Ik zal maar gelijk met de deur in huis vallen: de 5-daagse werkweek houdt genderongelijkheid in stand (en innovatie tegen). Dat is mijn conclusie na bijna tien jaar bezig zijn met de optimale werkweek.
De oude Grieken vonden al dat mannen er waren voor het publieke leven en vrouwen er waren voor het private leven
Louis Goulmy
We hebben werk vooral gebaseerd op de man als kostwinner, een opvatting die al vele jaren teruggaat. De oude Grieken vonden al dat mannen er waren voor het publieke leven en vrouwen voor het private leven.
De historische wortels van de rolverdeling
De onderverdeling van werk kent ook een sterke religieuze basis: God was een man, een maker. Daarmee legde het geloof de basis voor de patriarchale samenleving.
Dit is onder andere de reden dat in rechts-conservatieve hoek de traditionele rolverdeling tussen mannen en vrouwen is ontstaan. Het is ook waar nu een deel van de manosfeer zijn opvattingen op baseert en waartegen veel vrouwen zich uitspreken.
Lees ook: Voltijdsbonus? Niet doen: het vergroot genderongelijkheid, vindt Louis Goulmy
Mannen waren er voor productiviteit en vrouwen voor reproductieve arbeid. Het was zelfs zo dat fabriekseigenaren tijdens de industrialisatie liever vrouwen en kinderen in dienst hadden dan mannen. Dit leidde tot grote werkloosheid onder mannen, wat weer zorgde voor het ontstaan van het luddisme. Mannen die tegen de opkomende technologie waren en machines sloopten.
Het was de primaire taak van de man om kostwinner te zijn en thuis de touwtjes in handen te hebben. De man als kostwinner zit er dus al behoorlijk lang in. Het is een samenleving die niet meer bestaat, maar toch blijken deze opvattingen over de rolverdeling hardnekkig. Vooral in een patriarchale samenleving, zoals ook de onze nog steeds is. Ook al vinden we onszelf geëmancipeerd.
Een collectieve illusie
Dat valt behoorlijk tegen: we zijn 15 plekken gedaald op de Global Gender Index. We staan op plek 43 wereldwijd, wat geen reden is om de vlag uit te hangen. De kloof (klinkt alsof het een natuurverschijnsel is, is het uiteraard niet) is met dit tempo pas over 122 jaar gedicht.
‘Vier op de tien vrouwen die de techsector hadden verlaten, zeiden dat ze zouden terugkeren onder de juiste voorwaarden, met name flexibele werkregelingen, hybride werken en een betere werk-privébalans’, is te lezen in dit artikel over vrouwen die de techsector verlaten.
Lees ook: Stop met 4 x 9: hoe zorg je voor een échte vierdaagse werkweek?
Wist je dat we in 2025 in Nederland de taken nog steeds vrij scheef verdeeld hebben? Hoewel het gros van de stellen werk en zorgtaken gelijk wil verdelen, gebeurt er bij de komst van kinderen iets bijzonders. Van die wens blijft maar weinig over. Slechts één op de tien stellen lukt het om die taken gelijkwaardig te verdelen.
Dit heeft deels te maken met de collectieve illusie: mensen gedragen zich conservatiever dan ze eigenlijk zijn.
‘Terwijl de nieuwe generatie moderne opvattingen heeft over de taakverdeling, denken ze dat hun generatiegenoten nog in meerderheid traditionele opvattingen hebben. Dit is belangrijk om te weten, want het kan verandering in de weg staan’, staat in dit artikel van De Correspondent.
Het flexibiliteitsstigma en het zoomplafond
Dit is mede waarom mannen harder worden gestraft als ze minder lang gaan werken (fatherhood penalty) niet te verwarren met de daddybonus (als een man vader wordt en fulltime blijft werken). Heejung Chung, onderzoeker aan het King’s Global Institute for Women’s Leadership en professor of Work and Employment bij King’s College London, heeft hierover een TED Talk gemaakt.
