Willem Jonker in de Tech30: verbinder en versneller van het Nederlandse AI-ecosysteem
Met de komst van de eerste Nederlandse AI-fabriek en een investeringsagenda van 5 miljard euro bouwt Willem Jonker aan een soeverein AI-ecosysteem. Als boegbeeld van AIC4NL verbindt hij overheid, wetenschap en bedrijfsleven om de Nederlandse concurrentiepositie te versterken. De jury voegt hem daarom toe aan de BusinessWise Tech30.
De carrière van Willem Jonker
Begin 2028 moet in Groningen de eerste Nederlandse AI-fabriek op volle kracht draaien. Deze ‘fabriek’ combineert een supercomputer met een expertisecentrum. Startups, bedrijven, onderzoekers en overheden krijgen er ondersteuning bij het ontwikkelen en toepassen van AI, met toegang tot rekenkracht en gespecialiseerde kennis.
Willem Jonker is een van de founding fathers. Als je je serieus als vakman wilt ontwikkelen, moet je gereedschap niet lenen, motiveert Jonker het belang van het op 200 miljoen euro begrote project.
BusinessWise presenteert de Tech30, de 30 belangrijkste techprofessionals van Nederland. Het zijn de verbinders en visionairs die talent, kapitaal en wetenschap aan elkaar knopen en onze techsector laten versnellen.
Gedurende de maand oktober presenteren we dagelijks een nieuwe naam van de lijst op én onze website én op LinkedIn.
Jonker werkt al veertig jaar aan kunstmatige intelligentie. Hij studeerde wiskunde en informatica in Groningen en promoveerde begin jaren negentig op AI. Daarna deed hij onderzoek bij KPN Research en bij een Europees onderzoekscentrum in München. Bij Philips Research werd hij vicepresident. In 2010 vertrok hij naar Brussel. Daar bouwde hij als CEO EIT ICT Labs uit tot EIT Digital, het Europese netwerk voor digitale innovatie en ondernemerschap. Twaalf jaar lang verbond hij er universiteiten, bedrijven en startups in heel Europa.
Terug in Nederland werd hij in 2022 voorzitter van AiINed, het AI-programma van 204,5 miljoen euro uit het Nationaal Groeifonds. Sinds januari 2025 leidt hij AIC4NL, dat ontstond uit een fusie van AiNed en de Nederlandse AI Coalitie. Daarnaast is hij deeltijdhoogleraar aan de Universiteit Twente.
In het hart van dé Nederlandse AI-coalitie
AIC4NL is geen gewone organisatie. Het is een coalitie van ruim vierhonderd deelnemers uit bedrijfsleven, wetenschap en overheid. Jonker brengt daarin ministeries, bedrijven, kennisinstellingen en de zeven regionale AI-hubs samen.
Die aanpak levert concrete resultaten op. De AI-fabriek wordt gefinancierd door de EU, het Rijk en het Groningse programma Nij Begun. In september werd bekend dat de supercomputer in het datacenter van Eurofiber op de Zernike Campus komt. Het bijbehorende expertisecentrum krijgt een plek in de voormalige tabaksfabriek Niemeyer in Groningen.
Vorige week meldde het Amsterdamse AI-cloudbedrijf Nebius zich als eerste klant. In de begroting voor 2027 reserveert het kabinet 120 miljoen euro voor Nederlandse deelname aan IPCEI-AI, een groot Europees AI-programma. AIC4NL adviseerde het ministerie daarover.
Ook jonge AI-bedrijven helpt AIC4NL verder. Met het programma Breaking Barriers ondersteunt de coalitie AI-startups, onder meer samen met Octrooicentrum Nederland. En in september dacht AIC4NL mee in de ministeriële taskforce over het toekomstige verdienvermogen met AI.
AI-gedreven agendasetting voor optimale soevereiniteit
Jonker vindt dat Nederland een eigen koers moet varen. Niet door Big Tech na te doen, maar met wat hij AI Fair Tech noemt. „Toepassingen moeten vanaf dag één voldoen aan Europese regels voor privacy, eigendom, beveiliging en transparantie,” stelt hij. „En gevoelige data blijft gewoon binnen Nederland.”
Een dogmaticus is Jonker niet. „Er is geen 100 procent soevereiniteit, net zoals er geen 100 procent cybersecurity is,” zei hij dit voorjaar op het Nederlands AI Congres. „Maar we moeten kritisch kijken naar onze afhankelijkheid van dominante partijen buiten Europa.”
In november 2025 zette hij het debat op scherp met een investeringsagenda van 5 miljard euro in vijf jaar. Het grootste deel daarvan moet van bedrijven komen. AI-hoogleraar Tom Heskes van de Radboud Universiteit noemde het plan ‘bescheidener en realistischer’ dan andere AI-rapporten.
Het oordeel van de jury
Jessica Peters-Hondelink, directeur-bestuurder Amsterdam Economic Board:
„Nederland heeft geen gebrek aan AI-talent of AI-initiatieven. Het probleem was jarenlang dat ze langs elkaar heen werkten. Willem Jonker heeft daar iets aan gedaan. Als bestuursvoorzitter bracht hij begin 2025 de Nederlandse AI Coalitie en het AI-programma AiNed samen in één organisatie, met één visie en één strategie. Precies wat dit versnipperde landschap nodig had. Via zeven regionale AI-hubs en nationale werkgroepen laat hij regio’s, sectoren, bedrijven en kennisinstellingen elkaar versterken in plaats van beconcurreren.”
„Ik zou graag zien dat we in Nederland meer gaan samenwerken op het gebied van AI. In Amsterdam zien we al hoe effectief dat is. Doordat techbedrijven, startups en scale-ups elkaar direct weten te vinden, ontstaat een zeer productieve, inspirerende kruisbestuiving. Wij leggen daarbij nu ook steeds vaker en nadrukkelijker de verbinding met techcorridor Eindhoven. Met AIC4NL helpt Jonker het hele Nederlandse AI-ecosysteem bij elkaar te brengen. Daar gaan we de komende jaren absoluut de vruchten van plukken. Ook daarom plaatsen wij Jonker nu op het Tech30-podium.”
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
