HR

Bedrijven verkiezen AI boven jongeren en krijgen een probleem: ‘Wie wordt straks senior?’

De komende jaren gaan veel werkenden met pensioen, maar waar zijn de starters die de gaten kunnen opvullen?
De komende jaren gaan veel werkenden met pensioen, maar waar zijn de starters die de gaten kunnen opvullen?Getty Images/Tetra images RF/AD
Leestijd 4 minuten •

„Op het moment dat jij met je auto tegen een paaltje rijdt en je dient een claim in bij de verzekeringsmaatschappij, gaat die melding volledig automatisch door het systeem heen: er komt geen mens meer aan te pas”, zegt Jelle Bultsma, topman van detacheerder en talentontwikkelaar The Perfect Start (TPS), op AD.nl.

Bultsma kent de arbeidsmarkt op zijn duimpje: jarenlang zat hij in het management van uitzendorganisatie Randstad en was ceo van uitzendbureau Olympia. De manier waarop we werken verandert in rap tempo, ziet hij. „Inmiddels eet AI banen op die juist voor starters zijn en dat is zorgwekkend.”

Marktonderzoeker Intelligence Group schetst in een rapport over AI en de arbeidsmarkt dat bij bedrijven die actief inzetten op AI de instroom van jonge medewerkers (22 tot 25 jaar) met 20 procent is gedaald ten opzichte van 2022. Terwijl de werkgelegenheid in diezelfde beroepen voor medewerkers van 30 jaar en ouder juist groeide.

CBS-cijfers laten zien dat er momenteel sprake is van een stijgende werkloosheid onder jongeren. De afgelopen vier jaar schommelde het percentage werkloze jongeren (15 tot 25 jaar) tussen de 6,9 en 9,0 procent. CBS zegt dat de ontwikkelingen op het gebied van AI daar niet direct de oorzaak van zijn.

Een recent rapport van werkgeversvereniging AWVN laat zien dat de meerderheid van de werkgevers geen startersbanen door AI ziet verdwijnen, maar dat wijt aan een gebrek aan ruimte vanwege de hoge werkdruk.

„Ze hebben geen tijd om starters te begeleiden en nemen liever iemand aan met een paar jaar ervaring die direct aan de slag kan’’, zegt woordvoerder Jannes van der Velde. „Maar ja, zo krijgen jongeren geen gelegenheid om ervaring op te doen.”

Gestuurd door kwartaalcijfers

Ondertussen gaat een groeiende groep werknemers de komende jaren met pensioen. Vorig jaar waren dat er ruim 100.000, blijkt uit cijfers van het CBS. Dat worden er naar verwachting ieder jaar meer.

In 2025 waren er voor elke 65-jarige nog vier mensen in de werkzame leeftijd. De komende jaren staat er slechts één persoon in de werkzame leeftijd tegenover een 65-jarige, verwacht het CBS op basis van de bevolkingsprognose.

Bedrijven zijn gewend aan een continue stroom van jong talent, om zo de uitstroom aan de achterkant te kunnen opvangen. Die manager zal toch ooit vervangen moeten worden. Maar nu lijkt die instroom te stokken.

Zelf veroorzaakt

En dat probleem hebben veel organisaties toch echt zelf veroorzaakt, zegt Bultsma. „We zijn onlangs bij een grote verzekeraar op bezoek geweest die anderhalf jaar geleden is gestopt met het inhuren van jonge mensen, omdat de technologie dat werk kon overnemen.”

„Daar zijn ze op teruggekomen. Zij zeggen nu: we moeten iets bedenken, want we hebben die instroom nodig. Het is in feite de levensader van je bedrijf.”

Het probleem is volgens Bultsma dat veel organisaties, en zeker beursgenoteerde bedrijven, vooral naar de korte termijn kijken. Als je als bedrijf betere kwartaalcijfers creëert door starters te vervangen door AI, dan is de keuze snel gemaakt.

“Je moet hoe dan ook nieuwe mensen laten instromen, dat geldt voor alle bedrijven”

Jannes van der Velde AWVN

Van der Velde zegt dat werkgevers op dit moment eigenlijk geen andere keuze hebben dan zich met het hier en nu bezig te houden. „Er liggen grote stapels orders en opdrachten die af moeten. Het is heel begrijpelijk dat je onder druk de lange termijn uit het oog verliest, maar of dat verstandig is, is een tweede.”

Want wil je over een paar jaar niet zonder ervaren werknemers zitten, dan zul je als werkgever toch iets moeten doen, zegt Van der Velde. „Je moet hoe dan ook nieuwe mensen laten instromen; dat geldt voor alle bedrijven, zeker als je een wat oudere populatie hebt. Je hebt die nieuwe aanwas nodig.’’

Jong talent van grote waarde

Dat starters er minder makkelijk tussenkomen, is niet alleen slecht nieuws voor de werkgever: net afgestudeerden krijgen zo geen kans om ervaring op te doen op de arbeidsmarkt. Oscar van Mourik, gedragswetenschapper bij Randstad Groep Nederland, herkent de signalen.

Daarnaast ziet hij dat starters twijfelen aan hun relevantie. „Uit ons onderzoek blijkt dat ongeveer een derde van de jongeren het idee heeft dat hun vaardigheden sneller dan ooit waarde verliezen door de komst van AI.”

Volgens Van Mourik vragen jongeren die nu studeren zich af of het nog wel zin heeft om zich te laten opleiden in een bepaald vak, omdat vaardigheden nu zo snel verouderen.

“Als je die junioren nu niet aan weet te nemen, heb je straks ook niemand voor seniorfuncties”

Oscar van Mourik Randstad Group Nederland

De gedragswetenschapper vindt dat werkgevers aan zet zijn. Nu veel taken kunnen worden overgenomen door machines, is het volgens hem zaak om te kijken waar de mens niet vervangen kan worden, zodat jongeren zien dat ze wel een toekomst hebben.

„Denk bijvoorbeeld aan het beoordelen van AI-output, organisatiebewustzijn, kritisch denkvermogen en analytisch denken.”

„Haal die jonge talenten in huis”, adviseert Bultsma aan werkgevers, „ook al heb je vanwege AI niet meteen voldoende werk voor hen. Want als ze eenmaal binnen zijn, worden ze van grote waarde voor je bedrijf.” Van Mourik zegt: „Als je die junioren nu niet aan weet te nemen, heb je straks ook niemand voor seniorfuncties.”

Delen: