‘Goed leiderschap begint bij liefde’: Hoe directeur Laura Bon (ICM) dit dagelijks toepast

‘De zeven eigenschappen van effectief leiderschap’ (1989) van Stephen Covey is met meer dan 40 miljoen verkochte exemplaren een van de meest invloedrijke managementboeken ooit. Covey pleit voor leiderschap van binnenuit: van persoonlijke onafhankelijkheid naar wederzijdse afhankelijkheid.

Geen snelle trucjes, maar werken aan je karakter. Het boek is een klassieker, maar hoe past de leider van nu deze principes toe in een wereld die sneller, complexer en veeleisender is dan dertig jaar geleden? In de interviewreeks voor BusinessWise spreekt Cor Hospes topleiders over hoe zij The 7 Habits leven. Deze keer: Laura Bon, directeur ICM opleidingen en trainingen.

„Een boek gaat je niet leren wat je moet doen. Het is geen handleiding die je stap voor stap moet volgen. Uiteindelijk bepaal je zelf wat bij je past. Het is niet zo dat je die zeven eigenschappen zomaar in je hoofd kunt stampen en klaar. Misschien denk je dan: ‘Hé, dit past bij mij. Dit minder. En dit doe ik liever op mijn eigen manier.”

Het boek hoort bij jullie leiderschapscursussen.

„Niet standaard, maar het is wel een boek waar je niet omheen wilt.”

Want?

Wat ik waardevol aan het boek vind, zeker door de opbouw, is dat het je steeds weer terugbrengt naar de kern: waar ben ik van, wat is voor mij belangrijk, hoe wil ik omgaan met de mensen met wie ik werk en hoe wil ik mijn leiderschap vormgeven. In plaats van dat je leert taken vooral hoofdelijk uit te voeren.”

„Het boek brengt mij in contact met wie ik ben en wil zijn, en hoe ik als leider wil zijn. Dat is voor mij ook de oproep van Covey: vertrouw op jezelf, geef op je eigen manier richting aan je leiderschap, en kom als leider vooral zelf tevoorschijn. Als mens.”

Lees ook: Waarom sales director Franka Kunst zweert bij Covey: ‘Als je relatie in evenwicht is, heb je meer credits dan je denkt’

Leiding geven met je onderbuik

Bon geeft leiding met haar hart en buik, vertelt zij. Haar intuïtie is haar kompas. „Natuurlijk neem je als leider veel beslissingen met je hoofd, dat moet ook. Maar dat lukt mij niet zonder mijn intuïtie.” Soms merkt ze dat iets schuurt. „Dan voel ik een soort onrust in mijn lijf. Dat is voor mij vaak een signaal om nog eens goed te kijken: wat speelt hier eigenlijk echt?”

Als dat gebeurt, probeert ze eerst te begrijpen wat er aan de hand is. Maar ze weet ook dat het helpt om juist haar gevoel te delen. „Dan zeg ik bijvoorbeeld aan de start van een overleg: voor we beginnen wil ik iets bij jullie checken. Ik heb het gevoel dat we niet het juiste bespreken. Ik ben benieuwd of jullie dat herkennen.”

Het menselijke aspect staat voorop

Veel leidinggevenden denken vooral in resultaten. In doelen, cijfers en oplossingen. Belangrijk zeker. „Voor mij gaat leiderschap daarnaast echt over contact. Ben je in staat om contact te maken met jezelf en de ander? Iemand zien en horen, en jezelf ook laten zien, met je kwetsbaarheid? Lukt het je om aandacht te geven aan dingen die mensen niet altijd hardop zeggen, maar wel ervaren? Hoe functioneert het systeem en hoe worden mensen daarin wel of niet gezien of gehoord? Dat kun jij als leider niet allemaal oplossen. Maar gevoelens blootleggen en aankaarten, ja, dat wel.”

Bon zet de mens vóór de functie. Zij geeft leiding aan mensen, niet aan functies, benadrukt zij. Als die doen wat hen het diepste drijft, en zij ze daartoe kan uitnodigen en aanmoedigen, heeft zij goud in handen. „Ik moet zorgen voor een goede basis. Een bedding van vertrouwen waarop iemand tevoorschijn mag komen. Dat begint met de ander te zien, en dat vraagt van mij dat ik daar de rust voor heb en de tijd voor neem. Niet altijd makkelijk, met een volle agenda en de complexiteit van het werk. Maar oh zo essentieel.”

