Twee armen, twee benen, een hoofd: steeds meer robots krijgen een menselijke vorm. Is dat slim ontwerp of vooral hype? BusinessWise vroeg het aan vijf experts tijdens Future Pulse in Eindhoven. Hun antwoord: de menselijke vorm heeft een groot voordeel, maar is lang niet altijd de beste keuze.
Volgens toekomsthistoricus Aragorn Meulendijks staan we aan het begin van een historische verschuiving. „We gaan naar een situatie waarin robots de menselijke arbeidskracht vervangen. Voor het eerst in de menselijke geschiedenis zijn wij dan niet meer de drijvende productiefactor, maar doen robots dat voor ons.”
Hala Elrofai van de TU Eindhoven is nuchterder. Haar eerste reactie op alle aandacht voor humanoids: „Het is een hype.”
Een wereld gebouwd voor mensen
Het belangrijkste argument voor de menselijke vorm: onze werkplekken zijn al ingericht op mensen. Een robot met dezelfde vorm past daar zonder verbouwing in. „Mensen zijn multipurpose inzetbaar”, zegt Meulendijks.
„In een fabriek kan een mens op duizend posities verschillende taken doen. Een general purpose robot met dezelfde vorm kan op al die plekken worden ingezet, zonder enige aanpassing.”
Thijs Dorssers van NLrobotics ziet daarin een antwoord op het personeelstekort. „We hebben heel veel handjes tekort in Nederland en Europa. Een humanoid lijkt op een mens, dus je kunt hem heel makkelijk inzetten op plekken waar we mensen tekort hebben.” Die flexibiliteit is volgens hem de kracht: „Vandaag kunnen we een humanoid inzetten om worstenbroodjes te draaien, en morgen is hij in de fabriek aan het werk.”
Arno Stienen, associate professor aan de TU Delft en verbonden aan RoboHouse, erkent dat voordeel. „In theorie kun je de mensen eruit halen, robots erin zetten, en op een ander moment de robot er weer uit halen en mensen erin zetten. Daarvoor hoef je niet een hele fabriek te veranderen.”
Bekijk ook: Wanneer gaan humanoid robots écht aan het werk?
Vorm volgt taak
Toch is niet iedereen overtuigd dat de menselijke vorm de beste keuze is. Stienen zet er direct een kanttekening bij: „Op de plekken waar we nu een humanoid kunnen inzetten, hadden we ook makkelijk een andere robot kunnen inzetten.”
Elrofai draait de vraag om: moet elke robot op een mens lijken? „Nee, dat hoeft niet. Het gaat om de taak. We ontwerpen een robot om een taak uit te voeren, en voor sommige toepassingen moet hij op een mens lijken.”
Vaak volstaat iets eenvoudigers. „Voor sommige taken hebben we alleen twee robotarmen nodig die het werk prima doen. Dan hoeven we niet alle complicaties van een volledig lichaam erbij te nemen, en zijn we praktischer en taakgerichter.”
Rob van de Star, innovatiespecialist en auteur van het boek The Second Workforce, geeft een treffend voorbeeld. „Een humanoid-fanaat zou zeggen: zet een humanoid achter de grasmaaier. Maar je kunt ook een grasmaaierrobot kopen die veel goedkoper is en daar speciaal voor is ontwikkeld. Dat is een veel efficiëntere en betere oplossing.”
Voor de maakindustrie verwacht Van de Star meer van humanoids op wielen dan van robots met benen. Dat heeft ook een energetische reden. „Als een humanoid stilstaat, staat hij niet echt stil. Hij maakt microbewegingen, en dat kost heel veel energie uit het batterijpakket.”
Wat robots nog missen: tast
Het grootste nadeel van humanoids is volgens Stienen dat ze nog nergens in de buurt komen van wat mensen kunnen. Wie naar de dansvideo’s kijkt, ziet indrukwekkende bewegingen. „Ze hebben alle bewegingen, alle dansen. Het is echt schitterend voor elkaar”, zegt hij. „Maar wat maakt ons als mensen nou zoveel beter?”
Het antwoord: tastzin. Mensen combineren wat ze voelen met hun handen, zien en horen tot een goed beeld van hun omgeving, ook zonder alles precies te hebben gezien. Robots missen dat gevoel in de vingers. „Dan krijg je hetzelfde als wanneer je met heel koude vingers een appel probeert te schillen. Dat lukt niet.”
Robots kunnen dus veel, en je kunt ze veel programmeren. Maar in een wisselende omgeving, waar precisie, kracht en de juiste stijfheid in het contact nodig zijn, schieten ze nog tekort.
Kijk eerst naar de taak
We maken robots die op mensen lijken omdat onze wereld voor mensen is gebouwd. Een humanoid kan in theorie elke werkplek overnemen zonder dat er iets hoeft te veranderen, en dat is aantrekkelijk in een tijd van personeelstekort.
Maar die belofte heeft een prijs: complexiteit, energieverbruik en beperkte fijnmotoriek. Wie wil automatiseren, doet er volgens de experts goed aan eerst te kijken wat de taak echt vraagt. Soms is dat een humanoid. Vaak volstaan twee armen, een paar wielen of een gespecialiseerde robot. Of zoals Van de Star het zegt: denk heel goed na of een robot in menselijke vorm wel de beste oplossing is.
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
