Klaas Knot wil de ECB leiden, maar zijn strenge imago zit hem dwars: ‘Hij is geen man van de ordinaire machtspolitiek’
Klaas Knot is officieel de Nederlandse kandidaat voor het presidentschap van de Europese Centrale Bank (ECB). Maar wie is deze man, die hartstochtelijk fan is van The Rolling Stones en vecht tegen zijn strenge imago? „Dat beeld zit hem dwars”, weet zijn promotor Jakob de Haan. „Maar als iemand dit kan, dan is het Klaas.”
Voor hoogleraar De Haan was het al snel duidelijk toen Klaas Knot in de jaren 80 onder zijn hoede kwam aan de Rijksuniversiteit Groningen. „Hij denkt onvoorstelbaar snel en is in no-time in staat ingewikkelde dingen tot zich te nemen.”
Eigenlijk is er, lacht hij, een groot academicus verloren gegaan aan Klaas Knot. „Daar had hij alles voor in huis. Hij is technisch zeer begaafd, hij behoorde duidelijk tot de bovenlaag. Maar Klaas was sterk geïnteresseerd in beleidsvragen.”
Knot promoveerde, schreef zijn proefschrift en vertrok naar De Nederlandsche Bank (DNB). Tijdens een detachering bij het Internationaal Monetair Fonds (IMF) haalde DNB hem terug, omdat daar een monsterklus wachtte: de fusie met de Pensioen- en Verzekeringskamer. Er was sprake van grote cultuurverschillen. Knot bracht het tot een goed einde. De Haan: „Dit was geen kleine operatie, maar Klaas is in staat ingewikkelde processen in goede banen te leiden. Hij probeerde altijd naar consensus te streven.”
‘Maakt van zijn hart geen moordkuil’
De hoogleraar kan het weten, want hij maakte Knot ook mee als baas toen hij zelf bij DNB aan de slag ging, waar de leerling intussen meester was geworden. „Als baas geeft hij mensen veel ruimte om met afwijkende inzichten te komen. Dat is ook bij de ECB een belangrijke eigenschap. Moeten we die rente nu wel of niet verhogen? Het is een heel open persoon die van zijn hart geen moordkuil maakt. En als hem iets dwarszit, dan spreekt hij dat uit.”
Liefst met een grapje op zijn tijd. „Oh zéker! Hij heeft een geweldig gevoel voor humor en een goede vorm van zelfspot.” Daarbij is Knot hartstochtelijk fan van The Rolling Stones. Sinds 1990 sloeg hij geen tournee over.
Zuid ziet hem als strenge bankier
Eén ding speelt hem parten nu hij in de race is voor het presidentschap van de ECB. De Spanjaard Pablo Hernández de Cos is zijn belangrijkste tegenstrever. De zuidelijke landen zetten de Nederlander graag neer als een te strenge bankier. In monetaire woorden: als een havik.
Dat komt door een akkefietje uit 2019. Knot was destijds president van DNB en de Italiaan Mario Draghi was de baas van de ECB. De inflatie in de eurozone was hardnekkig laag en er dreigde deflatie. Draghi besloot tot een omvangrijk opkoopprogramma van obligaties en een verdere renteverlaging. Knot was tegen dat besluit. Hij nam er publiekelijk afstand van, een zeer ongebruikelijke stap.
‘Klaas maakte zich daar boos over’
,,Klaas was destijds vooral boos over de manier waarop Draghi dat besluit had genomen: die telde simpelweg de meerderheid van de stemmen en was niet eerst uit op consensus. Dáár maakte Klaas zich boos over. Hij was heel erg gefrustreerd over die manier van besluitvorming.”
De Haan vindt het voorval vóór hem pleiten. „Het laat zien dat Klaas altijd uit is op overeenstemming. Hij is geen man van de ordinaire machtspolitiek, daar heeft hij zelfs een grondige hekel aan.”
Knot publiceerde in oktober op eigen initiatief een beleidsstudie bij het gerenommeerde Peterson Institute for International Economics over zijn veertienjarige lidmaatschap van de raad van bestuur van de ECB. Zijn boodschap: hij is geen havik, maar een pragmaticus die flexibel kan inspelen op buitengewone economische gebeurtenissen. „Hij vindt het niet juist dat dit voorval hem telkens wordt nagedragen. Dat zit hem dwars.”
Lees ook: Klaas Knot officieel voorgedragen als nieuwe ECB-president: ‘Nuchtere, scherpe collega’
‘Hij wil dit graag’
Half december weten we of hij inderdaad de tweede Nederlander in de geschiedenis wordt die president van de ECB is. De bank gaat een lastige tijd tegemoet, met in de eurozone hardnekkige inflatie, tegenvallende groei, torenhoge staatsschulden en naderende verkiezingen in Frankrijk en Italië die veel impact hebben.
„Klaas wil dit graag, hij is altijd ambitieus geweest. Maar hij weet ook dat de keuze voor een kandidaat uiteindelijk een politiek besluit is. Alles moet goed vallen. Die benoeming blijft een moeilijk te doorgronden proces waarbij je mazzel kunt hebben, of pech. Dat weet hij. Maar als iemand het kan, is het Klaas. Nederland heeft lange tijd niet zo’n goede kandidaat gehad.”
Dit artikel is eerder verschenen in het AD.
