ST) de regie gevoerd om samen met ruim 1.000 verschillende marktpartijen de 10 actieagenda’s op te stellen als uitwerking van de Nationale Technologiestrategie (NTS).
Peter Stolk, voorzitter van de KIA ST, vertelt over de totstandkoming van de actieagenda’s: „Er zijn een aantal factoren geweest die hebben bijgedragen aan het opstellen van deze strategie. Na het verschijnen van het Draghi-rapport heeft de overheid plannen opgesteld om het R&D-investeringsniveau te verhogen naar 3 procent van het brutobinnenlandsproduct. Daarnaast is het rapport-Wennink, opgesteld om de randvoorwaarden in kaart te brengen en concrete voorstellen te doen om het concurrentievermogen in Nederland te versterken.”
Kort na de lancering van de NTS in 2024, is de KIA ST gestart met het samenstellen van tien werkgroepen die de sectoren rond de tien belangrijke sleuteltechnologieën vertegenwoordigen vanuit het bedrijfsleven, kennisinstellingen en de overheid. Stolk: „De Nationale Technologiestrategie loopt eigenlijk parallel met de bevindingen uit het rapport-Wennink. Beide hebben het doel om het economische verdienvermogen en de strategische autonomie van Nederland te versterken. De NTS gaat hierbij echt om de technologische kant en over de stappen die nodig zijn om te kunnen excelleren in de voor Nederland belangrijke industriedomeinen. Daarom zijn de innovatieprogramma’s opgezet vanuit een bottom-upbenadering.”
Door te blijven investeren in technologie en innovatie worden we echt strijdbaar en competitief in de wereld
Peter Stolk Voorzitter KIA ST
Op basis van de gesprekken met hun achterban hebben de werkgroepen uit alle ecosystemen van de tien technologieën nu tien actieagenda’s opgesteld waarin ruim 53 innovatieprogramma’s worden aanbevolen om het verdienvermogen van Nederland de komende tien jaar te versterken. Het kostenplaatje? 14 miljard euro. Stolk: „Die 14 miljard euro is een inschatting die is gemaakt om de Nederlandse technologiegereedschapskist op orde te krijgen. Dit omvat publiek-private investeringen in de hele waardeketen, die deels al worden gevoed vanuit bestaande middelen en innovatie-instrumenten. Door te blijven investeren in technologie en innovatie worden we echt strijdbaar en competitief in de wereld, en een interessante samenwerkingspartner voor andere landen.”
Lees ook: Rapport-Wennink: ‘Moeilijke keuzes nodig om welvaart te behouden’
De 10 actieagenda’s
In totaal gaat het om tien overkoepelende actieagenda’s met ruim 53 voorstellen die de komende tien jaar de Nederlandse economie moeten versterken. De ambities die zijn opgesteld moeten ervoor zorgen dat technologische doorbraken mogelijk worden, ecosystemen worden versterkt en de strategische positie van Nederland vóór 2035 wordt verbeterd. „De werkgroepen bestonden uit alle stakeholders. Niet alleen de universiteiten, kennisinstellingen, belangenverenigingen of grote bedrijven, maar ook mkb, start-ups en scale-ups. De insteek is echt dat de innovatieprogramma’s zo breed mogelijk worden gedragen”, vertelt Stolk.
Tekst gaat verder onder de foto
De voorstellen uit de Nationale Technologiestrategie zijn onderverdeeld in tien sectoren: AI & Data, Biomolecular & Cell Technologies, Cybersecurity, Energy Materials, Imaging Technologies, Mechatronics & Optomechatronics, Optical System & Integrated Photonics, Process Technologies, Quantum Technologies en Semiconductor Technologies. Hieronder staan de belangrijkste voorstellen toegelicht.
Artificial Intelligence & Data (2,58 miljard euro)
Om de Nederlandse AI sector een flinke boost te geven stelt de Nationale Technologiestrategie dat er ruim 2,58 miljard euro moeten worden vrijgemaakt. Het grootste deel, 2 miljard euro, moet worden geïnvesteerd in het bouwen domein-specifieke foundationmodellen en het bouwen van een cloudinfrastructuur. GPT-NL krijgt 500 miljoen euro om een Europese LLM te ontwikkelen. En 80 miljoen euro wordt dan geïnvesteerd in de ontwikkeling van neuromorphic computing; chips die AI-processen energiezuiniger maken door berekeningen direct op de sensor uit te voeren.
Lees ook: ‘AI gaat banen creëren, niet vervangen’: vals optimisme bij juist Nvidia-CEO Jensen Huang?
Biomolecular & Cell Technologies (800 miljoen euro)
Biomoleculaire en celtechnologieën vallen onder de paraplu van biotechnologie. Het doel van deze technologieën is om gezonde en duurzame voeding te creëren. Nederland beschikt over een sterke kennisbasis in de biotech en om het proces te versnellen wordt er in vijf innovatieprogramma’s geïnvesteerd. ‘Organ-on-a-Chip’ (een technologie die het lichaam nabootst) en de ‘Breeding Accelerator’ (technologie om gewassen snel te verbouwen) moeten het grootste deel van de taart krijgen met respectievelijk 260 en 225 miljoen euro.
Cybersecurity Technologies (390 miljoen euro)
Om de digitale weerbaarheid in Nederland te verbeteren, adviseert de agenda om 390 miljoen euro te investeren in sectorale en regionale transities en de innovatieprogramma’s ‘Technologie en Methodologie’ en ‘Randvoorwaarden en Infrastructuur’.
Lees ook: Waarschuwingen en advies van experts: dit is wat een CEO moet weten over cybersecurity
Energy Materials (216 miljoen euro)
Om de Nederlandse positie in batterijen en elektrolysetechnologie te versterken is de ambitie uitgesproken om ruim 200 miljoen euro te investeren in de optimalisatie van de infrastructuur en verdere schaalvergroting.
Imaging Technologies (3,64 miljard euro)
De hoogste prioriteit in de Nationale Technologiestrategie is Imaging Technologies. Voorbeelden van beeldvormende technologie zijn: röntgenfoto’s en MRI’s. In de innovatieprogramma’s gaat het vooral om het verbeteren van de medische technologie die nu al bestaat.
Mechatronics and optomechatronics (463 miljoen euro)
De Nederlandse hightech-maakindustrie, de (opto-)mechatronica, moet worden versterkt door een investering van 463 miljoen euro. Het gaat onder meer naar het ontwikkelen van nieuwe methodes voor chipmachines, lasersatellietcommunicatie en het opschalen van het Nederlandse robotica-ecosysteem.
Lees ook: India zet megastap zet in chipproductie: ‘Wij kunnen als Nederland niet achterover leunen’
Optical Systems & Integrated Photonics (887 miljoen euro)
Communicatie, defensie, landbouw, energie, lithografie en quantumtechnologie: een hele reeks bedrijven krijgt te maken met optische systemen of fotonica. Door meer dan 1.000 bedrijven wordt er jaarlijks gemiddeld 40 miljard euro verdiend in Nederland, met een groei van 11,5 procent op jaarbasis. Door ruim 322 miljoen euro te investeren in R&D-projecten moet de sector worden versterkt.
Process Technologies (2,4 miljard euro)
Met de bouw van een duurzame koolstofhub in Noordwest-Europa wil Nederland de kans benutten om een van de randvoorwaarden te tackelen uit rapport-Wennink. Voor de bouw is 2 miljard euro vrijgemaakt en moet dit budget worden gebruikt om vervangingen te zoeken voor fossiele grondstoffen. Deze grondstoffen komen nu nog voornamelijk uit China.
Quantum Technologies (2 miljard euro)
Om een pionierspositie te krijgen en het verdienvermogen veilig te stellen is het actiepunt Quantum Technologies opgenomen in de agenda. Met een ‘Grand Challenge’ willen publieke en private partijen ruim 800 miljoen euro vrijmaken om op industriële schaal quantumcomputers te bouwen. Daarnaast wordt er 600 miljoen euro vrijgemaakt voor het bouwen van een quantumcommunicatienetwerk om Nederland te positioneren als wereldwijde koploper.
Lees ook: Nederlandse quantumsector klaar voor Europese koppositie: ‘We blinken uit in quantuminternet’
Semiconductor Technologies (890 miljoen euro)
Het laatste actiepunt betreft investeringen in de halfgeleiderindustrie. Nederland staat internationaal aangeschreven met chipmachinebouwers ASML en ASMI en chipbedrijven NXP, Nexperia en Besi. Door bijna 900 miljoen euro te investeren in geïntegreerd chipdesign, versterking van de toeleveringsketens en het optuigen van kennisinstellingen moet Nederland haar positie als koploper behouden.
Vervolgstappen
Hoewel de ambities door zowel marktpartijen als Vincent Karremans, demissionair minister van Economische Zaken, positief zijn ontvangen, hangt het besluit juist af van het komende kabinet. „Ik hoop en vertrouw erop dat de nieuwe coalitie inzet op de lange adem. De NTS is een soort voedingsbodem om het innovatie- en industriebeleid van Nederland te versterken en Nederland autonomer te maken en het economische verdienvermogen van de toekomst vorm te geven”, aldus Stolk.
In hoeverre de 14 miljard euro beschikbaar wordt gemaakt is daarom nog niet duidelijk. Wel is bekend dat de Nationale Technologiestrategie zowel door publiek- als privaat geld moet worden gefinancierd. Dat kan bijvoorbeeld door de verschillende groeifondsprogramma’s.
Tijdens de presentatie van de actieagenda’s werd duidelijk dat de politiek graag een grote rol ziet weggelegd voor private partijen. Minister Karremans vertelde daar over: „Omdat we als relatief klein land keuzes moeten maken en voortbouwen op onze sterktes, is het essentieel dat ook investeerders structureel aanhaken bij de innovatieprogramma’s uit deze actieagenda’s. Samen kunnen we de technologieën uit de Nationale Technologiestrategie succesvol naar de markt brengen, ons verdienvermogen vergroten en bijdragen aan de autonomie van Nederland en Europa.”
Met de Nationale Technologiestrategie is het fundament nu gelegd om de aanbevelingen uit het rapport Wennink te concretiseren. „De basis is gelegd, laten we het samen verder invullen en uitvoeren. Persoonlijk ben ik daar positief over gestemd. We moeten nu doorpakken, hebben geen tijd meer te verliezen”.
Lees ook: Europese landen hengelen naar Nederlandse topbedrijven, zegt de minister
Ontvang elke week - op maandag - het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in en maak kans op een Apple Watch!