Het komt erop neer dat wanneer we thuiswerken vanwege zorgtaken, er sprake is van een flexibiliteitsstigma. Omwille van productiviteit zijn we minder hard, al worden over het algemeen mensen die thuiswerken negatiever beoordeeld dan mensen die op locatie werken en dus fysiek aanwezig zijn.
Dit wordt ook wel de proximity bias genoemd, in mijn boek: Echte mannen werken 4 dagen noem ik dat het: zoomplafond. In deze scan kom je erachter of en welke vooroordelen er nog bestaan binnen jullie organisatie over het thuiswerken.
De ‘mannennorm’ kost geld en expertise
Ik schrijf dit niet alleen omdat ik voorstander ben van gendergelijkheid (feminisme), want dat is ook goed voor mannen (feminisme is niet tegen mannen, maar voor vrouwen en kinderen). Maar ook omdat het maatschappelijk en economisch, hoe zeg ik dat netjes, oerdom is om deze genderongelijkheid in stand te houden.
De vraag is natuurlijk: hoe kunnen organisaties zich dan wel vooruitstrevender opstellen? En ervoor zorgen dat vrouwen blijven?
Zolang we de ‘mannennorm’ niet aanpakken blijft de ideale werkersnorm bestaan
Louis Goulmy
Ik zal u een korte anekdote vertellen: vorig jaar was ik als spreker uitgenodigd op een event voor vrouwen in de techniek. Daar vertelde een manager (v) dat een kandidaat (m) niet was aangenomen omdat hij niet aan de eisen voldeed: namelijk niet vijf dagen willen werken. Het lag niet aan zijn kwalificaties, maar aan de norm binnen de organisatie.
Op dat moment kan je strijden voor wat je wilt voor meer gendergelijkheid, maar zolang we de ‘mannennorm’ niet aanpakken blijft de ideale werkersnorm bestaan. Dat zorgt niet alleen voor hoger verzuim onder vrouwen, vooral in de leeftijd van 25 tot 45 jaar, maar ook voor verloop. En verloop is enorm kostbaar. Er gaat bedrijfsspecifieke kennis verloren die zo belangrijk is voor de productiviteit van de organisatie.
Lees ook: Minder verloop, verzuim én genderongelijkheid: de voordelen van de 4-daagse werkweek
Met elk vertrek gaat waardevolle, bedrijfsspecifieke kennis verloren. Uit onderzoek blijkt dat de duur van het dienstverband (tenure) veel meer effect heeft op het resultaat (performance) dan leeftijd en zeker gender. Economisch is het dan ook oerdom om werk niet aan te passen aan mensen met zorgtaken.
‘We verliezen vrouwen uit de cyberbeveiliging precies op het moment dat hun expertise het meest waardevol wordt’, opnieuw uit het artikel over vrouwen die de techsector verlaten.
Tijd voor werktijdverkorting
De 5-daagse werkweek en de 8-urige werkdag zijn inmiddels honderd jaar oud. Het kost ons financieel en sociaal enorm veel. Toch zijn er nog veel economen (voornamelijk mannen) die ageren tegen de 4-daagse werkweek. Ze zijn de hoeders van het patriarchaat, de gatekeepers van het systeem. Hoog tijd dat we de komende jaren inzetten op een 4-daagse werkweek met behoud van salaris. Geen salariseisen, maar werktijdverkorting.
Vrouwen krijgen met een 4-daagse werkweek tegen 100 procent salaris vaker geld erbij, terwijl mannen vaker vrije tijd terugkrijgen. Daarmee dichten we niet alleen de genderkloof, maar ook de loon- en pensioenkloof.
‘De economie’ maakt het echt niet uit dat sommige vormen van arbeid wat duurder worden; het is naast een prikkel om te innoveren waarschijnlijk ook zo dat vooral mannen niet meer kunnen leunen op het onbetaalde werk dat doorgaans vrouwen dag in dag uit doen. En daar gaan ‘mannen’ dan meer voor gaan betalen. Dat drankje/diner die de (traditionele) man tijdens de eerste date betaalt is dan vooral een sigaar uit eigen doos.
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
