PostNL vraagt 80 miljoen euro van overheid, oud-adviseur: ‘Hoe hebben ze het zo kunnen verklooien?’

Aanleiding is het interview van Maurice Unck, directeur Mail Nederland bij het postbedrijf, in de Volkskrant. Unck, een ervaren bestuurder in de publiek-private sector, geeft de overheid een ultimatum. Voor 2027 wil PostNL dat de overheid 80 miljoen euro bijplust op hun bedrijfsrekening omdat het uitvoeren van de huidige Postwet verlieslatend is.

Ze hebben namelijk te maken met een krimpende postmarkt. In twintig jaar tijd is het aantal verstuurde brieven en kaarten met zo’n 70 procent afgenomen. Er ligt al enkele jaren een nieuwe Postwet klaar, maar politiek Den Haag heeft daar nog geen besluit over genomen.

Hoe moeten we deze actie van Unck duiden? Stelt hij zich hiermee als leider kwetsbaar op en heeft deze actie ook effect?

Bestuursadviseur Rob Huisman laat in Businesswise Weekly weten dit een opmerkelijke actie te vinden. „Dit is heel bijzonder wat we zien. Unck blaast in dit interview heel hoog van de toren. Hij geeft de politiek eigenlijk een laatste waarschuwing.”

Huisman wijst erop dat de krimpende markt een gegeven is waar de overheid geen schuld aan heeft, want het ligt aan de markt. „Post is een structureel verliesgevende activiteit, en Unck kiest nu de aanval in dit interview. ‘Of ik houd me aan de wet, of ik heb hier een bon van 80 miljoen euro’. Dat is flink schot voor de boeg. Ik heb sympathie voor Maurice Unck, want hij zit op een hele lastige positie. Hij zit eigenlijk in een Catch 22, want hij kan het niet goed doen, hoe hij het ook doet.”

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Maar Huisman heeft grote twijfels of dit vanuit communicatie-oogpunt een handige zet is. „Ik denk dat het meer een juridische zet is dan een communicatieve. En ik betwijfel of het veel resultaat gaat opleveren, want in de politiek zijn ze wel wat gewend. Hiervan liggen ze in Den Haag niet van wakker.”

Lees ook: Smart warehouses en robothonden: een kijkje in het futuristische distributiecentrum van PostNL

‘Volstrekt gebrek aan ondernemerschap’

Leen Zevenbergen, oprichter van B Lab Europe, ESG-ambassadeur en tientallen jaren aan bestuurservaring, vindt het ‘belachelijk’ dat PostNL om extra geld vraagt. „Ze weten al twintig jaar dat dit krimpt. En bij PostNL hebben ze jarenlang zitten snurken. Er zijn enorme winsten gemaakt in de afgelopen twintig jaar die zijn uitgekeerd aan aandeelhouders. Dat had natuurlijk helemaal niet gemoeten. Dat had geïnvesteerd moeten worden in wat ze wisten dat er in de toekomst ging verdwijnen“, zegt Zevenbergen enigszins geirriteerd.

Zevenbergen adviseert zelf een bedrijf die in een krimpende markt zit. „Wat heeft dat bedrijf gedaan? Ze hebben een vervangende business opgezet met de winsten die ze hebben gemaakt van hun oude business en ze zijn langzaam van offline naar online gegaan. Kijk naar Nokia, die zaten vroeger in hout, toen in rubberen laarzen en daarna mobiele telefonie.“

Zevenbergen heeft geen goed woord over voor het gebrek aan innovatie en leiderschap bij het bedrijf. „Er zit bij PostNL totaal een gebrek aan ondernemerschap. Al jaren lang.” Dat hij zo stellig is, is niet zomaar: „Ik heb ze geadviseerd, jarenlang, dus ik weet het toevallig.”

Bovendien vindt Zevenbergen dit een duidelijke CEO-sache en een paniekgreep. „Dit is een paniekgreep, ze hebben jarenlang de tijd gehad om andere activiteiten voor postbodes te bedenken. PostNL had de toegang tot miljoenen huishoudens, maar ze lieten hen alleen post bezorgen. Hoe hebben ze het zo kunnen verklooien? En het is niet dat ze zelf met een oplossing komen, ze hebben duidelijk zitten slapen.”

Dat nu een directeur en niet de CEO met deze boodschap komt, spreekt ook boekdelen, zegt Zevenbergen. „Deze boodschap moet natuurlijk van CEO Pim Berendsen komen. Maar dat is hun oude CFO, en dat vind ik meestal ook een zwaktebod als een CFO doorschuift als CEO.”

Lees ook: Heeft PostNL nog toekomst nu we nauwelijks nog brieven versturen? ‘Het bestuur heeft zitten slapen’

De beknellende Postwet

Damla Kartal, ooit marketingstrateeg bij Amazon en Wehkamp, en nu Chief Marketing Officer bij familiebedrijf totaalBED, toont iets meer begrip voor deze eis aan de overheid. Ze vraagt zich af hoe PostNL, gebonden aan de Postwet, voor vervangende business kan zorgen.

Ze ziet dat de wereld sterk is veranderd en vindt dat de Postwet mee moet bewegen. „De wet moet ook meeveranderen met de markt. Als je een wet opstelt die leidt tot verliezen, dan moet je daar natuurlijk een deel voor gaan compenseren óf je moet de wet aanpassen.”

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Zevenbergen pareert echter dat het zo efficiënt mogelijk maken van je bestaande organisatie weinig zin heeft als je markt structureel verdwijnt. „Het efficiënt maken van je business die ten dode is opgeschreven, is niet voldoende. Als je dat concept hebt, kom je toch tot creatievere ideeën dan je hand ophouden en zeggen: we moeten geld hebben?”

Hij wijst er bovendien op dat er te weinig ondernemend vermogen zit in bedrijven die eerder nutsbedrijven waren. „Sommige diensten moet je niet privatiseren, het zijn nutsbedrijven, het woord zegt het al, van algemeen nut, betaald door de belastingbetaler.”

Beluister hier de aflevering van Businesswise Weekly:

Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in: