Freeke Heijman in de Tech30: internationale aanjager van de ambitieuze Nederlandse quantumstrategie
Als ambtenaar bij Economische Zaken plaatste Freeke Heijman het woord ‘quantumtechnologie’ op de politieke agenda. Dat was in 2013. Nog maar heel weinig mensen wisten op dat moment wat het woord precies betekende. Dertien jaar later is quantum een speerpunt van het kabinet. De jury voegt haar toe aan de BusinessWise Tech30.
Op 5 oktober presenteerde het kabinet een rijksbrede quantumstrategie. In 2035 moet ons land vooroplopen bij de ontwikkeling van deze krachtige nieuwe technologie. Als speciaal adviseur van de minister van Economische Zaken en Klimaat legde Heijman een belangrijk deel van het fundament voor deze ambitieuze strategie.
De carrière van Freeke Heijman
Freeke Heijman (1975) studeerde in 1999 af in beleidsanalyse en systeemkunde aan de TU Delft. Na een korte periode bij KPN Research werkte ze ruim tien jaar bij Economische Zaken, onder meer als hoofd innovatiestrategie. Vanaf 2013 was quantum haar terrein. Ze fungeerde als verbindingsofficier tussen het ministerie en QuTech, het quantuminstituut van de TU Delft en TNO. Later werd ze daar ook directeur strategie.
In 2020 richtte ze met Ronald Hanson en Jesse Robbers Quantum Delta NL op. Dat programma haalde 615 miljoen euro binnen uit het Nationaal Groeifonds. In juli 2024 vertrok ze. Haar passie ligt in het opzetten van nieuwe initiatieven, schreef ze bij haar afscheid. En die fase was voltooid. Tegenwoordig werkt ze vooral op Europees niveau.
BusinessWise presenteert de Tech30, de 30 belangrijkste techprofessionals van Nederland. Het zijn de verbinders en visionairs die talent, kapitaal en wetenschap aan elkaar knopen en onze techsector laten versnellen.
Gedurende de maand oktober presenteren we dagelijks een nieuwe naam van de lijst op én onze website én op LinkedIn.
Namens de Delftse scale-up Qblox, waar ze adviseert over overheidszaken, is ze vicevoorzitter van het European Quantum Industry Consortium. Ook adviseert ze de Europese supercomputerorganisatie EuroHPC over quantum, en coördineert ze het bedrijfsleven in het Frans-Nederlandse Innovatiepact. In 2025 werd ze opgenomen in de Quantum 100 van het VN-Jaar van de Quantumwetenschap.
Quantumtechnologie voor de hele maatschappij
Heijman is in de eerste plaats een bouwer. Ze bouwde niet één organisatie, maar een heel ecosysteem. Rond Quantum Delta NL ontstonden twee Houses of Quantum, een quantumnetwerk van 25 kilometer tussen Den Haag en Delft, en drie testfaciliteiten voor quantumsensoren. Met QDNL Participations kwam er een fonds van 15 miljoen euro voor quantumstart-ups.
„Het fonds is hard nodig,” zei ze bij de lancering, „omdat het in Nederland nog steeds moeilijk is om investeerders te vinden met een langetermijnhorizon en kennis van de markt.”
Ze dacht ook verder dan de technologie alleen. Onder haar leiding kwam er een Centre for Quantum and Society. Dat onderzoekt wat quantum betekent voor de samenleving, van veiligheid tot ethiek.
Het resultaat mag er zijn. Volgens de Algemene Rekenkamer is het netwerk rond Quantum Delta NL ‘bloeiend’. Het aantal quantumbanen groeide van 500 in 2021 naar 800 in 2024. De nieuwe strategie noemt Delft zelfs het grootste quantumcluster van Europa. En het kabinet wil via het NADI als eerste afnemer van Nederlandse quantumtechnologie optreden.
Quantumchips van lab naar fab
Haar boodschap is helder: onderzoek alleen is niet genoeg. „Van lab naar fab moeten we echt een tandje bijzetten,” zei ze deze zomer. Nederland moet volgens haar stoppen met papers schrijven en de muren tussen lab en industrie weghalen.
Die strijd voert ze nu ook in Brussel. Als vicevoorzitter van het Europese quantumconsortium zet ze zich in voor een eigen Europese quantumindustrie. Het consortium bekritiseerde in september de nieuwe Europese Chips Act.
Die biedt volgens het consortium geen instrument om quantumchips daadwerkelijk te produceren. Voor Heijman draait het uiteindelijk om uitvoering. Welke budgetten komen er concreet om echte Europese kampioenen te bouwen?
Haar internationale gezag bouwde ze in de loop der jaren op. Vier jaar lang was ze medevoorzitter van de Global Future Council on Quantum Computing van het World Economic Forum. Voor de NAVO ontwikkelde haar team een instrument om kwetsbaarheden in quantumtoeleveringsketens in kaart te brengen. En in het buitenland geldt ze als voorbeeld. Bij haar afscheid van Quantum Delta NL noemden collega’s haar ‘een inspiratie voor velen’.
Het oordeel van de jury
Farshida Zafar, directeur van het Erasmus Centre for Entrepreneurship:
„Freeke stond achter de 600 miljoen euro uit het Groeifonds. Wat heel belangrijk is in ecosystemen: als een ecosysteem om één persoon draait en die persoon gaat weg, dan stort het regelmatig in. Freeke heeft een ecosysteem gebouwd dat ook zonder haar door kan. Dat betekent dat je over je eigen ego heen kunt stappen, en dat je meer ruimte maakt aan de tafel waar het geld wordt verdeeld. Dat is waar we meer van nodig hebben: mensen die hun werk niet vooral doen om hun eigen bv’tje te boosten, maar voor de bredere welvaart. Ze heeft iets duurzaams neergezet en Nederland daarmee echt gepositioneerd. Er zijn weinig mensen die dat op die manier kunnen, of willen.”
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
