Eerst een paar vragen. Waarom heet Prinsjesdag eigenlijk zo? Oorspronkelijk was 8 maart de verjaardag van de prins van Oranje en heette die dag daarom Prinsjesdag. Het had destijds niets te maken met een dag waarop de koning een brief voorleest. Dat ontstond pas in 1814, bij de opening van het parlement.
Enfin, een veel belangrijker vraag. Waarom hebben we al zo lang geen visie op een toekomst voor dit land? Ik kan me de stupide opmerking van Rutte nog erg goed herinneren, toen hij dacht een reuzeleuke grap te maken en opmerkte dat je ‘voor visie bij de oogarts moest zijn’.
Als kundig manager hield hij zijn regeringen met pappen en nathouden bij elkaar, terwijl hij het land een intelligente blik op de toekomst onthield. En nu zitten we dus echt met de gebakken peren.
Waarom geld verdelen geen economische strategie is
Dat is dé centrale vraag op de komende Prinsjesdag: het moet niet alleen gaan over hoe we het geld verdelen, maar ook over hoe we Nederland klaarstomen voor de economie van morgen. Hoe maken we van Nederland, samen met omliggende landen, een land met een krachtige positie in deze turbulente wereld? Hoe maken we Nederland weerbaar, bestand tegen tegenslagen?
En dat doen we niet door als domme volger van Trump zomaar 5% van ons budget aan wapens uit te geven, maar door slim na te denken over welk deel van die 5% naar wapens en welk deel naar vrede moet gaan. Want zoals we al heel lang weten, leiden ‘meer en meer wapens’ uiteindelijk tot oorlog.
Het beroemde gezegde luidt: ‘Als je een oorlog wilt voorkomen, moet je je voorbereiden op vrede!’ En niet het zogenaamd visieloze gezegde van Rutte: ‘Als je een oorlog wilt voorkomen, moet je je voorbereiden op oorlog.’ Dat past wederom in diens straatje als leider van de NAVO, maar getuigt opnieuw van een enorm gebrek aan visie. Maar ja, volgens hem moet je daarvoor bij de oogarts zijn.
12 jaar stilstand
Na 12 jaar stilstand wordt het tijd om echt goed en intelligent na te denken over de toekomst. Een toekomst die verder gaat dan 4 jaar regeren. Een toekomst die de belangen van politieke partijen overschrijdt. Een toekomst die over decennia en generaties gaat.
Een toekomst die goed en eenvoudig aan iedereen uit te leggen is, mits we er consequent mee omgaan en niet elke nieuwe politieke scheet een podium geven.
Prinsjesdag moet dus gaan over die toekomst: misschien ook een beetje over hoe we ons huidige geld verdelen, maar vooral over onderwerpen als het creëren van economische waarde in plaats van het verdelen ervan.
In het bedrijfsleven lijkt dit op de tegenstelling tussen managen en ondernemen. Managen gaat over het beheersen van kosten, wat makkelijk is. Ondernemen gaat over het creëren van nieuwe kansen en omzet. Dat is veel moeilijker. Politici zijn overduidelijk meestal geen ondernemers en spreken dus over de makkelijke zaken, zoals bezuinigen en het verdelen van geld. Terwijl de blik veel meer gericht zou moeten zijn op de moeilijke toekomst, de buitenwereld en omzet.
Ondernemerschap en innovatie vereisen een blik van buitenaf
Naast het verdelen en creëren van economische waarde moet de troonrede gaan over ondernemerschap en innovatie. Hoe gaat de begroting om met mensen en bedrijven die nieuwe markten creëren? En die vraag hangt erg nauw samen met hoe we omgaan met onze toekomst.
Ooit werd ik benaderd door een overheidscommissie die onderzocht wat de speerpunten van Nederland waren, zodat we zouden weten waarin we moesten investeren. Uiteraard ging die overheidscommissie praten met honderden Nederlanders die allemaal hun eigen speerpunt verdedigden, maar de commissie kwam geen stap verder.
Mijn advies was: ‘Ga naar het buitenland en vraag daar wat mensen als sterke punten van Nederland zien.’ Watermanagement, chiptechnologie, medische technologie en wellicht kwantumtechnologie. Het is veel makkelijker, zeker in een internationale wereld, om van buiten naar binnen te kijken dan als binnenvetter te vechten om de laatste brokjes.
Lees ook: ‘Risicomijding in de boardroom kost Nederland jaarlijks 70 miljard euro aan export’
Agenda voor komende 20 jaar
Ten slotte zou het derde thema, naast ondernemerschap en innovatie, ‘de nieuwe wereld’ moeten zijn. Dat betreft de effecten van AI, die bij voorkeur worden toegelicht door de relatief weinige echte AI-experts, digitalisering, demografie en de verschuiving van economische macht naar andere delen van de wereld, zoals Afrika. Geef de sterk veranderende blik op Nederland weer. Plaats ons land met een vooruitziende blik en sterke visie in een groter geheel. Dat is niet makkelijk voor ons als vaak eigenwijze Nederlanders die alles al weten.
De allesoverheersende vraag is dus niet of Nederland efficiënt genoeg blijft en zijn potje met geld netjes kan verdelen, maar of we nog in staat zijn om echt buitengewone dingen te creëren.
Prinsjesdag zou dus eigenlijk niet moeten gaan over wat Nederland volgend jaar uitgeeft, maar over wat Nederland over 20 jaar wil zijn. Kom maar op met die visie.
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox: schrijf je hier nu gratis in.