Natuurlijk, zij heeft met anderen zakelijk een bedrijf te runnen. Maar voorop staat het menselijke aspect: „Wat hebben we te doen met elkaar, hoe doen we dat en klopt dat?” Ontwijk gesprekken daarover niet, ook niet als het ongemakkelijk voelt. „Uiteindelijk draait het om de relatie. Over de lijn van de relatie kun je alles. Als dat goed zit, kom je er altijd samen weer uit. Ook als je het oneens bent en het schuurt.”

Dit klinkt als de ‘emotionele bankrekening’ van Covey. Wederzijds investeren in vertrouwen en oprechtheid waardoor je tegen een stootje kunt.

„Er is in leiderschap echt meer oprechtheid nodig, en ja, hoe kun je oprecht zijn zonder liefde? Dat is voor mij de basis van wat ik doe. Mensen voelen het feilloos aan als dat ontbreekt. Alhoewel ze daarvoor misschien een ander woord gebruiken.”

Gebruik jij dat woord liefde ook?

„Ik vind het geen probleem om dat woord te gebruiken. Maar voor mij is het net zo’n woord als inspirerend. Dat kan je wel van jezelf vinden, maar het is aan de ander om dat te bepalen. Ik kan die liefde wel voelen, maar dat zegt niet automatisch dat die ander dat ook in ons contact ervaart.”

Lees ook: Bastiaan Janssen (De Complementair Groep) over de lessen van Covey: ‘Zonder ego kun je geen leider zijn’

Maar je betrokkenheid is enorm

„Mijn bevlogenheid voor deze organisatie, voor wat wij doen, voor wie we zijn en voor wie we dat doen, ja, ik kan dat alleen maar liefde noemen. Al bel je mij uit bed, ik zou dat oprecht prima vinden. Ik voel me geen leider tot vijf uur. Ik voel me verantwoordelijk voor dit bedrijf en alle mensen die er werken op een manier zoals ik ook liefde voel voor mijn omgeving.”

Hoe gaat het met de zelfliefde?

„Dat blijft wel een aandachtspunt. Mijn toewijding zit dat soms in de weg. Als iemand tegen mij zegt: ‘Lau, kun je morgen met me meedenken?’ Dan denk ik: natuurlijk. Ook al weet ik dat mijn agenda eigenlijk al vol zit. Maar toch: plan maar wat in. Omdat ik het zo mooi vind om samen met anderen aan dit bedrijf te bouwen. Ik vind het dan lastig om nee te zeggen.”

Hoe houd jij in al die betrokkenheid je eigen zaag scherp?

„Dat is voor mij misschien wel de meest uitdagende eigenschap uit het boek. Ik heb een hart en een buik die mij goed richting geven. Maar ook een hoofd met overtuigingen. Ik wil beschikbaar zijn, iets toevoegen, er zijn als iemand me nodig heeft. Overtuigingen die ik ergens in mijn leven heb opgepikt, en soms het belang van de ander voor mijn eigen belang kunnen zetten. Dat is een precair gebied. Kies ik in alles wat ik te doen heb, ook vaak genoeg voor wat ik zelf nodig heb? Daar heb ik nog wat te leren.”

Wat doe je als je dat merkt?

„Ik zing graag op de fiets, op weg naar huis. Dat is mijn manier om alles even helemaal los te laten. Mensen die ik voorbijfiets, zien me toch maar twee seconden. Wat ook helpt: mijn gedachten de vrije loop laten bij iemand. Gewoon een half uurtje delen wat me bezighoudt. Op die manier kom ik weer in contact met mijn eigen gevoel en weet ik weer wat ik te doen heb.”

„Ik heb in dat geval niet eens advies nodig van de ander. Gelukkig heb ik een paar mensen bij wie dat altijd kan. Dan zeg ik: zet me maar even op de speaker en ga ondertussen gerust door met wat je aan het doen bent. Ze weten hoe dat bij mij gaat.’

Maar een beetje meer zelfliefde op zijn tijd?

„Ik weet het. Goed leiderschap begint bij liefde voor jezelf en de mensen om je heen. Dat werkt in de praktijk soms anders. Je hebt ook beslissingen te nemen die weinig over liefde gaan. Liefde alleen is niet genoeg; daar hoort ook daadkracht bij. Die twee houden elkaar in balans en zorgen ervoor dat ik het juiste doe. Voor mijzelf en de ander, waarbij de laatste soms net iets meer voorgaat dan ikzelf.”

Lees ook: De 7 van Covey van hoofd recruitment NS Claudia Zwitser: ‘Je moet vertragen om te kunnen versnellen’

Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in: